Thaçi skazany na 25 lat. Haga rozliczyła dowódców UÇK
Izba Wyspecjalizowana dla Kosowa uznała byłego prezydenta za winnego morderstw, tortur i bezprawnego pozbawienia wolności w latach 1998-1999. Razem z nim skazano trzech innych dowódców Armii Wyzwolenia Kosowa, a całą czwórkę uniewinniono z zarzutów zbrodni przeciwko ludzkości.
Informacje uporządkowane według pewności
Wyrok pierwszej instancji
Skład orzekający uznał czterech byłych dowódców UÇK za winnych czterech zbrodni wojennych i uniewinnił ich z sześciu zarzutów zbrodni przeciwko ludzkości.
Sąd działa w systemie prawnym Kosowa
Izba Wyspecjalizowana orzeka według prawa kosowskiego, ale zasiada w Hadze i pracują w niej wyłącznie zagraniczni sędziowie oraz prokuratorzy.
Apelacji
Wszyscy skazani mają prawo odwołania. Thaçi odpowiada dodatkowo w osobnym postępowaniu o utrudnianie wymiaru sprawiedliwości.
Wyrok domyka rozdział, który w Kosowie budził największy opór: rozliczenie nie pokonanych, lecz zwycięzców. Hashim Thaçi przeszedł drogę od politycznego przywódcy partyzantki przez fotel premiera i prezydenta niepodległego państwa aż po ławę oskarżonych w Hadze, a sąd, który go skazał, powołał parlament jego własnego kraju.
Skazanie czterech dowódców
Thaçi i Jakup Krasniqi dostali po 25 lat, Kadri Veseli 18 lat, Rexhep Selimi 13 lat. Wyrok obejmuje okres od kwietnia 1998 do czerwca 1999 roku.
Sąd uznał, że oskarżeni działali we wspólnym przedsięwzięciu przestępczym, budując sieć ośrodków zatrzymań.
Sześć zarzutów odrzuconych
Sędzia Charles Smith III wyjaśnił, że prokuratura nie wykazała, by czyny stanowiły element rozległego i systematycznego ataku na ludność cywilną.
Rozróżnienie między zbrodnią wojenną a zbrodnią przeciwko ludzkości zdecydowało o wymiarze kar.
Rząd Kosowa przeciw wyrokowi
Szef dyplomacji Glauk Konjufca nazwał orzeczenie okropnym i szkodliwym dla Kosowa. W stolicy zebrali się zwolennicy skazanych.
Dla znacznej części albańskiej opinii publicznej UÇK pozostaje armią wyzwoleńczą, a sąd instytucją stronniczą.
Serbia mówi o ostrzeżeniu
Wicepremier Ivica Dacić uznał wyroki za potwierdzenie, że UÇK była organizacją przestępczą i terrorystyczną.
Orzeczenie natychmiast weszło do sporu o to, czyja wersja wojny 1998-1999 obowiązuje.
Czterech ludzi z jednej organizacji
Wszyscy skazani należeli do ścisłego kierownictwa Armii Wyzwolenia Kosowa, albańskiej formacji zbrojnej, która od 1998 roku walczyła z siłami jugosłowiańskimi o oderwanie prowincji od Serbii. Thaçi był jej politycznym przywódcą, Kadri Veseli kierował wywiadem, Rexhep Selimi odpowiadał za pion operacyjny, a Jakup Krasniqi był rzecznikiem.
Po wojnie cała czwórka weszła do polityki niepodległego Kosowa. Thaçi był premierem, a od 2016 roku prezydentem. Zarzuty nie dotyczyły jednak walk z armią serbską, lecz tego, co dowództwo UÇK robiło z ludźmi uznanymi za przeciwników wewnętrznych: działaczami rywalizującej Demokratycznej Ligi Kosowa, domniemanymi współpracownikami Belgradu oraz cywilami serbskimi i romskimi.
Cztery liczby z wyroku
ofiar zabójstw
Tylu ludzi zginęło według ustaleń sądu w ośrodkach kontrolowanych przez UÇK.
osoby torturowane
Tortury uznano za zbrodnię wojenną popełnioną wobec co najmniej tylu osób.
bezprawnie zatrzymanych
Najliczniejszy zarzut dotyczył arbitralnych aresztowań i przetrzymywania.
lat dla Thaçiego
Taką samą karę usłyszał Jakup Krasniqi, rzecznik organizacji.
