VARDIS.
Bliski Wschód/Bliski Wschód

Ostatni Amerykanie wyjechali z Iraku. Waszyngton ogłasza sukces, Teheran zwycięstwo, Kurdowie się boją

Dwadzieścia trzy lata po inwazji w Iraku nie ma już wojsk USA. W środę ostatni żołnierze opuścili bazę w Erbilu, a Pentagon ogłosił koniec dwunastoletniej misji przeciw Państwu Islamskiemu. Trump pisze o końcu wyprawy do piekła, proirańskie milicje świętują, a Kurdowie zostają bez amerykańskiej obrony przeciwlotniczej po ponad tysiącu ataków od początku wojny z Iranem.

Redakcja Vardis•••8 min czytania
Dwa śmigłowce transportowe Chinook stoją na płycie lotniska przed namiotowym hangarem, w tle wieże oświetleniowe i blade niebo

Śmigłowce CH-47 Chinook 101. Brygady Lotnictwa Bojowego w bazie Al-Asad, kwiecień 2025 roku. Amerykanie oddali tę bazę Irakijczykom w styczniu 2026 roku, a w środę opuścili ostatnią, w Erbilu.

Stan informacji

Informacje uporządkowane według pewności

monitorujemy
potwierdzone

Wycofanie zakończone

Pentagon i CENTCOM potwierdzają wyjazd ostatnich sił z bazy lotniczej w Erbilu i formalne zakończenie operacji Inherent Resolve w Iraku.

potwierdzone

Przekazanie Irakijczykom

Uroczystości przewodniczył premier Iraku Ali az-Zajdi. Za bezpieczeństwo odpowiadają teraz irackie siły, w tym kurdyjscy peszmergowie.

kontekst

Co zostaje

Pentagon zapowiada ograniczone wsparcie szkoleniowe i wywiadowcze w ramach zwykłej współpracy dwustronnej. Dowództwo misji przeciw ISIS działa z Jordanii.

oczekujemy

Rozbrojenie milicji

Bagdad wiązał wyjazd Amerykanów z rozbrojeniem milicji. Premier przesunął ten termin na czerwiec 2027 roku. Kataib Hezbollah zawiesza działania zbrojne, ale broni nie oddaje.

Dwadzieścia trzy lata po inwazji z marca 2003 roku w Iraku nie ma już amerykańskich żołnierzy. W 2007 roku było ich około 170 tysięcy, w środę ostatnie oddziały wyjechały z Erbilu. Pentagon mówi o sukcesie, Bagdad o suwerenności, Teheran o zwycięstwie, a Kurdowie o tym, że zostają sami, bez obrony przeciwlotniczej, w regionie, w który od lutego spadło ponad tysiąc dronów i pocisków. Każda z tych relacji jest po części prawdziwa.

„Ten moment jest dowodem sukcesu dwunastoletniej kampanii, która pokonała ISIS jako zorganizowane zagrożenie wojskowe w Iraku i w całym regionie”
Sean Parnell, główny rzecznik Pentagonu, 30 września 2026ABC News (Australia) / AP ↗

KontekstParnell dodał, że to przejście od misji wojennej koalicji do bezpieczeństwa kierowanego przez Irakijczyków. Tłumaczenie Vardis.

Dwa lata wychodzenia z Iraku
potwierdzone
01 / WASZYNGTON I BAGDAD

Wspólne oświadczenie

USA i Irak ogłaszają koniec misji koalicji w federalnym Iraku najpóźniej we wrześniu 2025 roku, a wsparcia operacji w Syrii z terytorium Iraku do września 2026 roku. W praktyce tą platformą był Erbil.

Dlaczego to ważne

Porozumienie zawarte za Bidena, wykonane za Trumpa.

GlobalSecurity / Departament Stanu
potwierdzone
02 / AL-ASAD

Oddanie bazy

Amerykanie przekazują Irakijczykom bazę Ain al-Asad. Iracka komisja ogłasza zakończenie ewakuacji doradców koalicji z federalnej części kraju.

Dlaczego to ważne

Zostaje tylko Kurdystan.

