Łotwa po wyborach: rekord Kulbergsa, co czwarty głos dla populistów
Zjednoczona Lista premiera Andrisa Kulbergsa zdobyła 41 ze 100 mandatów, najwięcej w historii łotewskiego parlamentu. Rząd wspierający Ukrainę i wydający 5 procent PKB na obronę zostaje. Drugie i trzecie miejsce zajęli jednak populiści, w tym prorosyjska Suwerenna Władza, a frekwencja była rekordowo niska.
Wejście do gmachu Saeimy, łotewskiego parlamentu, w Rydze. Nowy Sejm zbierze się 3 listopada, a najsilniejszy klub będzie w nim miała Zjednoczona Lista premiera Andrisa Kulbergsa.
Informacje uporządkowane według pewności
Wyniki
Centralna Komisja Wyborcza policzyła głosy ze wszystkich 1059 lokali. Wyniki są wstępne, ale kompletne.
Rekord Kulbergsa
Zjednoczona Lista ma 41 mandatów, najwięcej w historii łotewskiego parlamentu. Dotychczasowy rekord, 36 mandatów, należał od 1993 roku do Drogi Łotewskiej.
41 czy 42
Część mediów podawała 42 mandaty dla Zjednoczonej Listy i 9 dla Progresywnych. Opierały się na niepełnych danych. Według pełnego liczenia jest 41 i 10.
Misja dla Kulbergsa
Prezydent Rinkēvičs zapowiedział 6 października, że powierzy Kulbergsowi utworzenie rządu. Formalna nominacja po pierwszym posiedzeniu Saeimy 3 listopada.
Pięć miesięcy temu rząd Łotwy upadł przez dwa drony, które spadły pod Rzeżycą. W sobotę wyborcy dali człowiekowi, który ten kryzys przejął, najsilniejszy mandat w historii kraju. Zjednoczona Lista premiera Andrisa Kulbergsa zdobyła 41 ze 100 miejsc w Saeimie, a jego dotychczasowi koalicjanci z Nowej Jedności, którzy jeszcze cztery lata temu wygrali wybory, spadli do siedmiu mandatów. Łotwa zostaje więc przy kursie proukraińskim i przy wydatkach na obronę na poziomie 5 procent PKB. Prawie co czwarty głosujący wybrał jednak populistów, w tym partię otwarcie przeciwną pomocy dla Ukrainy.
Zjednoczona Lista (Andris Kulbergs)
- Głosy (%)
- 35,3
- Mandaty
- 41
- Zmiana wobec 2022
- +26
Łotwa na Pierwszym Miejscu (Ainārs Šlesers)
- Głosy (%)
- 13,1
- Mandaty
- 17
- Zmiana wobec 2022
- +8
Suwerenna Władza / Związek Młodołotyszy (Jūlija Stepaņenko)
- Głosy (%)
- 11,7
- Mandaty
- 15
- Zmiana wobec 2022
- +15
Sojusz Narodowy (Ilze Indriksone)
- Głosy (%)
- 8,9
- Mandaty
- 10
- Zmiana wobec 2022
- −3
Progresywni (Andris Šuvajevs)
- Głosy (%)
- 7,9
- Mandaty
- 10
- Zmiana wobec 2022
- 0
Nowa Jedność (Arvils Ašeradens)
- Głosy (%)
- 6,4
- Mandaty
- 7
- Zmiana wobec 2022
- −19
Związek Zielonych i Rolników
- Głosy (%)
- 4,4
- Mandaty
- 0
- Zmiana wobec 2022
- −16
Stabilitātei!
- Głosy (%)
- 2,0
- Mandaty
- 0
- Zmiana wobec 2022
- −11
Dane Centralnej Komisji Wyborczej z 5 października, po policzeniu głosów ze wszystkich lokali. Próg wyborczy wynosi 5 procent.
„Wszelkie powiązania gospodarcze z Rosją czynią nas słabymi. Tak, mogą przynieść trochę dodatkowych pieniędzy, ale to słabość, którą Rosja może wykorzystać”
KontekstW rozmowie z Reutersem. Tłumaczenie Vardis.
