Pierwsze wybory wojenne. Jedna Rosja dostaje 57 procent w dniu ataku na Moskwę

Pierwsze od pełnoskalowej inwazji wybory do Dumy skończyły się dokładnie tak, jak miały się skończyć, z jedną różnicą: exit poll państwowej sondażowni pokazał partii władzy wynik o osiem punktów gorszy, niż podała komisja wyborcza. Do tego doszła frekwencja najwyższa od piętnastu lat, ponad sześć milionów głosów oddanych w internecie, siedem nowych okręgów na okupowanych terenach Ukrainy i kilkaset dronów nad Moskwą w ostatnim dniu głosowania. Rozkładamy te liczby na części.

Aktualizacja: Sprawiedliwa Rosja jednak w Dumie

Przez noc z niedzieli na poniedziałek komisja przeliczyła kolejne dwie trzecie protokołów i Sprawiedliwa Rosja, partia Siergieja Mironowa, spadła poniżej progu pięciu procent. Przez kilkanaście godzin wyglądało to na jedyną realną zmianę tych wyborów: mandaty z list federalnych dla czterech partii zamiast pięciu, pierwszy raz od 2007 roku. Przed południem liczenie ten obraz odwróciło. Po 96,95 procent protokołów partia ma równe 5,00 procent i próg przekracza, a do Dumy wchodzi z list pięć ugrupowań, tyle samo co w kończącej się kadencji. Jedna Rosja traci przy tym te mandaty listowe, które przypadłyby jej z podziału głosów oddanych na Mironowa.

Co podała komisja, a co sondażownie

Pierwszą odsłonę wyników Ełła Pamfiłowa podała na briefingu około 21:00 czasu moskiewskiego, po przeliczeniu 13,88 procent protokołów: Jedna Rosja 57,54 procent, KPRF 13,67, LDPR 9,27, Nowi Ludzie 7,96, Sprawiedliwa Rosja 5,16. Przez kolejne dwie godziny liczby drgały o ułamki punktu: po 20,82 procent protokołów partia władzy miała 57,07, po 25,21 procent 57,04. Pod progiem zostało dziesięć partii, najbliżej była Partia Emerytów z około dwoma procentami.

Godzinę wcześniej państwowa telewizja pokazała dwa exit polle. WCIOM, sondażownia podległa administracji prezydenta, dał Jednej Rosji 49,4 procent, INSOMAR 52,8. Różnica między pierwszym z nich a komunikatem komisji wynosi osiem punktów i to ona jest wieczorną wiadomością. W 2021 roku ten sam WCIOM pokazał w exit pollu 45,2 procent, a wynik końcowy wyniósł 49,82.

Rekordowa frekwencja i skąd się wzięła

Kreml oficjalnie chciał 50 procent, nieoficjalnie 55. Dostał 59,32, najwięcej od wyborów 2011 roku, choć w niedzielny wieczór komisja podawała jeszcze 56,66. Największa część z tego przyszła w piątek, w dzień roboczy, gdy do urn poszło 29,45 procent uprawnionych. Wieczorem w sobotę było 44,38, w niedzielę o 18:00 54,96. Rosyjskie media niezależne opisują ten piątek jako dzień budżetówki: BBC pisała o losach loteryjnych dla głosujących pracowników, Meduza o nauczycielach w Jakucku raportujących przełożonym co dwie godziny, czy już zagłosowali.

Drugim silnikiem frekwencji był internet. Zdalne głosowanie elektroniczne, w Rosji znane jako DEG, działało w 33 regionach, podczas gdy pięć lat temu w siedmiu. Na platformie federalnej zagłosowało 3,6 miliona z 4,03 miliona zarejestrowanych, czyli 90,87 procent, a w Moskwie, która ma własny system, prawie 3,5 miliona osób. Łącznie ponad sześć milionów głosów, których nie da się zweryfikować inaczej niż słowem komisji. W tym samym systemie Jedna Rosja dostała 49,06 procent, a drugie miejsce zajęli Nowi Ludzie z 15,42, przed komunistami.

