Litwa zapłaci za stałą bazę USA. Trump: przyjrzymy się, Moskwa: to eskalacja
Premier Litwy zadeklarował, że jego kraj pokryje wszystkie koszty stałego stacjonowania wojsk USA. Sejm zrobił pierwszy krok do zniesienia konstytucyjnego zakazu obcych baz, a Rosja zapowiada odpowiedź. Polska prowadzi własne rozmowy o stałej bazie.
Amerykański czołg M1A2C Abrams podczas ćwiczeń ze strzelaniem w Camp Herkus na Litwie, styczeń 2024 roku. Rotacyjne siły USA są na Litwie od 2019 roku, Wilno chce, by zostały na stałe.
Informacje uporządkowane według pewności
Oferta Wilna
Premier Sinkevičius zadeklarował we wpisie w mediach społecznościowych pokrycie wszystkich kosztów stałej obecności wojsk USA.
Poprawka do konstytucji
Sejm poparł w pierwszym głosowaniu zniesienie zakazu obcych baz i broni masowego rażenia, stosunkiem głosów 106 do 18.
Stanowisko USA
Trump zapowiedział, że się temu przyjrzy. Według litewskiego ministra obrony decyzji nie ma, trwają rozmowy.
Drugie głosowanie
Po trzymiesięcznej przerwie, prawdopodobnie 12 stycznia 2027 roku. Potrzeba co najmniej 94 głosów ze 141.
Litwa robi to, co Polska robiła w 2018 roku, gdy proponowała „Fort Trump”: kusi Waszyngton pieniędzmi. Premier Mindaugas Sinkevičius oświadczył, że jeśli Amerykanie podejmą polityczną decyzję o stałym rozmieszczeniu wojsk, Wilno pokryje wszystkie koszty. Kilka godzin wcześniej Donald Trump, zapytany przez litewskiego dziennikarza, powiedział, że na pewno się temu przyjrzy. Na drodze stoi jeszcze konstytucja, ale Sejm właśnie zrobił pierwszy krok, by ją zmienić.
„Nasi partnerzy muszą jedynie podjąć polityczną decyzję o stałym rozmieszczeniu wojsk, a Litwa jest gotowa pokryć związane z tym koszty”
KontekstWpis w mediach społecznościowych, za Reutersem. Tłumaczenie Vardis.
Trump: to moi przyjaciele
Pytany 5 października w Waszyngtonie przez reportera litewskiego nadawcy LRT, Trump odpowiedział, że Litwini to jego przyjaciele i wspaniali ludzie, więc na pewno się temu przyjrzy. Sinkevičius pierwszy raz publicznie mówił o gotowości przyjęcia stałej bazy 30 września w rozmowie z Bloombergiem. Propozycję przedstawiono amerykańskiemu wysłannikowi Johnowi Coale’owi we wrześniu w Wilnie, a według ministra obrony Robertasa Kaunasa trafiła do Pentagonu około dwóch tygodni temu. Kaunas mówi, że decyzji nie ma, ale rozmowy trwają. Prezydent Gitanas Nausėda nazwał słowa Trumpa bardzo dobrą wiadomością, która pokazuje zaufanie USA do Litwy.
Amerykańscy żołnierze rotują przez litewski poligon w Pabradė od 2019 roku, zwykle po około tysiąc. W listopadzie 2025 roku zajęli tam nową infrastrukturę, ale na początku czerwca 2026 roku wyjechali, a Pentagon wstrzymał decyzję o kolejnej rotacji. Pod koniec października mają przyjechać dwa bataliony z czołgami Abrams na dziewięć miesięcy. Według Breaking Defense Litwa w ciągu trzech lat kupiła amerykański sprzęt za około 2 mld euro. Równolegle na Litwie powstaje niemiecka 45. Brygada Pancerna, która ma osiągnąć pełną gotowość w drugiej połowie 2027 roku.
Przed gmachem litewskiego Sejmu w Wilnie, 2015 rok. Posłowie poparli w pierwszym głosowaniu zniesienie konstytucyjnego zakazu obcych baz wojskowych.
Konstytucja do zmiany
Artykuł 137 litewskiej konstytucji zakazuje rozmieszczania na terytorium kraju broni masowego rażenia i obcych baz wojskowych. 6 października Sejm stosunkiem głosów 106 do 18 przy sześciu wstrzymujących się przyjął w pierwszym czytaniu poprawkę, która usuwa ten przepis. Drugie głosowanie może odbyć się po trzech miesiącach, prawdopodobnie 12 stycznia 2027 roku, i również wymaga co najmniej 94 głosów. Zwolennicy przekonują, że zakaz blokuje Litwie pełny udział w natowskim odstraszaniu nuklearnym. Urzędnik cytowany przez Euronews mówił, że Litwa nie może być mniej chroniona niż inne państwa NATO.