Premier z przypadku z rekordowym mandatem
Kulbergs, 47-letni przedsiębiorca z branży motoryzacyjnej i kierowca rajdowy, do polityki trafił w 2022 roku jako bezpartyjny poseł Zjednoczonej Listy. Premierem został w maju, po upadku rządu Eviki Siliņi. Kryzys wywołały ukraińskie drony, które zboczyły z rosyjskiej przestrzeni powietrznej i 7 maja spadły pod Rzeżycą, uszkadzając puste zbiorniki w składzie paliw. Do dymisji podał się minister obrony z partii Progresywnych, a Progresywni wycofali poparcie dla rządu. Gabinet Kulbergsa Saeima zatwierdziła 28 maja.
W noc wyborczą Kulbergs mówił Reuterowi, że wynik jest „niezwykle dobry” i że się go nie spodziewał. Zjednoczona Lista wygrała we wszystkich gminach z wyjątkiem sześciu, wszystkich w Łatgalii, przy granicy z Rosją i Białorusią. W Dyneburgu, Rzeżycy, Krasławiu i Lucynie wygrała Łotwa na Pierwszym Miejscu. Cztery lata temu w pięciu z tych gmin wygrywała prorosyjska Stabilitātei!, która teraz wypadła z parlamentu, a jej lider Aleksejs Rosļikovs uciekł na Białoruś.
Andris Kulbergs (z prawej) podczas wizyty w Tallinie, w siedzibie rządu Estonii, 8 czerwca 2026 roku. Była to jedna z pierwszych zagranicznych podróży po objęciu urzędu.
Koalicja bez populistów
Kulbergs wykluczył współpracę z Łotwą na Pierwszym Miejscu i z Suwerenną Władzą. Najbardziej prawdopodobny jest układ ze Sojuszem Narodowym i Nową Jednością, czyli kontynuacja obecnej koalicji bez Związku Zielonych i Rolników, który zdobył 4,4 procent i nie przekroczył progu. Taka koalicja miałaby 58 mandatów. AP wymienia też wariant z Progresywnymi, dający 51 mandatów, ale w maju Sojusz Narodowy zawetował wspólny rząd z tą partią. Prezydent Rinkēvičs zapowiadał, że rozmowy z ugrupowaniami zacznie w pierwszym dniu roboczym po wyborach. Nowy Sejm zbierze się zgodnie z konstytucją w pierwszy wtorek listopada, 3 listopada.
W liczbach
mandatów Kulbergsa
Najwięcej w historii łotewskiej Saeimy. Poprzedni rekord, 36 mandatów, padł w 1993 roku.
mandatów koalicji
Tyle miałby układ Zjednoczonej Listy, Sojuszu Narodowego i Nowej Jedności. Większość w Sejmie to 51 głosów.
frekwencja
Wobec 59,4 procent w 2022 roku. W Łatgalii głosowało 47 procent uprawnionych.
na obronę
Taki minimalny poziom wydatków od 2027 roku Saeima wpisała do ustawy w marcu.
UwagaNa podstawie danych Centralnej Komisji Wyborczej, LSM i AP.
Co czwarty głos dla populistów
Łotwa na Pierwszym Miejscu oligarchy Ainārsa Šlesersa, którą AP opisuje jako ugrupowanie w stylu MAGA, i Suwerenna Władza Jūliji Stepaņenko zdobyły razem około 24 procent głosów. Publiczny nadawca LSM zauważa, że to mniej więcej tyle, ile dawniej miała prorosyjska Zgoda. Suwerenna Władza sprzeciwia się pomocy wojskowej dla Ukrainy i wyższym wydatkom na obronę oraz broni rosyjskiego w urzędach. Na jej listach byli m.in. współprzewodniczący Łotewskiego Związku Rosyjskiego Andrejs Pagors i była asystentka Tatjany Ždanoki, europosłanki oskarżanej o współpracę z rosyjskimi służbami. Stepaņenko mówiła w noc wyborczą, że Łotysze chcą pokoju i nie chcą już szukać schronów ani słyszeć alarmów lotniczych.
Wybory odbyły się w cieniu naruszeń przestrzeni powietrznej przez drony. Po incydencie pod Rzeżycą dowódca armii Kaspars Pudāns przyznał, że czujniki nie wykryły pierwszego drona. Kulbergs prowadził kampanię pod hasłem utrzymania wydatków na obronę i budowy obrony przeciwdronowej. Według LSM nie odnotowano przy wyborach fali dezinformacji ani sabotażu, a Kreml wyniku nie skomentował. W bazie Adaži pod Rygą od 2017 roku stacjonują polscy żołnierze w wielonarodowej brygadzie NATO, w której służy ponad 3500 żołnierzy z 13 państw.