Urny na pniach. Głosowanie na okupowanych terenach

Po raz pierwszy w wyborach do Dumy głosowano w czterech okupowanych obwodach Ukrainy, dla których utworzono siedem nowych okręgów jednomandatowych. Głosowanie przedterminowe ruszyło w obwodzie chersońskim już 4 września, w donieckim trwało dziewięć dni. Do piątku w obwodzie donieckim „zagłosowało przedterminowo” 75 procent uprawnionych, ponad milion osób. Wyniki końcowe frekwencji: ponad 81 procent w donieckim, 79,33 w ługańskim, około 79 w zaporoskim i 74,61 w chersońskim. W obwodzie donieckim lokale zamknięto o 14:00, sześć godzin przed resztą kraju.

Jak to wyglądało, opisują media, których w Rosji nie ma. Vyorstka publikowała zdjęcia komisji mobilnych z przenośnymi urnami ustawianymi na pniach, wozach i maskach samochodów przykrytych ręcznikami, w asyście uzbrojonych żołnierzy. Ksenia Smoliakowa z Election Atlas mówiła Rzeczpospolitej o wyborcach oddających głosy „na pniach drzew w obecności wojskowych w kominiarkach i z bronią” i o procedurach przedterminowych „praktycznie niemożliwych do monitorowania”. W obwodzie biełgorodzkim komisje pracowały w kamizelkach i hełmach. Według Pamfiłowej w dziesięciu regionach uszkodzono 74 budynki, w których mieściły się komisje; zginęły dwie członkinie komisji, w tym przewodnicząca komisji obwodowej w obwodzie zaporoskim.

Kto mógł patrzeć, a kto nie

Lista nieobecnych jest dłuższa niż lista obecnych. Misji OBWE nie zaproszono. Golos, jedyna ogólnorosyjska organizacja obserwatorów, przestał istnieć w lipcu 2025 roku, po tym jak jego współprzewodniczący Grigorij Melkonjanc dostał pięć lat więzienia. Obserwatorzy komunistów i Jabłoka, według Meduzy niemal 1300 osób, nie zostali wpuszczeni do lokali; w Ufie próbowano ich przekupić wódką, w Buriacji przebito im opony, w Petersburgu zatrzymany obserwator stracił przytomność. Wołodin odpowiedział na to liczbą: 1126 obserwatorów zagranicznych ze 133 krajów.

Platforma „Wybory 2026, obserwujemy razem”, prowadzona przez byłych ludzi Golosu, do 21:20 czasu moskiewskiego zebrała 945 skarg, jedną trzecią o łamaniu praw obserwatorów, najwięcej z Moskwy, obwodu moskiewskiego, Petersburga, Permu i Krasnodaru. Analityk Iwan Szukszin wskazywał anomalie frekwencji w Dagestanie, obwodzie iwanowskim i Kabardo-Bałkarii, Stanisław Andrejczuk „rysowanie” w Kraju Nadmorskim i Petersburgu. Wersja oficjalna: trzy próby wrzutu kart w całym kraju, 27 spraw karnych, a Prokuratura Generalna „nie odnotowała poważnych naruszeń prawa”.

Karta bez wyboru

Na karcie było jedenaście partii i po raz pierwszy od 2012 roku wszystkie dostały się tam bez zbierania podpisów, bo prawo do startu zachowały tylko ugrupowania już zasiadające w parlamentach. Jabłoko, jedyna partia otwarcie przeciwna wojnie, zostało zdjęte z listy federalnej 10 sierpnia decyzją Sądu Najwyższego na wniosek Rodiny; jego 103 kandydatów startowało tylko w okręgach. Z list innych partii usunięto co najmniej 36 kandydatów opozycyjnych, siedemnastu za wpisy o Nawalnym. Borys Nadieżdin, uznany za agenta zagranicznego, wyjechał z kraju. W ciągu dekady liczba zarejestrowanych partii spadła z 75 do 17.

Nowością na listach byli weterani wojny. Jedna Rosja przepuściła przez prawybory 546 uczestników inwazji i zarejestrowała 83, co daje 15 procent jej listy; 28 z nich to absolwenci prezydenckiego programu „Czas bohaterów”. Wśród nich 29-letni Władisław Gołowin, Bohater Rosji za Mariupol, i korespondent wojenny Jewgienij Poddubny. Europejska Rada Spraw Zagranicznych szacowała przed wyborami, że do nowej Dumy wejdzie około pięćdziesięciu weteranów, czyli mniej więcej co dziesiąty deputowany. Agencja AP doliczyła się niemal dwustu kandydatów z doświadczeniem wojennym we wszystkich partiach.

