Dania i Szwecja zamykają Cieśniny Duńskie dla floty cieni. Flota Bałtycka wysyła korwety
Dania i Szwecja ogłosiły wspólny reżim obowiązkowych inspekcji tankowców w Wielkim Bełcie i Sundzie. Statki bez certyfikowanego ubezpieczenia i ze sfałszowanymi banderami będą zatrzymywane. Moskwa nazwała kontrole blokadą morską i wysłała z Bałtyjska korwety rakietowe do zbrojnej eskorty konwojów.
Duński okręt dowodzenia i wsparcia HDMS Absalon L16 zacumowany w Kopenhadze. 12 października marynarki wojenne Danii i Szwecji uruchomiły wspólny reżim kontroli tankowców floty cieni w Cieśninach Duńskich.
Informacje uporządkowane według pewności
Areszt tankowca Zheng He
Komandosi i inspektorzy morscy zajęli jednostkę na kotwicowisku Kalundborg.
Sfałszowane polisy P&I
Weryfikacja dokumentów ujawniła fikcyjne ubezpieczenie z nieistniejącego klubu P&I.
Rosyjskie korwety pod Bornholmem
Okręty Floty Bałtyckiej operują na granicy duńskiej WSE z włączonymi radarami bojowymi.
Reakcja powietrzna NATO
Duńskie F-35 ze Skrydstrup i szwedzkie Gripeny patrolują przestrzeń nad cieśninami.
Cieśniny Duńskie – kluczowe gardło butelkowe dla eksportu rosyjskiej ropy z portów w Primorsku i Ust-Łudze – stały się osią najpoważniejszego kryzysu morskiego na Bałtyku od zakończenia zimnej wojny. Kopenhaga i Sztokholm, powołując się na ochronę środowiska morskiego przed katastrofalnym wyciekiem, rozpoczęły bezprecedensową operację kontroli i zatrzymywania tankowców tzw. floty cieni. Kreml natychmiast oskarżył państwa skandynawskie o próbę morskiej blokady Rosji i naruszenie prawa międzynarodowego, wysyłając w kierunku cieśnin okręty wojenne Floty Bałtyckiej.
„Nie pozwolimy, aby zardzewiałe, pływające bomby ekologiczne bez ubezpieczenia i ze sfałszowanymi papierami bezkarnie pływały po naszych wodach, finansując machinę wojenną Putina i ryzykując katastrofę naszego ekosystemu.”
KontekstWystąpienie na wspólnej konferencji prasowej w Kopenhadze z ministrem obrony Szwecji Pålem Jonsonem. Tłumaczenie Vardis.
Uruchomienie procedury kontrolnej
Duńskie Dowództwo Obrony ogłasza wejście w życie nowych przepisów żeglugowych dla statków podwyższonego ryzyka ekologicznego.
Początek zorganizowanej akcji zatrzymywania floty cieni.
Pierwsze wezwanie tankowca
Fregata HDMS Absalon nakazuje aframaksowi pod banderą Gabonu zatrzymanie maszyn na kotwicowisku Kalundborg w celu inspekcji.
Przejście od ostrzeżeń do fizycznej kontroli jednostek.
Ostra nota MSZ Rosji
Siergiej Ławrow nazywa kontrole „aktem wojny hybrydowej i piractwem państwowym” oraz żąda swobody żeglugi tranzytowej.
Kreml przygotowuje uzasadnienie pod militarną eskortę.
Wyjście korwet w morze
Dwie korwety rakietowe projektu 20380 opuszczają bazę w obwodzie królewieckim, kierując się na zachodni Bałtyk.
Realne ryzyko konfrontacji militarnej z siłami morskimi NATO.
Boarding aframaksa Zheng He
Zespoły Frømandskorpset i Søfartsstyrelsen dokonują inspekcji siłowej tankowca po odmowie okazania ubezpieczenia.
Pierwsze faktyczne zatrzymanie jednostki rosyjskiej floty cieni w Cieśninach Duńskich.
