Trzy godziny przez pośredników. USA i Iran rozmawiają w ONZ, Trump mówi o unicestwieniu
We wtorek w Nowym Jorku katarscy i pakistańscy mediatorzy przez cały dzień przenosili wiadomości między delegacją Steve’a Witkoffa a ekipą Abbasa Arakcziego. Waszyngton mówi o rozmowach przez pośredników, irańska telewizja o spotkaniu na prośbę Amerykanów. Kilka godzin wcześniej Donald Trump pytał z mównicy Zgromadzenia Ogólnego, czy zawrzeć z Iranem umowę, czy go unicestwić, a od dziś obowiązują sankcje, które mają uziemić wszystkie irańskie linie lotnicze.
Informacje uporządkowane według pewności
Runda rozmów w Nowym Jorku się odbyła
Potwierdzają ją obie strony: Steve Witkoff we wpisie na X, irańska telewizja państwowa i Donald Trump. Mediatorami były Katar i Pakistan. Premier Kataru spotkał się tego samego dnia z Abbasem Arakczim osobno.
Nie wiadomo, czy delegacje siedziały przy jednym stole
Witkoff pisze o rozmowach przez pośredników. IRIB podaje, że Arakczi spotkał się z Witkoffem na jego prośbę. Trump mówił o trzygodzinnym spotkaniu swoich współpracowników z Irańczykami. Te trzy opisy nie dają się w pełni pogodzić.
Sankcje na irańskie linie lotnicze od 23 września
Zapowiedziane przez Scotta Bessenta w poniedziałek. Każdy, kto zatankuje irański samolot, obsłuży go na lotnisku albo sprzeda na niego bilet, ryzykuje odcięcie od systemu dolarowego.
Przemówienie Pezeszkiana
Prezydent Iranu przemawia przed Zgromadzeniem Ogólnym w środę. Irańska strona wyklucza bezpośrednie spotkanie z Trumpem, choć Trump mówił, że „prawdopodobnie” się z nim zobaczy.
Tydzień temu Donald Trump mówił, że koniec wojny z Iranem jest blisko i że sygnał dotarł do niego bezpośrednio z Teheranu. We wtorek obie strony po raz pierwszy od tygodni rozmawiały w tym samym budynku, przez pośredników, przez kilka godzin. Tego samego dnia Trump groził z mównicy ONZ unicestwieniem Republiki Islamskiej, a jego administracja uruchamiała sankcje, które mają odciąć Iran od światowego lotnictwa. Rozmowy i presja idą równolegle, i żadna ze stron nie udaje, że jest inaczej.
Bessent zapowiada uziemienie irańskich linii
Sekretarz skarbu mówi, że od środy „wszystkie irańskie linie lotnicze zostaną zamknięte na całym świecie”. Sankcje wtórne obejmują paliwo, obsługę naziemną i sprzedaż biletów. Tego samego dnia na liście lądują oddział Banque Misr w Dubaju, turecki Golden Global Yatırım Bankası i rosyjski VTB.
Presja gospodarcza rośnie w przeddzień rozmów, a nie po ich fiasku.
Pezeszkian leci do Nowego Jorku bez części ekipy
USA wydały wizy prezydentowi i ministrowi spraw zagranicznych, ale odmówiły ich kilku członkom delegacji, w tym zespołowi prasowemu prezydenta. Irańczycy dostali też ograniczenia w poruszaniu się po mieście.
Sposób przyjęcia delegacji jest częścią komunikatu. Waszyngton rozmawia, ale nie daje Teheranowi scenografii.
Trump: umowa albo unicestwienie
W 35-minutowym przemówieniu prezydent USA mówi, że musi zdecydować, czy dać Iranowi umowę pozwalającą się odbudować, czy „unicestwić Republikę Islamską”. Twierdzi, że Teheran czeka na wynik wyborów do Kongresu, i przewiduje porozumienie „zaraz po wyborach”.
Termin „po wyborach” wraca po raz drugi w tym miesiącu. Dziewiątego września Trump mówił tak samo.