Opozycja na emigracji nie miała jednej strategii. Julia Nawalna i Maksim Kac wzywali, żeby głosować na jakąkolwiek listę poza Jedną Rosją, a w okręgach na najsilniejszego rywala partii władzy. Ilja Jaszyn ogłosił akcję „Południe za pokojową Rosją”, wzorowaną na „Południu przeciw Putinowi” z 2024 roku: przyjść do lokali 20 września o 12:00. Przyszło kilkaset osób w Erywaniu, kilkadziesiąt w Rydze, w moskiewskiej Kommunarce pięćdziesiąt. Nikołaj Rybakow z Jabłoka unieważnił swoją kartę, wpisując na niej „Jabłoko za pokój”. Pamfiłowa nazwała akcję całkowicie nieudaną i akurat w tej ocenie zgadza się z nią Meduza.

Kilkaset dronów jako element kampanii

Ostatni dzień głosowania zaczął się od największego uderzenia na Moskwę od początku wojny: według mera około 450 dronów w stronę stolicy, pożar rafinerii w Kapotni, trzy osoby zabite w obwodzie. Rosyjska władza od rana budowała z tego jeden przekaz. Sobianin około 10:00: atak „był wyraźnie zaplanowany w celu zerwania wyborów, przeciwnikowi się to nie udało”. Ministerstwo obrony wieczorem: 1951 dronów i osiem rakiet Flamingo zestrzelonych w ciągu doby, 74 budynki komisji uszkodzone. Pamfiłowa powtórzyła tę liczbę na briefingu. Zełenski, opisując uderzenie, o wyborach nie wspomniał ani słowem.

Co z tego wynika

Podział mandatów poznamy po 25 września, ale kierunek już widać. W okręgach jednomandatowych po przeliczeniu 20 procent protokołów kandydaci Jednej Rosji prowadzili w 161 z 225, komuniści w czterech, Sprawiedliwa Rosja w trzech. W poniedziałek liczba okręgów partii władzy wzrosła do 208, a wstępny podział całej izby wygląda tak: Jedna Rosja 347 mandatów, KPRF 38, LDPR 24, Nowi Ludzie 19, Sprawiedliwa Rosja 16, do tego Rodina i niezależni w kilku okręgach. To więcej niż 310 mandatów, które Jedna Rosja miała w kończącej się kadencji, i wyraźnie powyżej granicy 300, od której zaczyna się większość konstytucyjna. Przez kilkanaście godzin, gdy Sprawiedliwa Rosja była pod progiem, komisja liczyła partii władzy 355 mandatów, czyli największą frakcję w jej historii. Ostateczny podział poda komisja po 25 września.

Ważniejsze niż arytmetyka jest to, co wybory kończą. Przez ostatnie tygodnie ukraiński wywiad i Zełenski powtarzali, że po głosowaniu Kreml może ogłosić mobilizację „kilkuset tysięcy” ludzi, LIGA.net pisze o 300 tysiącach rocznie w latach 2026 i 2027. Putin w orędziu przed wyborami nazwał je sprawdzianem, który pokaże, że „za naszymi bojownikami stoją miliony ludzi” i że „nikomu nie uda się nas rozbić i zastraszyć”. Sprawdzian, według komisji, zdany. Teraz rachunek.

Dalej w Vardis

Czytaj dalej

Dobór na podstawie tematu i działu

Wojna w UkrainiePilne

Pierwsze starcie z żołnierzami KRLD w obwodzie kurskim. Zełenski: na pozycjach wroga jest już 11 tysięcy żołnierzy z Pjongjangu

4 listopada 2026 · 11:15•9 min czytania

ŚwiatPilne

KRLD wchodzi do wojny w Europie. Pentagon potwierdza obecność wojsk Pjongjangu pod Kurskiem, Seul zapowiada reakcję

29 października 2026 · 13:45•9 min czytania•Aktualizacja 3 listopada, 09:00

Indo-Pacyfik

Żołnierze Kima na froncie w Europie. Korea Północna pod Kurskiem, Seul grozi wysłaniem broni dla Ukrainy

20 października 2026 · 08:30•9 min czytania•Aktualizacja 21 października, 20:15