Drony nad Yandeksem i rafineriami. Ukraina uderza w rosyjską chmurę, paliwo i rakiety
Ukraińskie drony wyłączyły centrum danych Yandeksu z superkomputerami do trenowania sztucznej inteligencji, a dzień później uszkodziły kolejne. Trafiły też rafinerie w Omsku i Salawacie oraz zakład produkujący paliwo do pocisków Kh-101. Zełenski: zawsze odpowiadamy tym samym.
Rafineria Gazprom Nieft w Omsku, największa w Rosji, zdjęcie z 2020 roku. 8 października ukraińskie drony FP-1 trafiły ją po raz drugi w tym roku, z odległości ponad 2500 kilometrów od granicy.
Informacje uporządkowane według pewności
Sasowo
Yandex potwierdza pożar i wyłączenie centrum danych. Nikt nie został ranny.
Omsk i Salawat
Sztab Generalny Ukrainy oficjalnie potwierdził uderzenia w obie rafinerie.
Kto stoi za atakiem na Yandex
Ukraina formalnie się do niego nie przyznała. Zełenski mówił o symetrycznej odpowiedzi na ataki na ukraińskie centra danych.
Superkomputery
Yandex nie podał, czy superkomputery Czerwonienkis i Łapunow zostały uszkodzone.
Przez kilka miesięcy Rosja niszczyła ukraińskie centra danych i operatorów komórkowych. W tym tygodniu ukraińskie drony trafiły w serce rosyjskiego internetu: centrum danych Yandeksu pod Riazaniem, w którym stoją superkomputery używane do trenowania sztucznej inteligencji. Przez dobę nie działały usługi, z których korzystają miliony Rosjan i tysiące firm. Jednocześnie drony dalekiego zasięgu doleciały ponad 2500 kilometrów do największej rafinerii w Rosji i trafiły zakład produkujący paliwo do rakiet, którymi Rosja ostrzeliwuje ukraińskie miasta.
„Na tym etapie nie możemy potwierdzić, czy sprzęt w centrum danych w Sasowie da się odtworzyć”
KontekstTłumaczenie Vardis.
Superkomputery pod Riazaniem
Centrum danych w Sasowie działa od 2014 roku na terenie fabryki obrabiarek Sasta. Ma moc do 12 MW i mieści dziesiątki tysięcy serwerów. Stoją tam dwa z trzech superkomputerów Yandeksu: Czerwonienkis, o mocy 21,5 petaflopsa, i Łapunow, o mocy 12,8 petaflopsa, oba na kartach Nvidia A100. Na tej infrastrukturze firma trenowała model językowy YandexGPT. Satelity NASA wykryły pożar krótko po 2:00. Gubernator obwodu riazańskiego Paweł Małkow mówił tylko o pożarze dachu jednego z przedsiębiorstw i zestrzeleniu dwóch dronów. Yandex potwierdził, że centrum przestało działać, część infrastruktury przeniósł w inne miejsca i odtworzył dane z kopii zapasowych.
Awaria objęła Yandex Cloud, Dysk, Dokumenty, wyszukiwarkę, płatności i sklep internetowy, a także usługi korzystających z chmury firm, m.in. kolei rosyjskich, banku T-Bank, serwisów Wildberries, Ozon i Avito oraz platformy RuTube. Rosyjskojęzyczna redakcja The Moscow Times naliczyła w ciągu doby około 130 tysięcy zgłoszeń. Akcje Yandeksu spadły o ponad 3 procent. W nocy na 9 października drony uszkodziły centrum danych firmy w Kałudze. Yandex poinformował, że kilka modułów zostało całkowicie wyłączonych.
„Zawsze odpowiadamy tym samym. Oni uderzali i wciąż uderzają w nasze centra danych. Odpowiedzieliśmy. Nie mogę podać wszystkich szczegółów”
KontekstW rozmowie z dziennikarzami, za Kyiv Independent. Tłumaczenie Vardis.
Zełenski odnosił się do wrześniowej kampanii przeciw ukraińskiej łączności. 27 września odrzutowy dron trafił siedzibę Kyivstaru w Kijowie, a rosyjskie MON ogłosiło uderzenie w centrum danych Vodafone Ukraina. Wcześniej trafione zostały centra danych MiroHost, Parkowyj, Data Group i inne, a jeden z ataków odciął stacjonarny internet około 100 tysiącom gospodarstw.
