Etiopia i Erytrea zrywają stosunki. Wybuchy w Addis Abebie i wojna, w której rząd widzi rękę sąsiada
Etiopia zamknęła ambasadę w Asmarze i wydaliła dziesięciu erytrejskich dyplomatów, a Erytrea zerwała wszystkie stosunki z sąsiadem. Kilka godzin wcześniej w Addis Abebie słychać było wybuchy, które źródło z sojuszu rebeliantów przypisuje jego dronom. W tle trwa wojna w Tigraju i Afarze, a Addis Abeba oskarża Asmarę o wspieranie powstańców. To najgłębszy kryzys od wojny z lat 1998-2000.
Prezydent Erytrei Isaias Afwerki (z lewej) i premier Etiopii Abiy Ahmed w 2019 roku, rok po zakończeniu stanu wojny między obu państwami. W czwartek oba kraje zerwały stosunki dyplomatyczne.
Informacje uporządkowane według pewności
Zerwanie stosunków
Etiopia zamknęła ambasadę w Asmarze i dała dziesięciu erytrejskim dyplomatom, w tym chargé d’affaires, 48 godzin na wyjazd. Erytrea zerwała wszystkie stosunki dyplomatyczne.
Wybuchy w stolicy
Etiopski funkcjonariusz wywiadu potwierdził AP trzy wybuchy w trzech miejscach Addis Abeby w nocy z 30 września na 1 października.
Kto stoi za wybuchami
Źródło związane z opozycyjnym sojuszem twierdzi, że to były jego drony. Reuters nie zdołał tego zweryfikować, świadkowie nie widzieli zniszczeń przy bazie, a AP nie wyklucza ćwiczeń.
Lotnisko w Mekelle
AP i Reuters potwierdzają, że 3 października wojska federalne odbiły lotnisko Alula Aba Nega, około 10 kilometrów od centrum Mekelle.
Mekelle w rękach rządu
TPLF sama przyznała, że tymczasowo opuściła miasto. W Mekelle są wojska federalne i sprzymierzona Tigrajska Siła Pokoju.
Gdzie jest TPLF
Nie wiadomo, gdzie są przywódcy TPLF. Twierdzenia, że uciekli do Erytrei, pochodzą od stron konfliktu i sympatyzującej z Tigrajem organizacji.
TPLF poza Afarem
Według AFP siły rządowe odbiły w Afarze Abalę, Erebti i Megale. Źródło humanitarne mówi, że od 1 października TPLF nie ma już w regionie.
Erytrejskie wojska
Administrator regionu Afar twierdzi, że erytrejscy żołnierze przekroczyli granicę. Asmara tego nie skomentowała, potwierdzenia nie ma.
Osiem lat temu Abiy Ahmed i Isaias Afwerki ściskali sobie dłonie na lotniskach w Asmarze i Addis Abebie, kończąc dwudziestoletni stan wojny. W czwartek ich państwa nie mają już nawet ambasad. Etiopia wydala erytrejskich dyplomatów, Erytrea zrywa stosunki, a w tle toczy się wojna w Tigraju i Afarze, w której rząd w Addis Abebie widzi rękę Asmary. Noc wcześniej w samej stolicy Etiopii zagrzmiały wybuchy, które źródło związane z sojuszem rebeliantów przypisuje jego dronom. Róg Afryki jest bliżej wojny regionalnej niż kiedykolwiek od 2000 roku.
Sojusz siedmiu
Siedem ugrupowań zbrojnych, w tym TPLF, amharski ruch Fano i Armia Wyzwolenia Oromo, ogłasza Sojusz Sił Ludowych Etiopii na rzecz Przetrwania i deklaruje obalenie rządu.
Rząd mówi, że to potwierdza jego oskarżenia wobec Erytrei.
Wojna wraca
Siły tigrajskie zajmują lotniska w Mekelle, Aksum i Shire oraz kilka miejscowości w Afarze. Władze Tigraju ogłaszają wojnę obronną.
Koniec pokoju z Pretorii z 2022 roku.
Dron w telewizji
Dron trafia siedzibę Tigrai TV, stacja przestaje nadawać. Tego samego dnia rebelianci zajmują Erebti w Afarze.
Wojna dronów obejmuje także media.