„Potencjalne rozmieszczenie dodatkowych kontyngentów NATO, w tym wojsk amerykańskich, i budowę odpowiedniej infrastruktury wojskowej w krajach bałtyckich jednoznacznie oceniamy jako eskalację”
KontekstNa briefingu w Moskwie, za TASS. Tłumaczenie Vardis.
Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow mówił już 6 października, że ewentualna baza byłaby traktowana jako eskalacja, a Rosja podjęłaby środki odwetowe. Dla Polski litewska oferta jest bezpośrednią konkurencją i zarazem wsparciem. W dokumencie o realizacji strategii obronnej USA z końca września Pentagon pisze, że rozważa stałą obecność w Polsce, a jednocześnie liczba amerykańskich brygad w Europie spadła z pięciu do trzech. Trump mówił o dużych postępach w sprawie bazy US Army w Polsce, a Warszawa według „Stars and Stripes” zaoferowała około 4 mld dolarów. W 2018 roku, przy propozycji „Fort Trump”, Trump mówił o ponad 2 mld dolarów polskiej oferty.
W liczbach
głosowanie w Sejmie
Pierwsze czytanie poprawki znoszącej zakaz obcych baz. Potrzeba 94 głosów ze 141.
żołnierzy USA
Tylu zwykle liczy amerykańska rotacja na Litwie. Pabradė może przyjąć około 1500.
Niemców
Tylu żołnierzy liczyła na początku 2026 roku niemiecka 45. Brygada Pancerna z planowanych 4800.
polska oferta
Tyle według „Stars and Stripes” Polska zaproponowała za stałą bazę USA.
UwagaNa podstawie Reutersa, LRT, Euronews, „Stars and Stripes” i Breaking Defense.
Kto zapłaci, ten dostanie żołnierzy?
Administracja Trumpa redukuje liczbę brygad w Europie i otwarcie mówi, że sojusznicy powinni płacić za bezpieczeństwo. Litwa i Polska odpowiadają ofertami finansowania baz. Dla państw wschodniej flanki stała obecność amerykańskich żołnierzy to najmocniejsza gwarancja, że USA zaangażują się w razie ataku. Ryzyko polega na tym, że obecność wojsk staje się przedmiotem licytacji, a decyzje mogą zależeć od nastroju w Waszyngtonie. Rosja zapowiada odpowiedź, ale baz NATO na wschodniej flance przybywa od lat, mimo jej ostrzeżeń.
Co sprawdzamy dalej
Decyzja Pentagonu
Czy USA odpowiedzą na ofertę Litwy i jak wpisze się to w rozmowy o bazie w Polsce.
Powrót rotacji
Czy pod koniec października na Litwę rzeczywiście wrócą dwa amerykańskie bataliony.
Drugie głosowanie
Czy Sejm ostatecznie zniesie konstytucyjny zakaz obcych baz i broni masowego rażenia.
Odpowiedź Rosji
Jakie środki odwetowe zapowiadane przez Kreml zostaną podjęte.
Źródła
- Lithuania says it would pay the cost if US establishes military base – Reuters / Defense News
- Trump says he will consider permanent US military base in Lithuania – LRT
- Trump’s Lithuania base remark sparks excitement and questions in Vilnius – LRT
- Lithuania takes further step towards lifting nuclear weapons ban – Euronews
- Lithuania says it could pay for a permanent in-country US base – Breaking Defense
- Lithuania: US troops depart as next rotation under review – Stars and Stripes
- Захарова: размещение войск НАТО в Прибалтике — эскалация – WZGLAD
- Lithuania eyes permanent US military base, Russia warns of escalation – CGTN
- Germany to order soldiers to Lithuania amid volunteer shortage – Euronews
- New Pentagon document: more information about permanent bases in Poland – Defence24
- Trump says progress on Poland base as Europe troop cuts weighed – Stars and Stripes
- Poland offers Fort Trump military base – Fortune
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
Spotkanie o przyszłości NATO w Polsce, ale bez Londynu, Paryża i Bałtów. Politico o Grupie Bergen
Szef CIA poleciał do Moskwy. Ostrzeżenie przed uderzeniem w NATO