Mediatorzy krążą między delegacjami
Katar i Pakistan przenoszą wiadomości między ekipą Witkoffa i Kushnera a delegacją Arakcziego. Premier Kataru szejk Mohammed bin Abdulrahman Al Thani spotyka się z Arakczim osobno.
Katar ogłosił wznowienie mediacji 20 września i prowadzi ją razem z Pakistanem.
„Bardzo dobre spotkanie” i dużo „rozpędu”
Trump mówi dziennikarzom, że jego współpracownicy rozmawiali z Irańczykami trzy godziny i że jest „dużo rozpędu” w stronę umowy. Biały Dom wyjaśnia później, że prezydent w rozmowach nie uczestniczył.
Prezydent opisuje rozmowy bardziej optymistycznie niż jego własny wysłannik.
Wpis wysłannika: runda zakończona, mediatorzy pracują dalej
„Dziś na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ prowadziliśmy długie rozmowy z delegacją irańską za pośrednictwem mediatorów, którzy przez cały dzień krążyli między dwiema stronami.” Wysłannik nazywa rundę konstruktywną i obiecującą.
Czas polski. W Nowym Jorku była 22:09 we wtorek.
Dwa opisy jednego dnia
Najciekawsze we wtorkowych rozmowach nie jest to, że się odbyły, tylko to, jak każda ze stron je opisuje. Witkoff pisze wprost o mediatorach, którzy krążyli między pokojami. Irańska telewizja państwowa podaje, że Arakczi spotkał się z Witkoffem, że stało się to na prośbę Amerykanów i że minister przyjął zaproszenie po to, żeby powtórzyć irańskie warunki. Al Jazeera pisze tylko, że relacje „różnią się co do tego, czy urzędnicy obu krajów spotkali się bezpośrednio”.
Oba opisy mają swoją logikę. Dla Waszyngtonu rozmowy przez pośredników pozwalają mówić o postępie bez przyznawania, że siada się do stołu z rządem, któremu prezydent dzień wcześniej groził unicestwieniem. Dla Teheranu spotkanie „na prośbę Amerykanów” jest dowodem, że to druga strona zabiega o porozumienie. Trzecią wersję dołożył sam Trump, który mówił o trzygodzinnym spotkaniu jak o czymś, w czym brał udział, aż jego administracja musiała to prostować.
Steve Witkoff, wpis na X
- Forma rozmów
- Przez mediatorów krążących między stronami
- Czas
- Cały dzień
- Ocena
- Konstruktywne i obiecujące, mediatorzy pracują dalej
IRIB, telewizja państwowa Iranu
- Forma rozmów
- Spotkanie Arakcziego z Witkoffem na prośbę strony amerykańskiej
- Czas
- Nie podano
- Ocena
- Okazja do powtórzenia warunków Iranu
Donald Trump, rozmowa z dziennikarzami
- Forma rozmów
- Spotkanie jego współpracowników z Irańczykami
- Czas
- Trzy godziny
- Ocena
- Bardzo dobre, dużo rozpędu w stronę umowy
Biały Dom, wyjaśnienie
- Forma rozmów
- Prezydent nie uczestniczył
- Czas
- Nie dotyczy
- Ocena
- Brak
Żadna ze stron nie opublikowała zdjęć z rozmów ani listy uczestników.
Siedem dni na otwarcie Ormuzu
Irańskie warunki są dziś bardziej konkretne niż tydzień temu. Wysoki rangą irański urzędnik powiedział dziennikowi The National, że Iran może otworzyć Cieśninę Ormuz „w ciągu siedmiu dni”, jeśli Waszyngton złagodzi nacisk wojskowy i zniesie blokadę irańskich portów. Propozycję w tej sprawie Teheran przekazał przez mediatorów 16 września, dzień przed tym, jak Trump zaczął mówić o bliskim końcu wojny. To może tłumaczyć, skąd wziął się wtedy jego optymizm.