Wojska rządowe w ofensywie
Siły federalne i protigrajska Tigrajska Siła Pokoju zajmują Alamatę. Szef sztabu armii oskarża Erytreę, Sudan i Egipt o wspieranie rebeliantów. Katar i ZEA popierają rząd w Addis Abebie.
Konflikt nabiera wymiaru regionalnego.
Zakaz lotów dronów
Służba wywiadu i bezpieczeństwa zakazuje na czas nieokreślony lotów dronów nad stolicą i okolicą. W nocy w mieście słychać trzy wybuchy, jeden około 19:00 w pobliżu dowództwa armii.
Pierwsze zagrożenie dla samej stolicy.
Ambasada zamknięta, stosunki zerwane
Etiopia zamyka ambasadę w Asmarze i wydala dziesięciu Erytrejczyków oraz egipskiego dyplomatę. Erytrea zrywa wszystkie stosunki. Egipt w odwecie wydala etiopskiego radcę.
Unia Afrykańska wzywa wszystkie trzy państwa do powściągliwości.
Ambasada zamknięta w 48 godzin
Etiopskie MSZ ogłosiło w czwartek, że zamyka ambasadę w Asmarze w odpowiedzi na bezpośrednie i pośrednie akty wrogości i agresji ze strony Erytrei. Dziesięciu erytrejskich dyplomatów, w tym chargé d’affaires i osoby akredytowane przy Unii Afrykańskiej, ma 48 godzin na opuszczenie kraju, bo według Addis Abeby prowadzili działania stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Asmara odpowiedziała jeszcze tego samego dnia.
„Erytrea nie ma innego wyjścia, jak odpowiedzieć tym samym i zerwać wszystkie stosunki dyplomatyczne z Etiopią, ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami, które to niesie”
KontekstAsmara nazwała decyzję Etiopii zdumiewającą i dodała, że to Etiopia prowadzi politykę nieustającej wrogości. Tłumaczenie Vardis.
Tego samego dnia Etiopia uznała za persona non grata pracownika ambasady Egiptu i dała mu 48 godzin na wyjazd, nie podając powodu. Kair odpowiedział wydaleniem radcy etiopskiej ambasady, a rzecznik egipskiego MSZ stwierdził, że wzajemność jest walutą dyplomacji. Media łączą sprawę ze sporem o wielką tamę GERD na Nilu, ale to kontekst, nie oficjalne uzasadnienie. Unia Afrykańska wezwała wszystkie trzy państwa do rozwiązywania sporów drogą dyplomatyczną.
Addis Abeba o zachodzie słońca, 2015 rok. W nocy z 30 września na 1 października w stolicy Etiopii słychać było co najmniej trzy wybuchy.
Wybuchy w stolicy
W środę służba wywiadu i bezpieczeństwa zakazała lotów dronów nad Addis Abebą. W nocy funkcjonariusz wywiadu potwierdził agencji AP trzy wybuchy w trzech różnych miejscach miasta, nie podając szczegółów. Źródło dyplomatyczne słyszało eksplozję około 19:00 w pobliżu dowództwa sił obronnych, po której zawyła syrena, mieszkańcy mówili o wybuchu przy fabryce po północy. Źródło związane z opozycyjnym sojuszem powiedziało Reuterowi, że jego siły przeprowadziły kilka ataków dronami, także na dowództwo armii.
Te twierdzenia trzeba traktować ostrożnie. Reuters nie zdołał ich zweryfikować, świadkowie nie widzieli zniszczeń w pobliżu bazy, nie ma informacji o ofiarach, a AP nie wyklucza, że chodziło o ćwiczenia. Opozycja nie była dotąd znana z posiadania uzbrojonych dronów, choć przybywa sygnałów, że takie możliwości buduje. Rząd do czwartkowego wieczoru wybuchów nie skomentował.
Nierówni sąsiedzi
mieszkańców Etiopii
Według Banku Światowego za 2024 rok. Erytrea ma około 3,5 miliona.
żołnierzy etiopskich
Szacunki aktywnych sił. Erytrea, z bezterminową służbą wojskową, ma według różnych szacunków 200-350 tysięcy.
przesiedlonych w Afarze
Co najmniej tyle osób uciekło przed walkami od 22 września.
ofiar wojny 2020-2022
Według wysłannika Unii Afrykańskiej. Badacze z Gandawy szacują 162-378 tysięcy.