Kurdistan24
potwierdzone
03 / IRAN

Początek wojny

USA i Izrael atakują Iran. Proirańskie milicje zaczynają ostrzeliwać amerykańskie obiekty w Iraku. Według Departamentu Stanu do maja było około 600 ataków.

Dlaczego to ważne

Wojna nie zmieniła terminu wyjazdu, ale zmieniła jego warunki.

FDD Long War Journal
potwierdzone
04 / POLSKA

Ewakuacja kontyngentu

Szef MON ogłasza ewakuację polskiego kontyngentu z Iraku. Część żołnierzy wraca do kraju, część trafia do Jordanii. W marcu Irak opuszcza też misja NATO.

Dlaczego to ważne

Sojusznicy wyjechali przed Amerykanami.

RMF24
potwierdzone
05 / KURDYSTAN

Patrioty wyjeżdżają

W czasie wizyty premiera Iraku w Waszyngtonie obie strony potwierdzają termin 30 września. Do końca lipca z Kurdystanu wycofano baterie Patriot.

Dlaczego to ważne

Region zostaje bez amerykańskiej obrony przeciwlotniczej jeszcze przed wyjazdem wojsk.

Wikipedia
potwierdzone
06 / ERBIL

Ostatni wyjazd

Około 1,5 tysiąca żołnierzy USA i koalicji opuszcza bazę lotniczą w Erbilu. Dowództwo misji przenosi się do Jordanii, operacja Inherent Resolve w Iraku formalnie się kończy.

Dlaczego to ważne

Pierwszy dzień bez wojsk USA w Iraku od 2014 roku.

Kurdistan24

Ostatnia baza

Według CENTCOM z bazy w Erbilu wyjechało około 1,5 tysiąca żołnierzy amerykańskich i koalicyjnych wraz ze sprzętem. Dowódca CENTCOM admirał Brad Cooper mówił żołnierzom, że dzięki nim ISIS nie stanowi już systemowego zagrożenia dla bezpieczeństwa Iraku, a siły USA rozmieszczone w regionie pozostaną gotowe do reakcji. Przez dwanaście lat koalicja przeciw Państwu Islamskiemu urosła do ponad 80 państw i wykonała ponad 35 tysięcy nalotów.

Po stronie irackiej uroczystości przewodniczył premier Ali az-Zajdi, który objął urząd w maju jako najmłodszy szef rządu w historii kraju. Mówił o nowym etapie, w którym liczy się suwerenność Iraku, siła jego instytucji i gotowość jego wojsk. Doradca premiera ds. bezpieczeństwa Kasim al-Aradżi podkreślał, że koniec misji nie oznacza końca partnerstwa. Bagdad ogłosił od 30 września do 4 października „dni suwerenności”.

„Przybyliśmy walczyć z kalifatem. Kalifatu już nie ma. Wracamy do domu”
Donald Trump, prezydent USA, 30 września 2026Truth Social ↗

KontekstWpis w serwisie Truth Social. Trump nazwał obecność w Iraku „bardzo kosztowną wyprawą do piekła” i napisał, że miał wybór, zostać albo wyjechać. Tłumaczenie Vardis.

Przód piaskowego pojazdu opancerzonego MRAP z plecakiem przypiętym do burty i karabinem maszynowym na dachu

Pojazd MRAP żołnierzy 10. Dywizji Górskiej przed wyjazdem w konwoju z bazy lotniczej w Erbilu, marzec 2025 roku. Stąd wyjechali w środę ostatni żołnierze USA w Iraku.

Teheran świętuje, Kurdowie się boją

Proirańskie ugrupowania przedstawiają wyjazd Amerykanów jako własny sukces. Abu Mudżahid al-Assaf z Kataib Hezbollah mówił o wygnaniu pokonanych sił okupacyjnych i początku pełnej suwerenności, ale dodał, że każdy rząd, który nie działa dla dobra ludu, zostanie obalony wszelkimi środkami. Islamski Opór w Iraku ogłosił historyczne zwycięstwo i miażdżącą klęskę amerykańskiego projektu. Wiceprzewodniczący komisji bezpieczeństwa irańskiego parlamentu mówił, że trwałe bezpieczeństwo zapanuje w Iraku, gdy Amerykanie opuszczą kraj i region.