W sobotę sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Mohsen Rezaji mówił o siedmiu żądaniach przekazanych Amerykanom przez mediatorów. Al Jazeera wymienia sześć, które padały w irańskich wypowiedziach w ostatnich dniach. We wtorek Arakczi, według IRIB, powtórzył trzy najważniejsze.
Czego chce Teheran
Natychmiastowe zniesienie blokady morskiej
Amerykańska blokada irańskich portów obowiązuje od 13 kwietnia, z przerwą na rozejm po memorandum z czerwca. To warunek, od którego Iran uzależnia otwarcie Ormuzu.
Odmrożenie irańskich aktywów
Kwoty w tej rundzie nie podano. Zamrożone środki są od lat stałym elementem każdej rundy rozmów z Waszyngtonem.
Koniec wojny na wszystkich frontach, z Libanem
Nowy akcent w stosunku do czerwca. Teheran wiąże własne porozumienie z działaniami Izraela w Libanie, co komplikuje każdą umowę dwustronną.
Powrót do ustaleń z 17 czerwca
Memorandum podpisane w Wersalu na szczycie G7 rozpadło się po trzech tygodniach. Iran chce wrócić do jego treści zamiast negocjować od zera.
Koniec ataków i ingerencji w sprawy wewnętrzne
Żądanie ogólne, ale w Teheranie ważne politycznie, bo wojna zaczęła się od zabicia najwyższego przywódcy.
Uznanie irańsko-omańskiego porozumienia o żegludze
Iran chce, by Waszyngton zaakceptował sierpniowy układ z Omanem o ruchu przez cieśninę, czyli irańską rolę w jej kontrolowaniu.
Program jądrowy
Żadne z publicznie znanych żądań Iranu nie dotyczy programu jądrowego, a dla Trumpa to punkt najważniejszy. We wtorek powtórzył, że „Iran nigdy nie będzie miał broni jądrowej”. Jeśli rozmowy mają dojść do porozumienia, ta sprawa będzie musiała się pojawić, najpewniej w amerykańskiej odpowiedzi.
Rozmowy i presja w tym samym tygodniu
„Czy zostanie zawarta umowa z Iranem, która pozwoli mu się odbudować i stać się krajem wspanialszym niż kiedykolwiek, czy mam unicestwić Republikę Islamską, i to szybko?”
KontekstW tym samym wystąpieniu prezydent powiedział, że Iran czeka na wynik listopadowych wyborów do Kongresu, i dodał: „Ale ja nie startuję”. Porozumienie przewidział „zaraz po wyborach, bo dla nich nie ma sensu go nie zawrzeć”.
Groźba z mównicy nie była jedynym narzędziem nacisku w tym tygodniu. W poniedziałek sekretarz skarbu Scott Bessent ogłosił, że od środy wszystkie irańskie linie lotnicze zostaną „zamknięte na całym świecie”. Mechanizm to sankcje wtórne: lotnisko, które zatankuje irański samolot, firma, która obsłuży go na płycie, i biuro, które sprzeda na niego bilet, ryzykują odcięcie od rozliczeń w dolarach. Dla państw, w których irańskie linie jeszcze lądują, od Turcji po Chiny, to wybór między jednym klientem a dostępem do amerykańskiego systemu bankowego.
Sankcje zbiegają się z przemówieniem Masuda Pezeszkiana, który w środę ma mówić przed Zgromadzeniem Ogólnym o „krzywdzie narodu irańskiego”. Irańska delegacja zapowiedziała, że przypomni ofiary cywilne wojny, w tym nalot na szkołę w Minabie z 28 lutego, w którym według danych przywoływanych przez Al Jazeerę zginęło 175 osób, wśród nich 47 uczennic i 26 nauczycieli. Prezydent Francji Emmanuel Macron ostrzegał z kolei, żeby żegluga przez Ormuz nie stała się narzędziem szantażu.
Oś czasu
7 wydarzeńPoczątek wojny
Uderzenia USA i Izraela na Iran, w tym zabicie najwyższego przywódcy. Iran zamyka Cieśninę Ormuz.