UwagaNa podstawie Banku Światowego, AFP, Euronews, Eye Radio i Wikipedii. Liczby żołnierzy to szacunki.
Od wojny do Nobla i z powrotem
Erytrea, wcielona do Etiopii w 1962 roku, uzyskała niepodległość w 1993 roku. Pięć lat później spór o graniczne miasteczko Badme zamienił się w wojnę, w której do 2000 roku zginęło według International Crisis Group od 70 do 100 tysięcy ludzi. Stan zawieszenia trwał do lipca 2018 roku, gdy nowy premier Etiopii Abiy Ahmed zawarł pokój z Afwerkim i dostał za to w 2019 roku Pokojową Nagrodę Nobla. W wojnie z Tigrajem w latach 2020-2022 erytrejskie wojska walczyły po stronie Addis Abeby.
Sojusz obu przywódców osłabł po porozumieniu z Pretorii z listopada 2022 roku, którego Erytrea nie była stroną. Później napięcie podsycał Abiy, mówiąc o dostępie do Morza Czerwonego. We wrześniu 2025 roku stwierdził, że odzyskanie erytrejskiego portu Assab to kwestia czasu, choć w marcu 2026 roku zapewniał, że Etiopia nie odda w stronę Erytrei ani jednego strzału. W grudniu 2025 roku Erytrea wystąpiła z regionalnej organizacji IGAD, a w czerwcu 2026 roku partia Abiya wygrała wybory, w których Tigraj nie głosował.
1993
- Wydarzenie
- Niepodległość Erytrei po trzydziestu latach walki
1998-2000
- Wydarzenie
- Wojna graniczna, od 70 do 100 tysięcy zabitych według ICG
9.07.2018
- Wydarzenie
- Abiy Ahmed i Isaias Afwerki ogłaszają koniec stanu wojny
2019
- Wydarzenie
- Pokojowa Nagroda Nobla dla Abiya Ahmeda
2020-2022
- Wydarzenie
- Wojna w Tigraju, Erytrea po stronie rządu federalnego
2.11.2022
- Wydarzenie
- Porozumienie z Pretorii kończy wojnę w Tigraju
wrzesień 2025
- Wydarzenie
- Abiy: odzyskanie portu Assab to kwestia czasu
22.09.2026
- Wydarzenie
- Wznowienie walk w Tigraju i Afarze
1.10.2026
- Wydarzenie
- Zerwanie stosunków dyplomatycznych
Na podstawie Al Jazeery, Reutersa, The Reporter Ethiopia, Africanews i Wikipedii.
Aktualizacja: TPLF wyparte z Afaru, walki pod Mekelle
W piątek siły rządowe odbiły w Afarze miasta Abala, Erebti i Megale. Źródło humanitarne w regionie powiedziało AFP, że od czwartku TPLF nie ma już w Afarze, a wycofujący się rebelianci plądrowali i niszczyli. Wojska federalne zajęły też Mekoni, Wadżenę i Adi Gudom, około 39 kilometrów od Mekelle. Protigrajska milicja Tigrajska Siła Pokoju twierdzi, że zdobyła Milazat, 20 kilometrów od miasta, i lotnisko Alula Aba Nega, około 10 kilometrów od centrum. Tych twierdzeń nikt niezależnie nie potwierdził. Mieszkańcy mówili Reuterowi, że w Mekelle zamknięto banki i większość sklepów.
„Ta wojna jest regionalna i jest wojną o kontrolę nad Morzem Czerwonym”
KontekstZa AFP. Debretsion przyznał, że siły federalne kontrolują część Tigraju, i zapowiedział kontratak we właściwym czasie. Tłumaczenie Vardis.
O nocnych wybuchach w Addis Abebie wiadomo więcej, choć rząd i armia nadal odmawiają komentarza. Według AFP trafiły w ministerstwo obrony i bazę wojskową, a źródło dyplomatyczne uważa za najbardziej prawdopodobne drony FPV, czyli przerobione komercyjne drony z ładunkiem wybuchowym. Tigraj, w którym mieszka 6-7 milionów ludzi, jest bez prądu, internetu i telefonów. Amnesty International wzywa Unię Afrykańską do zwołania nadzwyczajnego posiedzenia i pisze o nalotach na Mekelle, Aksum, Maychew i Alamatę, zniszczonych szkołach i przymusowym poborze.