UwagaLiczby za ustaleniami Izby Wyspecjalizowanej, cytowanymi przez Balkan Insight i agencje prasowe.
Sąd, którego w Kosowie nikt nie chciał
Izba Wyspecjalizowana powstała z powodu, który w Kosowie do dziś wywołuje gniew: uznano, że miejscowe sądy nie osądzą wiarygodnie własnych bohaterów wojennych, a świadkowie w takich procesach bywali zastraszani. Impulsem był raport przygotowany dla Rady Europy przez szwajcarskiego prokuratora i senatora Dicka Marty, przyjęty rezolucją w styczniu 2011 roku.
W sierpniu 2015 roku parlament Kosowa zmienił konstytucję i uchwalił ustawę powołującą Izbę wraz z osobną prokuraturą. Sąd działa formalnie w kosowskim porządku prawnym, ale siedzibę ma w Hadze, a orzekają w nim wyłącznie sędziowie zagraniczni. Praca ruszyła w lipcu 2017 roku, akt oskarżenia potwierdzono w 2020 roku, a proces otwarto 3 kwietnia 2023 roku.
2010-2011
- Wydarzenie
- Raport Dicka Marty i rezolucja Rady Europy
- Znaczenie
- Zarzuty wobec dowództwa UÇK trafiają do obiegu międzynarodowego.
2015
- Wydarzenie
- Parlament Kosowa powołuje Izbę Wyspecjalizowaną
- Znaczenie
- Państwo zgadza się sądzić własnych weteranów, pod naciskiem sojuszników.
2020
- Wydarzenie
- Thaçi rezygnuje z urzędu prezydenta
- Znaczenie
- Po potwierdzeniu aktu oskarżenia trafia do aresztu w Hadze.
2023-2026
- Wydarzenie
- Proces i wyrok pierwszej instancji
- Znaczenie
- Ponad trzy lata rozprawy kończą się skazaniem czterech oskarżonych.
Zestawienie porządkuje drogę od dokumentu Rady Europy do orzeczenia z 16 września 2026 roku.
Rozliczenie zwycięzców jest trudniejsze niż rozliczenie pokonanych
Trybunał jugosłowiański skazywał głównie przedstawicieli strony serbskiej, co w Kosowie utrwaliło przekonanie, że sprawiedliwość międzynarodowa działa w jedną stronę, a w Serbii, że jest stronnicza. Wyrok na Thaçiego odwraca ten układ i właśnie dlatego jest tak trudny do przyjęcia dla społeczeństwa, które uważa UÇK za formację wyzwoleńczą.
Trzy rzeczy do sprawdzenia
Czy wyrok się utrzyma
Skazani zapowiadają odwołanie, a uniewinnienie z zarzutów zbrodni przeciwko ludzkości może zaskarżyć także prokuratura.
Reakcja instytucji w Prisztinie
Rząd Kosowa nazwał orzeczenie szkodliwym, co stawia pytanie o dalsze uznawanie sądu przez własne państwo.
Rozmowy Belgrad-Prisztina
Serbia natychmiast wykorzystała wyrok argumentacyjnie, co może odbić się na negocjacjach prowadzonych pod egidą Unii Europejskiej.
Co będziemy monitorować
Terminy postępowania apelacyjnego
Od jego wyniku zależy, czy kary się utrzymają i czy wrócą zarzuty zbrodni przeciwko ludzkości.
Sprawa o utrudnianie wymiaru sprawiedliwości
Thaçi odpowiada w niej osobno, a zarzuty dotyczą ingerencji w postępowanie dowodowe.
Nastroje w Kosowie
Po demonstracjach w Prisztinie i starciach przed sądem w Hadze reakcja społeczna pozostaje otwartą kwestią.
Źródła
- Former Kosovo President Hashim Thaci sentenced to 25 years for war crimes – Al Jazeera
- Hague Court Convicts Kosovo Liberation Army Leaders of War Crimes – Balkan Insight
- A Hague court convicts Kosovo former President Thaci of war crimes – AP
- Kosovo ex-President Thaci convicted of war crimes, sentenced to 25 years in prison – NPR
- Truth and Consequences: Kosovo Special Court to Deliver High-Stakes Verdict – Balkan Insight
- City of Pristina, Kosovo – Wikimedia Commons
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
