VARDIS.
Azja i Pacyfik/Azja i Pacyfik

Pierwszy parlament Bangsamoro bez większości. Dawni towarzysze broni idą osobno

Komisja wyborcza ogłosiła wyniki pierwszych wyborów parlamentarnych w autonomicznym regionie na Mindanao. Żadna partia nie ma czterdziestu jeden mandatów, a dwie największe wyrosły z tej samej organizacji, która dwanaście lat temu podpisała pokój z Manilą.

Redakcja Vardis10 min czytania
Rzeka Rio Grande de Mindanao w Cotabato City, ośrodku administracyjnym regionu Bangsamoro
Rio Grande de Mindanao w Cotabato City, ośrodku administracyjnym regionu Bangsamoro. Fotografia ilustracyjna: to tutaj mieści się siedziba władz autonomii.Fot. Shubert CienciaCC BY 2.0
Stan informacji

Informacje uporządkowane według pewności

rozwijające się
potwierdzone

Parlament bez większości

Al Jazeera i filipińskie media potwierdzają, że po przeliczeniu blisko wszystkich głosów żadna partia nie ma czterdziestu jeden mandatów.

kontekst

Obie główne partie wyrosły z tej samej organizacji

Islamski Front Wyzwolenia Moro po podpisaniu pokoju podzielił się na konkurujące ugrupowania polityczne.

oczekujemy

Kształtu koalicji

Szef rządu regionu zapowiedział rozmowy koalicyjne, nazywając je sytuacją, której nie da się uniknąć.

To pierwsze wybory parlamentarne w autonomii utworzonej po czterech dekadach wojny domowej na Mindanao. Ich wynik jest testem nie tyle popularności poszczególnych partii, ile tego, czy ruch zbrojny potrafi zamienić się w system polityczny, w którym spory rozstrzyga się liczeniem głosów.

Trzy dni wyborów
potwierdzone
01 / COTABATO CITY

Strzelanina przed lokalem wyborczym

Trzy osoby zginęły, piętnaście zostało rannych, gdy przed szkołą używaną jako lokal wyborczy doszło do starcia zwolenników rywalizujących ugrupowań.

Dlaczego to ważne

Powodem była rywalizacja o pierwsze miejsce w kolejce do głosowania, co pokazuje temperaturę lokalnej polityki.

AFP via The Star
potwierdzone
02 / GŁOSOWANIE

Pierwsze wybory parlamentarne w regionie

Mieszkańcy autonomii wybierali osiemdziesięcioosobowy parlament. W kilku incydentach z użyciem broni zginęły trzy osoby.

Dlaczego to ważne

To pierwsze takie głosowanie od powołania regionu w 2019 roku, wielokrotnie wcześniej odkładane.

Al Jazeera
potwierdzone
03 / WYNIKI

Komisja ogłasza zwycięskie partie

Po przeliczeniu blisko wszystkich głosów dwie partie wywodzące się z Islamskiego Frontu Wyzwolenia Moro mają po ponad trzydzieści procent poparcia. Żadna nie ma większości.

Dlaczego to ważne

Rząd regionu będzie musiał powstać z koalicji, a nie z jednej siły politycznej.

Al Jazeera

Jak zbudowany jest parlament Bangsamoro

Izba liczy osiemdziesięciu członków. Czterdzieści mandatów obsadza się z list partyjnych w systemie proporcjonalnym, trzydzieści dwa w jednomandatowych okręgach w siedmiu prowincjach, a osiem to miejsca zarezerwowane dla ludności rdzennej, osadników, kobiet, młodzieży, przywódców tradycyjnych i uczonych religijnych.

Parlament wybiera ze swojego grona szefa rządu regionu, który sprawuje władzę wykonawczą. Podstawą prawną jest ustawa organiczna Bangsamoro z lipca 2018 roku, która zastąpiła wcześniejszą autonomiczną strukturę na muzułmańskim Mindanao.

Arytmetyka wyborów

Cztery liczby z Bangsamoro

80

mandatów w parlamencie

Czterdzieści z list partyjnych, trzydzieści dwa z okręgów, osiem zarezerwowanych.