Aktualizacja: lotnisko odbite, TPLF opuszcza Mekelle
W sobotę wojska federalne odbiły lotnisko Alula Aba Nega, około 10 kilometrów od centrum Mekelle, jedno z trzech lotnisk zajętych przez rebeliantów na początku walk. Potwierdzają to AP i Reuters, choć nie wiadomo, kiedy dokładnie i czy w walce lotnisko zmieniło właściciela. Mieszkaniec Mekelle mówił Reuterowi o strzelaninie na obrzeżach. Tego samego dnia dziennikarz w mieście przekazał AFP, że bojownicy i przywódcy TPLF opuszczają Mekelle, a urzędy i posterunki policji zostały bez ochrony. W niedzielę siły rządowe ogłosiły, że zajęły stolicę Tigraju, ale nie podały tego w oficjalnym komunikacie z nazwiskiem.
„Wojsko ma pełną kontrolę nad lotniskiem. Tyle mogę potwierdzić”
KontekstW rozmowie z AP. Tłumaczenie Vardis.
Protigrajska Tigrajska Siła Pokoju twierdzi, że przywódcy TPLF uciekli w stronę Erytrei. To niepotwierdzone, ale pasuje do etiopskich oskarżeń wobec Asmary, która zaprzecza udziałowi w wojnie. Rzecznik Departamentu Stanu Tommy Pigott ostrzegł, że rosnące napięcia między Etiopią a Erytreą mogą wpłynąć na cały region, a Rada Bezpieczeństwa ONZ zbierze się w tej sprawie na zamkniętych konsultacjach. Egipt, skłócony z Addis Abebą, gościł w weekend prezydenta Erytrei Isaiasa Afwerkiego i zorganizował szczyt z Erytreą, Somalią i Sudanem. Lekarze bez Granic naliczyli od 22 września ponad 720 rannych.
Aktualizacja: TPLF poza Mekelle, Abiy chce morza
TPLF potwierdziła, że „tymczasowo opuściła” Mekelle i będzie kontynuować walkę z innych pozycji. Wycofanie nazwała strategiczną decyzją, która miała oszczędzić miastu bombardowań. Mieszkańcy opowiadali Al Jazeerze o próżni władzy i grabieży urzędów, a łączność z Mekelle i Adigratem wróciła 4 października. Szef tymczasowych władz Tigraju z nadania rządu Abraham Belay zapowiedział nową administrację i wybory regionalne w ciągu kilku miesięcy. Walki trwają: 5 października w nalotach i ostrzale w okolicach Mekelle zginęło według źródeł humanitarnych co najmniej 17 osób.
„Zgodnie z zasadą coś za coś będziemy usilnie pracować, by Etiopia miała dostęp do morza”
KontekstW przemówieniu po zaprzysiężeniu, za AP. Tłumaczenie Vardis.
Abiy Ahmed został 5 października jednogłośnie ponownie wybrany przez nowy parlament i zaprzysiężony na trzecią kadencję premiera od 2018 roku, drugą pięcioletnią po wyborach. W przemówieniu nazwał dostęp do morza sprawą etiopskiej cywilizacji. To odpowiedź na deklarację Egiptu, Erytrei, Somalii i Sudanu z New Alamein, że Morze Czerwone należy do państw nad nim położonych. Etiopskie MSZ odpisało, że kraj pozostaje blisko związany z Morzem Czerwonym, a jego granica leży zaledwie 30 mil od wybrzeża, i że tych realiów nie zmieni retoryka. Erytrea, która oskarża Addis Abebę o chęć zdobycia portu Asab, nie odpowiedziała na pytania AFP. Prezydent Somalii Hassan Sheikh Mohamud mówił, że dostęp przez Somalię jest możliwy, ale wymaga formalnych rozmów.