Zupełnie inaczej wygląda to z Erbilu. Ministerstwo ds. peszmergów policzyło, że od lutego region był celem ponad tysiąca ataków dronów i pocisków balistycznych, i napisało, że wyjazd Amerykanów bez pozostawienia systemu obrony jest powodem do niepokoju. Premier regionu Masrur Barzani w środę dziękował koalicji za pomoc w pokonaniu ISIS, choć wcześniej w „Financial Times” nazywał pozostawienie Kurdystanu bez obrony haniebnym. Kurdyjskie służby mówią, że od ponad dwóch tygodni obserwują ruchy uśpionych komórek ISIS.

Amerykanie w Iraku

2003-2026 w liczbach

~170 tys.

żołnierzy w 2007 roku

Szczyt amerykańskiej obecności w czasie tak zwanego surge.

~4500

zabitych Amerykanów

Łącznie przez całą obecność w Iraku. Siedmiu zginęło w 2026 roku, w czasie wojny z Iranem.

~1500

ostatnich żołnierzy

Tylu żołnierzy USA i koalicji wyjechało z Erbilu według CENTCOM. Inne źródła podają „kilkuset” Amerykanów.

>1000

ataków na Kurdystan

Dronów i pocisków od lutego 2026 roku, według kurdyjskiego ministerstwa ds. peszmergów.

UwagaNa podstawie AP, Reutersa, CENTCOM i ministerstwa ds. peszmergów.

Siwy generał w mundurze polowym przemawia do grupy żołnierzy stojących w sali odpraw przy stole konferencyjnym

Dowódca misji Inherent Resolve gen. bryg. Kevin Lambert przemawia do żołnierzy 3. Brygady Wsparcia Sił Bezpieczeństwa w Erbilu, listopad 2025 roku. Dowództwo misji przeniesiono teraz do Jordanii.

Polski wątek

Polscy żołnierze wyjechali z Iraku pół roku przed Amerykanami. 20 marca, trzy tygodnie po wybuchu wojny z Iranem, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz ogłosił ewakuację kontyngentu. Część żołnierzy wróciła do kraju, część przeniesiono do Jordanii. W latach 2003-2008 Polska dowodziła w Iraku wielonarodową dywizją w strefie centralno-południowej, a w 2016 roku wróciła tam w ramach koalicji przeciw ISIS i misji NATO.

Amerykańska obecność w Iraku
Okres

2003-2011

Co się działo
Inwazja i okupacja. Szczyt około 170 tysięcy żołnierzy w 2007 roku. Wyjazd wojsk w grudniu 2011 roku.
Okres

2014

Co się działo
Powrót po zajęciu Mosulu przez ISIS, start operacji Inherent Resolve.
Okres

2017

Co się działo
Bagdad ogłasza pokonanie ISIS jako państwa terytorialnego.
Okres

wrzesień 2024

Co się działo
Porozumienie o zakończeniu misji koalicji w dwóch etapach.
Okres

styczeń 2026

Co się działo
Oddanie bazy Ain al-Asad, koniec obecności w federalnym Iraku.
Okres

luty-wrzesień 2026

Co się działo
Wojna z Iranem, setki ataków milicji, wycofanie Patriotów z Kurdystanu.
Okres

30.09.2026

Co się działo
Ostatni żołnierze opuszczają Erbil.

Na podstawie AP, Reutersa, Al Jazeery, CENTCOM i oświadczenia z 27 września 2024 roku.

Aktualizacja: Kataib Hezbollah zawiesza działania, ale zostaje z bronią

Pierwszego dnia bez wojsk koalicji przywódca Kataib Hezbollah Ahmad al-Hamdawi ogłosił, że jego bojownicy zawieszają działania zbrojne, z wyjątkiem strzelania do wrogich samolotów naruszających przestrzeń powietrzną kraju. Milicja od lat stawiała wyjazd Amerykanów jako warunek zakończenia operacji. Al-Hamdawi zastrzegł jednak, że nie doszedł do porozumienia z premierem w sprawie rozbrojenia. Rzecznik Islamskiego Oporu w Iraku Dżafar al-Husajni powiedział, że rozmowy z rządem o kontroli nad bronią skończyły się bez porozumienia, a broń zostaje w rękach bojowników.