Aktualizacja: misja dla Kulbergsa i prowokacje na granicy
Prezydent Edgars Rinkēvičs ogłosił 6 października, że powierzy tworzenie rządu Andrisowi Kulbergsowi. Formalnie może to zrobić dopiero po pierwszym posiedzeniu nowej Saeimy 3 listopada. Prezydent liczy na rząd przed świętem narodowym 18 listopada, bo trzeba jeszcze uchwalić budżet na 2027 rok. Kulbergs zaczyna rozmowy od Sojuszu Narodowego i Nowej Jedności, co dałoby 58 głosów, i wyklucza Łotwę na Pierwszym Miejscu. Tego samego dnia minister spraw wewnętrznych Jānis Dombrava poinformował o dwóch incydentach na granicy z Białorusią. Uzbrojeni i zamaskowani ludzie po białoruskiej stronie grozili łotewskim żołnierzom i pchali w stronę Łotwy grupę co najmniej 20 migrantów. Kilka godzin później zamaskowani mężczyźni weszli na łotewską stronę, uszkodzili szafkę energetyczną, ukradli dwie kamery i wrócili na Białoruś, zanim dotarła straż graniczna. Od początku roku Łotwa udaremniła prawie 12 tysięcy prób przekroczenia granicy.
„Białoruś powinna zrozumieć, że takie przypadki mogą doprowadzić do poważniejszych konsekwencji dla samej Białorusi”
KontekstWpis w serwisie X. Tłumaczenie Vardis.
Stabilna Łotwa, podzielony elektorat
Dla Polski i NATO wynik oznacza ciągłość: rząd w Rydze dalej będzie wspierał Ukrainę, wydawał 5 procent PKB na obronę i budował fortyfikacje na granicy. Kulbergs dostał mandat, jakiego nie miał żaden łotewski premier, i może stworzyć koalicję bez partnera, który w maju obalił poprzedni rząd. Ostrzeżeniem są Łatgalia i rekordowo niska frekwencja. Prawie ćwierć głosów dla populistów, w tym dla partii przeciwnej pomocy Ukrainie, pokazuje, że zmęczenie alarmami i kosztami życia w przyfrontowym państwie jest realne i może być wykorzystane.
Co sprawdzamy dalej
Kandydat na premiera
Kiedy Rinkēvičs po konsultacjach wskaże kandydata. Zwyczajowo kandydat ma około tygodnia na zebranie większości.
Skład rządu
Czy powstanie układ z Sojuszem Narodowym i Nową Jednością i kto obejmie resort obrony.
Pierwsze posiedzenie
Nowa Saeima zbiera się w pierwszy wtorek listopada.
Populiści w opozycji
Jak Łotwa na Pierwszym Miejscu i Suwerenna Władza wykorzystają 32 mandaty w sporach o obronę i pomoc dla Ukrainy.
Źródła
- President asks Kulbergs to form next Latvian government – LSM
- NBS: migrant group pushed aggressively across Latvian border this week – LSM
- Armed individuals from Belarus threaten Latvian soldiers at border, followed by another breach – Kyiv Independent
- Saeimas vēlēšanas 2026: rezultāti – Centrālā vēlēšanu komisija
- 14. Saeimas vēlēšanu rezultāti – Centrālā vēlēšanu komisija
- The votes are in: United List handed massive mandate by Latvian voters – LSM
- Ten key takeouts from Latvia’s election results – LSM
- Vēlēšanu rezultāti atkal pārkrāso Latvijas politisko karti – LSM.lv
- Latvian PM on track to lead pro-Ukraine coalition after election win – Reuters / U.S. News
- Latvian PM on track to lead pro-Ukraine coalition after election win – AP / NBC News
- Latvian leader surges to big election win as Russia fears mount – Bloomberg / The Spokesman-Review
- Latvia’s pro-European ruling party wins election as populists gain ground – Euronews
- Latvia elections: PM Kulbergs’ pro-Ukraine party ahead – France 24 / AFP
- Latvian parliamentary election: prime minister seeks re-election – OSW
- Ukrainian drones crashing in Latvia trigger a government crisis – Meduza
- Saeima approves the Cabinet formed by Andris Kulbergs – Saeima
- Saeima sets Latvia’s defence spending at minimum 5% of GDP from 2027 – LSM
- 2026 Latvian parliamentary election – Wikipedia
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
AfD bierze 38 procent nad Bałtykiem, partia kanclerza wypada z Landtagu
Szwedzkie Patrioty w Jasionce, pierwsza łopata pod Tarczę Wschód