Wojna domowa z sąsiadem w tle
Etiopia walczy z koalicją rebeliantów, a jednocześnie oskarża sąsiadów, przede wszystkim Erytreę, o ich wspieranie. Zerwanie stosunków oznacza, że kanał rozmów między Addis Abebą a Asmarą przestał formalnie istnieć dokładnie wtedy, gdy byłby najbardziej potrzebny. Do tego dochodzą spór z Egiptem o Nil i poparcie Kataru i ZEA dla rządu. Najgroźniejszy scenariusz to bezpośrednie starcie dwóch armii, które przed ćwierćwieczem stoczyły jedną z najkrwawszych wojn w Afryce.
Co sprawdzamy dalej
Erytrejskie wojska
Czy potwierdzą się doniesienia o erytrejskich żołnierzach w Afarze i czy dojdzie do bezpośrednich starć obu armii.
Ofensywa na stolicę Tigraju
Czy wojska federalne wejdą do Mekelle i co stanie się z przywódcami TPLF.
Ataki na Addis Abebę
Czy rząd potwierdzi, że wybuchy w stolicy były atakiem dronów, i czy dojdzie do kolejnych.
Unia Afrykańska i Zatoka
Czy Unia Afrykańska, ONZ albo państwa Zatoki podejmą mediację. Katar i ZEA już poparły rząd w Addis Abebie.
Źródła
- Ethiopia demands access to Red Sea as tensions with neighbors escalate – AP / ABC News
- Ethiopia’s PM insists on access to Red Sea despite regional conflict threat – Al Jazeera
- Ethiopia’s forces retake Mekelle amid renewed Tigray fighting – Al Jazeera
- TPLF says it will continue resistance after leaving Mekelle – Ethiopia Observer
- Ethiopian parliament re-elects Abiy Ahmed as prime minister – Fana
- Ethiopia pushes back at four-nation declaration on Nile, Red Sea – Chimp Reports
- Eritrea severs diplomatic ties with Ethiopia in tit-for-tat move – Al Jazeera
- Blasts heard in Addis Ababa as Ethiopia conflict widens in the north – Al Jazeera
- Ethiopia and Eritrea cut diplomatic ties as northern conflict escalates – Reuters / Yahoo News
- Blasts reported in Ethiopian capital hours after government banned drone flights – AP / WRAL
- Ethiopia orders closure of embassy in Eritrea after blasts heard in Addis Ababa – ThePrint / Reuters
- Eritrea cuts ties with Ethiopia over Asmara embassy closure – Al-Monitor
- Ethiopia expels Egyptian diplomat as regional tensions escalate – Radio Tamazuj
- Blasts heard in Ethiopian capital, pro-government forces claim further gains in northern war – Arab News
- Qatar and UAE back Ethiopian government as fighting spreads beyond Tigray – Euronews
- Seven Ethiopian armed groups announce anti-government alliance – CNBC Africa
- Ethiopia: Tigray forces seize airports as fighting spreads to Afar – Africanews
- Tigray TV station hit by drone – AFP / Yahoo News
- Abiy on Assab: a matter of time – The Reporter Ethiopia
- Eritrean–Ethiopian War – Wikipedia
- War in Tigray killed 600,000, AU mediator says – Eye Radio
- Ethiopia: Tigray rebels pushed back as regional tensions spike – France 24 / AFP
- Ethiopian forces advance toward Mekelle as Tigray fighting intensifies – Garowe Online / Reuters
- Ethiopian government-aligned group claims close to full control of Tigray region – Al Jazeera
- Ethiopia: African Union must convene emergency session as new conflict expands – Amnesty International
- Ethiopian federal forces retake Mekelle airport from Tigrayan fighters, residents say – AP / KSAT
- Rebels pulling back as Addis Ababa’s forces advance, reports say – Al Jazeera
- Ethiopia’s Tigray rebels abandon regional capital of Mekelle as pro-government forces advance – France 24 / AFP
- Ethiopian government troops seize Tigray’s capital Mekelle – Al Jazeera
- Horn of Africa security in focus as al-Sisi meets Somali and Eritrean presidents in New Alamein – Daily News Egypt
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
Czytaj dalej
Etiopskie wojska wkraczają do Adigratu. Addis Abeba zarzuca Erytrei inwazję lądową
Erytrejskie wojska w Tigraju, etiopskie drony nad Adigratem. Róg Afryki o krok od wojny