Omsk, Salawat i paliwo do Kh-101
Rafineria Gazprom Nieft w Omsku przerabia ponad 21 mln ton ropy rocznie i jest największym producentem benzyny w Rosji. Według producenta, firmy Fire Point, drony FP-1 przeleciały ponad 2500 kilometrów od granicy. Gubernator Witalij Chocenko potwierdził, że dron dotarł do północnej strefy przemysłowej, i apelował o niewywoływanie paniki na stacjach benzynowych. To drugi atak na Omsk w tym roku, po lipcowym. Tej samej nocy drony trafiły rafinerię w Salawacie w Baszkirii, o mocy do 10 mln ton rocznie, około 1300 kilometrów od frontu. Łącznie oba zakłady przerabiają około 31 mln ton rocznie.
Ukraiński dron dalekiego zasięgu FP-1 firmy Fire Point na targach MSPO w Kielcach, wrzesień 2026 roku. Według producenta takie drony zaatakowały rafinerie w Omsku i Salawacie.
W nocy na 9 października płonął zakład doświadczalny w Riedkinie w obwodzie twerskim. Według SBU produkuje składnik paliwa Decylin-M do pocisków manewrujących Kh-55 i Kh-101, a także dodatki do paliw i związki do silników rakietowych na paliwo stałe. Zakład jest objęty sankcjami USA i Wielkiej Brytanii i był atakowany już co najmniej trzy razy. Gubernator Witalij Korolow potwierdził pożar i zapewnił, że pracownicy zdążyli schronić się w ukryciu. Rosyjskie ministerstwo obrony twierdzi, że tej nocy zestrzeliło 505 dronów nad ponad 16 regionami. Ukraina nie przyznała się do ataków na Riedkino, Kaługę ani rafinerię w Uchcie.
W liczbach
do Omska
Tyle według Fire Point przeleciały drony FP-1 od ukraińskiej granicy.
zgłoszeń awarii
Tyle skarg na niedziałające usługi naliczono w ciągu doby po ataku na Sasowo.
mocy rafineryjnych
Tyle według ukraińskiego ministra obrony z 4 października jest wyłączone. Liczby nie zweryfikowano niezależnie.
dronów
Tyle według rosyjskiego MON zestrzelono w nocy na 9 października.
UwagaNa podstawie Yandeksu, Fire Point, The Moscow Times i ministerstw obrony obu stron.
Wojna o infrastrukturę cyfrową
Atak na Yandex pokazuje, że wojna na infrastrukturę przestała dotyczyć tylko prądu i paliwa. Rosja od miesięcy uderza w ukraińskie centra danych i operatorów, Ukraina odpowiada tym samym, a skutki odczuwają banki, koleje i sklepy internetowe. Równoległe uderzenia w rafinerie i w produkcję paliwa do rakiet są częścią ukraińskiej strategii osłabiania rosyjskiej gospodarki wojennej przed zimą. Ich realny efekt trudno ocenić, bo obie strony podają liczby, których nie da się sprawdzić.
Co sprawdzamy dalej
Superkomputery
Czy Yandex potwierdzi uszkodzenie superkomputerów i jak szybko przywróci pełne działanie usług.
Rynek w Rosji
Czy po atakach na Omsk i Salawat wrócą limity sprzedaży paliwa w kolejnych regionach.
Odpowiedź Moskwy
Czy Rosja nasili ataki na ukraińską infrastrukturę cyfrową i energetyczną.
Źródła
- Russia’s Yandex says unclear whether data center equipment can be restored after drone strike – CNBC
- Ukraine strikes Yandex data center housing two of the company’s supercomputers – Meduza
- Ukraine drones hit second Yandex data center in two days – The Moscow Times
- Яндекс остановил дата-центр с суперкомпьютерами под Рязанью – The Moscow Times (ros.)
- Russia’s Yandex says unclear whether equipment can be restored – Reuters / Yahoo
- Fire at Yandex data center after drone attack – The Insider
- Yandex outage after drone strike – The Record
- “We always respond in kind”: Zelensky addresses attacks on Russian data center – Kyiv Independent / Yahoo
- Drones reportedly strike Russia’s Omsk oil refinery in Siberia – Kyiv Independent
- FP-1 drones strike largest Russian refinery in Omsk – Militarnyi
- Drones strike Salavat oil refinery in Bashkortostan – Militarnyi
- Ukrainian drones strike Redkino experimental chemical plant – Militarnyi
- Ukrainian drone attacks injure nine in Kaluga region, spark fire in Tver region – Meduza
- Russia hits Ukraine’s largest mobile provider, strikes data centers – The Moscow Times
- Chervonenkis supercomputer – TOP500
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
450 dronów nad Moskwą w dniu wyborów. Rozejm energetyczny, którego nikt nie podpisał
Rosja trafia w centralę Kyivstaru. Po centrach danych przyszła kolej na operatorów komórkowych
