Brytyjski parasol nuklearny, którego nie było. Prawdziwa jest za to gotowość Łotwy

W poniedziałek po Europie rozeszła się informacja, że Wielka Brytania rozciąga parasol nuklearny na Finlandię i państwa bałtyckie. W środę okazało się, że takiej oferty nie ma: szef Royal Navy powiedział w wywiadzie rzecz w gruncie rzeczy oczywistą, a media dopisały do niej nową politykę. Sprostowanie dotarło do Finlandii, ale w Polsce wciąż można przeczytać wersję pierwotną. Z całego zamieszania zostały jednak dwie rzeczy prawdziwe i ważniejsze: prezydent Łotwy mówi wprost, że jego kraj może przyjąć broń jądrową, a Litwa zaczyna usuwać jej zakaz z konstytucji.

Co naprawdę powiedział szef Royal Navy

Gen. Gwyn Jenkins, oficer piechoty morskiej i pierwszy lord morski, czyli szef Royal Navy, odwiedzał Finlandię i udzielił wywiadu dziennikowi „Iltalehti”. Powiedział, że Finlandia jest pod parasolem ochrony nuklearnej zapewnianym przez brytyjskie okręty podwodne patrolujące Atlantyk. Pytany, czy brytyjskie siły jądrowe będą kręgosłupem odstraszania dla nowej siły Połączonych Sił Ekspedycyjnych, odpowiedział, że oczywiście, bo wszystkie państwa JEF są w NATO. Dodał, że właśnie na tym polega NATO i JEF.

To zdanie nie zawiera niczego nowego. Brytyjskie odstraszanie jądrowe jest od dziesięcioleci przypisane NATO, a Finlandia jest członkiem sojuszu od 2023 roku. Ambasada brytyjska w Helsinkach wyjaśniła, że Jenkins oparł odpowiedź właśnie na tym, że kraje JEF są w NATO, a brytyjskie odstraszanie jest przypisane sojuszowi. Yle zmieniło tytuł z „Wielka Brytania oferuje parasol nuklearny” na informację o pogłębieniu współpracy i dopisało, że nie chodzi o osobny układ poza NATO. Prezydent Alexander Stubb powiedział, że współpraca morska w JEF się zacieśnia, ale o broni jądrowej nie rozmawiano tam ani słowem.

Łotwa mówi wprost

Na doniesienia o brytyjskiej ofercie zareagował w środę prezydent Łotwy, ale jego słowa dotyczyły NATO, nie JEF. Rinkēvičs powiedział, że łotewskie prawo nie stawia przeszkód dla rozmieszczenia broni jądrowej, a w przeciwieństwie do litewskiej konstytucja Łotwy nie zawiera zakazu. Przypomniał, że przystępując do NATO w 2003 roku Łotwa zobowiązała się do pełnego mechanizmu bezpieczeństwa zbiorowego, łącznie z odstraszaniem jądrowym. Zaznaczył jednocześnie, że żadne konkretne rozmowy się nie toczą.

Moskwa odpowiedziała następnego dnia. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow stwierdził, że broń jądrowa NATO nie przyniesie tym krajom żadnego bezpieczeństwa, a przeciwnie, będzie narzędziem prowadzącym do eskalacji i wzrostu napięcia. Mówił też o szybkiej militaryzacji Europy.

Region zmienia prawo

Łotwa nie jest wyjątkiem. Litwa, której konstytucja w artykule 137 zakazuje broni masowego rażenia na jej terytorium, jest w trakcie usuwania tego zapisu. We wrześniu Sejm litewski poparł projekt po drugim czytaniu 99 głosami, a pierwsze z dwóch głosowań konstytucyjnych, wymagających co najmniej 94 głosów, zaplanowano na 6 października. W czerwcu fiński parlament przegłosował zniesienie całkowitego zakazu broni jądrowej w prawie atomowym, choć Stubb wyklucza jej obecność w Finlandii w czasie pokoju. Estonia już w 2025 roku deklarowała gotowość przyjęcia sojuszniczych samolotów zdolnych do przenoszenia broni jądrowej.

W Polsce ta sama dyskusja ma charakter sporu politycznego. W sierpniu wiceminister obrony Paweł Zalewski mówił, że Polska chce uczestniczyć w programie nuclear sharing, ale bez głowic na swoim terytorium, a szef MON zapewniał, że Polska jest niezmiennie zainteresowana programem i rozmawia o europejskim parasolu. Kancelaria prezydenta Nawrockiego skrytykowała rząd i opowiada się za rozmieszczeniem broni w Polsce. Polska jest też wśród państw rozmawiających z Francją o jej odstraszaniu wysuniętym.

Dalej w Vardis

Czytaj dalej

Dobór na podstawie tematu i działu

NATO

Spotkanie o przyszłości NATO w Polsce, ale bez Londynu, Paryża i Bałtów. Politico o Grupie Bergen

2 października 2026 · 14:50•7 min czytania

NATO

Litwa zapłaci za stałą bazę USA. Trump: przyjrzymy się, Moskwa: to eskalacja

9 października 2026 · 12:23•6 min czytania

NATO

NATO ma plan, jak szybko pokonać Rosję. Estonia już przesuwa brygadę pod granicę

6 października 2026 · 08:46•8 min czytania