Manewry rosyjskich korwet i alert F-35
Korwety Stojkij i Bojkij rzucają kotwice w WSE Danii; Królewskie Siły Powietrzne podrywają F-35 ze Skrydstrup.
Demonstracja siły i test procedur obronnych na południe od Bornholmu.
Operacja „Bałtycka Straż” i podstawa prawna UNCLOS
Decyzja Kopenhagi i Sztokholmu to rezultat wielomiesięcznych konsultacji w ramach Unii Europejskiej i NATO. Do tej pory rosyjska flota cieni – licząca setki przestarzałych tankowców kupionych przez fasadowe spółki z Dubaju, Hongkongu czy Seszeli – bez przeszkód transportowała ropę przez Bałtyk. Dania, powołując się na traktat kopenhaski z 1857 roku gwarantujący swobodny tranzyt handlowy, unikała siłowego zatrzymywania statków. Jednak seria drobnych awarii silników, incydentów zrywających kotwice w pobliżu podmorskich kabli oraz brak zachodniego ubezpieczenia P&I (Protection and Indemnity) przelały czarę goryczy.
Prawnym fundamentem operacji stał się artykuł 220 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS), który przyznaje państwom nadbrzeżnym prawo do inspekcji, a w skrajnych wypadkach zatrzymania statku w wyłącznej strefie ekonomicznej i na morzu terytorialnym, jeśli istnieją „jasne obiektywne dowody”, że jednostka narusza międzynarodowe standardy zapobiegania zanieczyszczeniom i stwarza bezpośrednie zagrożenie katastrofalną szkodą dla środowiska.
HDMS Absalon (L16), okręt dowodzenia Królewskiej Marynarki Wojennej Danii. Jednostka została skierowana do koordynacji patroli i zabezpieczenia inspekcji morskich w rejonie cieśnin.
Zbrojna eskorta z Bałtyjska i groźba incydentu
Reakcja Moskwy była błyskawiczna i bezprecedensowa. Przedstawiciele rosyjskiego dowództwa morskiego ogłosili, że rosyjska ropa jest suwerennym dobrem państwa, a próby jej zatrzymania spotkają się z odpowiedzią siłową. Według meldunków szwedzkiego Dowództwa Operacyjnego z bazy morskiej w Bałtyjsku wyszły co najmniej dwie korwety rakietowe („Stojkij” i „Bojkij” projektu 20380), które obrały kurs na zachód w celu zapewnienia „ochrony żeglugi handlowej”. Pojawienie się uzbrojonych rosyjskich okrętów wojennych w rejonie duńskich wód terytorialnych stwarza ryzyko bezpośredniego incydentu z jednostkami państw NATO patrolującymi cieśniny.
Komandosi na pokładzie Zheng He i manewry pod Bornholmem
13 października doszło do pierwszej bezpośredniej konfrontacji w ramach operacji „Bałtycka Straż”. O godzinie 9:30 rano na redzie portu Kalundborg w Wielkim Bełcie jednostka specjalna Marynarki Wojennej Danii (Frømandskorpset) wraz z inspektorami Duńskiego Urzędu Morskiego (Søfartsstyrelsen) dokonała wejścia na pokład tankowca aframax „Zheng He”, pływającego pod wygodną banderą Gabonu i przewożącego około 700 tysięcy baryłek ropy Urals z Primorska. Kapitan jednostki wcześniej odmówił dobrowolnego okazania polis ubezpieczeniowych i zignorował polecenia zatrzymania maszyn. Kilkugodzinna kontrola wykazała brak autentycznego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej P&I oraz rażące nieprawidłowości w systemach przeciwpożarowych, w wyniku czego duńskie władze nałożyły areszt administracyjny i skierowały tankowiec pod eskortą do wewnętrznego basenu portowego.