Część ugrupowań wybrała inaczej. W czwartek plan rozbrojenia premiera poparły Kataib Sajjid asz-Szuhada, pod warunkiem dotrzymania podpisanych ustaleń, oraz Ansar Allah al-Awfija. Premier Ali az-Zajdi powiedział wieczorem, że oczekuje tego samego od pozostałych. Według jego harmonogramu prace nad rozbrojeniem ruszyły 1 października i mają się zakończyć do 30 czerwca 2027 roku. Media różnią się co do daty ogłoszenia Kataib Hezbollah: AP podaje środę, Middle East Eye czwartkowy poranek.

Jak to czytać

Koniec misji to nie koniec gry o Irak

Amerykanie wyjechali zgodnie z terminem ustalonym dwa lata temu, choć wojna z Iranem dawała powód, by go przesunąć. Termin dotrzymany, ale warunki są inne niż zakładano: milicje nie zostały rozbrojone, Kurdystan stracił obronę przeciwlotniczą, a Iran może przedstawiać wyjazd jako efekt swojej presji. ISIS nie ma już kalifatu, ale jego komórki pozostały. Test przyjdzie w najbliższych miesiącach, gdy okaże się, czy irackie siły poradzą sobie bez amerykańskiego parasola.

Co sprawdzamy dalej

01 / ISIS

Uśpione komórki

Kurdyjskie służby obserwują ruchy komórek ISIS, a Irakijczycy rozbili jedną, która planowała zamachy na czas wyjazdu Amerykanów.

02 / MILICJE

Rozbrojenie

Termin rozbrojenia przesunięty na czerwiec 2027 roku. Cztery milicje stawiają warunki, w tym rozwiązanie peszmergów.

03 / KURDYSTAN

Obrona przeciwlotnicza

Czy region dostanie jakikolwiek system obrony po wycofaniu Patriotów. Brytyjski system antydronowy, zapowiadany na listopad 2025 roku, nie dotarł.

04 / SYRIA

Następny wyjazd

W Syrii zostało kilkuset żołnierzy USA, a misja przeciw ISIS jest dowodzona z Jordanii. Czy to kolejny etap wycofania z regionu.

Źródła

  1. US military completes Iraq withdrawal, sparking Kurdish defence concerns – ABC News (Australia) / AP
  2. US troops complete Iraq exit, as Iran and its allies celebrate – CNN / KRDO
  3. US forces exiting Iraq after 2 decades, leaving opening for Iran – Reuters / Military Times
  4. CENTCOM completes departure from Erbil Air Base, hands Iraq’s security to Iraqi forces – Kurdistan24
  5. US ends Operation Inherent Resolve mission in Iraq as final forces leave Erbil – Fox News
  6. Pentagon says US troop withdrawal from Iraq is complete – Al Jazeera
  7. US forces complete departure from Iraq as anti-Islamic State mission in Iraq ends – FDD Long War Journal
  8. US, coalition partners conclude military mission in Iraq: Pentagon – Middle East Monitor / AA
  9. End of an era: US-led coalition forces withdraw from Iraq – The New Arab
  10. Barzani thanks coalition forces – The New Region
  11. Peshmerga ministry on US departure – 964media
  12. Trump: the last American Forces are leaving Iraq – Truth Social (archiwum)
  13. Joint Statement on the end of the Global Coalition’s military mission in Iraq (27.09.2024) – GlobalSecurity / Departament Stanu
  14. Wojska USA opuszczają ostatnie bazy w Iraku. Obserwujemy ruchy uśpionych komórek IS – Rzeczpospolita
  15. Polski kontyngent wojskowy ewakuowany z Iraku – RMF24
  16. 2026 Iranian strikes on the Kurdistan Region – Wikipedia
  17. Iraq’s Kataib Hezbollah announces suspension of military activities – Middle East Eye
  18. Kataeb Hezbollah announce suspension of military activities in Iraq after US withdrawal – L’Orient Today
  19. Militias split over disarmament plan – The New Region
  20. Kataib Hezbollah suspends operations as US forces leave Iraq – Iraqi News
RV
Redakcja

Redakcja Vardis

Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.

Dalej w Vardis
Dobór na podstawie tematu i działu