Blokada morska
Po fiasku rozmów w Islamabadzie Trump ogłasza blokadę irańskich portów.
Memorandum z Wersalu
Trump i Pezeszkian podpisują na szczycie G7 memorandum o zakończeniu wojny.
Rozpad rozejmu i powrót blokady
Po atakach na statki handlowe rozejm się załamuje, a USA przywracają blokadę.
Koniec wojny po wyborach
Trump po raz pierwszy wiąże porozumienie z listopadowymi wyborami do Kongresu.
Irańska propozycja i nagły optymizm
Teheran przekazuje przez mediatorów ofertę otwarcia Ormuzu. Dzień później Trump mówi o bliskim końcu wojny.
Nowy Jork
Przemówienie Trumpa, kilkugodzinne rozmowy przez pośredników, sankcje na linie lotnicze i przemówienie Pezeszkiana.
Stan rozmów po wtorku
rozmów według Trumpa
Witkoff mówi o całym dniu pracy mediatorów, irańska telewizja nie podaje czasu.
na otwarcie Ormuzu
Tyle według irańskiego urzędnika potrzeba od złagodzenia amerykańskiej presji do wznowienia ruchu przez cieśninę.
żądań Iranu
Siedem przekazanych według Mohsena Rezajiego, sześć wymienianych w irańskich wypowiedziach, trzy powtórzone we wtorek przez Arakcziego.
miesiąc wojny
Wojna trwa od 28 lutego. Memorandum z czerwca było jedynym dokumentem, który obie strony podpisały.
Co sprawdzamy dalej
Ton środowego przemówienia
Jeśli prezydent Iranu skupi się na ofiarach wojny i oskarżeniach, a pominie warunki porozumienia, będzie to sygnał, że Teheran gra na czas. Jeśli powtórzy ofertę siedmiu dni, rozmowy mają szansę na kolejną rundę.
Czy irańskie samoloty dalej latają
Pierwsza doba obowiązywania sankcji pokaże, które lotniska i przewoźnicy przestali obsługiwać irańskie maszyny. Kluczowe będą Stambuł, Dubaj i lotniska w Iraku.
Następna runda przez Katar i Pakistan
Witkoff zapowiedział, że mediatorzy pracują dalej. Termin i miejsce kolejnej rundy powiedzą więcej niż deklaracje o postępie.
Ruch przez cieśninę
Każde złagodzenie blokady albo zmiana liczby przepływających tankowców będzie pierwszym twardym sygnałem, że wtorkowe rozmowy coś zmieniły.
Źródła
- US, Iran hold mediated UNGA talks on ending war, opening Strait of Hormuz – Al Jazeera
- Steve Witkoff says US-Iran talks were promising, constructive as Iran confirms FM Aragchi meeting with envoy – The Tribune / ANI
- Iran live updates: US and Iran engaged in indirect talks at UN, Witkoff says – ABC News
- Trump says Iran deal nearing after UN talks as Tehran sets conditions to reopen Strait of Hormuz – Fox News
- Trump tells U.N. he could annihilate Iran but expects a deal after the midterm elections – NBC News
- In U.N. speech, Trump threatens to annihilate Iran and defends handling of global conflicts – CBS News
- Iranian president heads to New York for diplomatic push at UN General Assembly – The National
- Iran delegation to present narrative of resilience, diplomacy at UNGA – Al Jazeera
- US Treasury chief says all Iran airlines to be shut down on September 23 – Gulf News
- Iranian airlines to shut worldwide on Sept 23, Bessent warns of US banking ban – WION
- Qatar says mediation efforts underway to revive US-Iran talks – Bernama
- 2026 Strait of Hormuz campaign (kalendarium wojny i blokady) – Wikipedia
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
Trump mówi o bliskim końcu wojny z Iranem. Osiem dni wcześniej mówił co innego
Amerykański korytarz przez Ormuz. Dziesięć milionów baryłek dziennie