Zdarzenie wywołało natychmiastową reakcję militarną po stronie rosyjskiej. Dwie korwety rakietowe Floty Bałtyckiej, „Stojkij” i „Bojkij”, które dzień wcześniej opuściły Bałtyjsk, zajęły pozycje na wodach międzynarodowych na południe od wyspy Bornholm, zaledwie kilka mil od granicy duńskiej wyłącznej strefy ekonomicznej. Okręty uruchomiły radary kierowania ogniem i systemy walki elektronicznej, powodując zakłócenia sygnału cywilnego GPS w rejonie południowego Bałtyku. W odpowiedzi duńskie dowództwo sił powietrznych poderwało myśliwce F-35 z bazy Skrydstrup, a szwedzkie lotnictwo wysłało dwa JAS-39 Gripen do stałego patrolu nad cieśniną Sund, sygnalizując determinację do obrony suwerenności cieśnin.
„To rażące złamanie prawa morza. Dania i Szwecja realizują dyktat NATO, próbując zamienić Bałtyk w zamknięte jezioro Sojuszu. Każda próba bezprawnego wtargnięcia na pokład jednostki realizującej nieszkodliwy przepływ spotka się ze stosowną reakcją naszej floty.”
KontekstBriefing prasowy w Moskwie. Tłumaczenie Vardis.
W liczbach
baryłek dziennie
Wolumen rosyjskiej ropy transportowany średnio każdego dnia przez Cieśniny Duńskie.
floty cieni
Odsetek tankowców opuszczających porty Primorsk i Ust-Ługa nieposiadających ubezpieczenia w International Group of P&I Clubs.
traktat kopenhaski
Rok zawarcia traktatu znoszącego cła sundzkie i gwarantującego wolność żeglugi tranzytowej.
średni wiek jednostek
Wiek tankowców floty cieni operujących na Bałtyku, stwarzających najwyższe ryzyko awarii.
UwagaNa podstawie analiz Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), Lloyd's List Intelligence oraz duńskiego Urzędu Morskiego (Søfartsstyrelsen).
Eskalacja pod progiem artykułu 5
Operacja w Cieśninach Duńskich to najgroźniejszy punkt zapalny w regionie Morza Bałtyckiego od czasu uszkodzenia gazociągów Nord Stream i kabla Balticconnector. Rosja nie może sobie pozwolić na utratę głównej arterii eksportu surowców energetycznych, generującej miliardy dolarów na budżet wojenny. Wysłanie korwet do eskorty to próba sprawdzenia determinacji Kopenhagi i Sztokholmu. Jeśli duńska straż przybrzeżna podejmie próbę wejścia na pokład tankowca eskortowanego przez rosyjski okręt wojenny, dojdzie do bezpośredniego testu nerwów między marynarkami NATO a Flotą Bałtycką.
Co sprawdzamy dalej
Postępowanie ws. Zheng He
Czy armator tankowca podejmie kroki prawne w Kopenhadze i jakie sankcje finansowe nałoży Søfartsstyrelsen.
Zbrojna eskorta konwojów
Czy kolejne rosyjskie tankowce będą próbowały przejść przez Cieśniny Duńskie w bezpośredniej asyście korwet.
Stawki ubezpieczeniowe i fracht
Wpływ aresztu pierwszego tankowca na koszty czarteru jednostek floty cieni w portach Bałtyku.
Źródła
- Denmark and Sweden launch maritime inspections of Russian shadow fleet tankers – Danmarks Radio
- Sverige och Danmark trappar upp övervakningen av skuggflottan i Östersjön – SVT Nyheter
- Moscow warns Copenhagen against "blockade" as Baltic fleet deploys corvettes – Reuters
- Nordic states test legal limits under UNCLOS to halt uninsured Russian oil tankers – Financial Times
- Russian navy corvettes sail from Baltiysk to escort Urals crude shipments – Lloyd's List
- Danish commandos board and detain Gabon-flagged shadow tanker Zheng He off Kalundborg – Danmarks Radio
- Russian corvettes stage standoff south of Bornholm as F-35s scramble following tanker arrest – Lloyd's List
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
Nocna próba sił w Wielkim Bełcie. Baltic Sentry zatrzymuje tankowiec, rosyjska korweta na kursie kolizyjnym
Rosyjski okręt podwodny pod Bornholmem. Cztery państwa NATO tworzą Baltic Sentry