41

próg większości

Żadna partia go nie osiągnęła.

30%+

poparcie każdej z dwóch głównych partii

Obie wywodzą się z Islamskiego Frontu Wyzwolenia Moro.

3

osoby zabite w dniu głosowania

W kilku incydentach z użyciem broni 14 września.

UwagaDane za Al Jazeerą i komunikatem filipińskiej komisji wyborczej.

Od wojny partyzanckiej do urny wyborczej

Konflikt na Mindanao trwał od lat siedemdziesiątych i pochłonął według szacunków ponad sto tysięcy ofiar. Islamski Front Wyzwolenia Moro był w nim największą organizacją zbrojną, a porozumienie pokojowe z 2014 roku przewidywało wymianę broni na autonomię, z ustawą organiczną, referendum i docelowo wybranym parlamentem.

Przez siedem lat regionem rządził rząd tymczasowy złożony w dużej części z dawnych dowódców Frontu. Wybory były kilkukrotnie przesuwane, a w 2025 roku prezydent Ferdinand Marcos Jr. wymienił szefa rządu regionu, powołując na to stanowisko Abdulraofa Macacuę w miejsce wieloletniego przywódcy Frontu Al Hadżdża Murada Ebrahima.

Trzy etapy procesu pokojowego
Etap

Porozumienie pokojowe

Rok
2014
Co się zmieniło
Islamski Front Wyzwolenia Moro zgodził się na rozbrojenie w zamian za autonomię.
Etap

Ustawa organiczna i referendum

Rok
2018-2019
Co się zmieniło
Powstał region Bangsamoro z rządem tymczasowym.
Etap

Pierwsze wybory parlamentarne

Rok
2026
Co się zmieniło
Parlament bez większości, konieczna koalicja.

Zestawienie porządkuje drogę od zawieszenia broni do wybranego parlamentu.

Dlaczego to ważne szerzej

Rozbrojenie jest łatwiejsze niż podział władzy

Procesy pokojowe zwykle zakładają, że najtrudniejszym momentem jest złożenie broni. Doświadczenie Bangsamoro pokazuje coś innego: prawdziwy test przychodzi wtedy, gdy dawni towarzysze broni muszą się podzielić stanowiskami i budżetem, a arbitrem przestaje być dowódca.

Trzy rzeczy do sprawdzenia

KOALICJA

Kto z kim się dogada

Al Hadżdż Murad Ebrahim zapowiedział szukanie sojuszników, jeśli jego partia nie zdobędzie większości.

SZEF RZĄDU

Czy Macacua utrzyma stanowisko

Wybiera go parlament, a nie prezydent Filipin.

BEZPIECZEŃSTWO

Reakcja na wynik

Poprzednie wybory lokalne na Mindanao bywały okazją do rozliczeń między klanami.

Co będziemy monitorować

01 / MANDATY

Pełny podział osiemdziesięciu miejsc

Komisja ogłasza wyniki partiami, obraz całości będzie znany po zakończeniu proklamacji.

02 / RZĄD

Wybór szefa rządu regionu

Pierwsze posiedzenie parlamentu będzie momentem rozstrzygającym.

03 / MANILA

Stanowisko rządu centralnego

Prezydent Filipin ma wobec regionu uprawnienia nadzorcze, z których korzystał w 2025 roku.

Źródła

  1. Election in Philippines Bangsamoro region ends in hung parliament – Al Jazeera
  2. Comelec proclaims winning parties and bets in BARMM first parliamentary polls – Manila Bulletin
  3. Bangsamoro parliamentary election is a turning point – Al Jazeera
  4. Three shot dead, 15 wounded ahead of polls in Philippine Muslim enclave – AFP via The Star
  5. Bangsamoro Parliament – skład i tryb wyboru szefa rządu – Wikipedia
  6. Rio Grande de Mindanao w Cotabato City, fotografia – Shubert Ciencia / Wikimedia Commons
RV
Redakcja

Redakcja Vardis

Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.

Dalej w Vardis
Dobór na podstawie tematu i działu