Tigraj wraca do wojny. Siły TPLF zajmują lotniska w Mekelle, Aksum i Shire
Siły Tigrajskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia przejęły federalne lotniska w trzech miastach Tigraju, a władze regionu ogłosiły „wojnę obronną” przeciw rządowi w Addis Abebie. Walki objęły też sąsiedni Afar. Dwa dni wcześniej TPLF weszło do sojuszu siedmiu ugrupowań, który chce obalić premiera Abiya Ahmeda. Porozumienie z Pretorii, które w 2022 roku zakończyło wojnę z około 600 tysiącami ofiar, przewidywało, że to państwo przejmie lotniska w regionie.
Informacje uporządkowane według pewności
Lotniska w rękach TPLF
Siły tigrajskie przejęły porty lotnicze w Mekelle, Aksum i Shire. Ethiopian Airlines zawiesiły loty do tych miast. Potwierdzają to AFP, Reuters i Al Jazeera.
Deklaracja „wojny obronnej”
Rząd regionu Tigraj ogłosił, że jego siły dostały rozkaz obrony przed „inwazją”. Wiceprzewodniczący TPLF Amanuel Assefa powiedział AFP, że to „początek wojny”.
Walki w Afarze
Doniesienia mówią o starciach w okolicach Abali i Erebti w regionie Afar. Relacje obu stron o tym, kto zaatakował pierwszy, są sprzeczne, a niezależnej weryfikacji nie ma.
Ofiary i skala walk
Do wieczora żadna ze stron nie podała danych o zabitych i rannych, a relacji z pola walki nie da się niezależnie zweryfikować.
Porozumienie pokojowe podpisane w Pretorii w listopadzie 2022 roku miało jeden bardzo konkretny, fizyczny wymiar: państwo etiopskie miało odzyskać w Tigraju swoje lotniska, drogi i obiekty federalne. W środę siły Tigrajskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia zajęły trzy z tych lotnisk w ciągu jednego dnia. Władze regionu nazywają to wojną obronną, rząd ofensywą na pełną skalę. Obie nazwy opisują to samo: po niespełna czterech latach Etiopia wraca do wojny w Tigraju.
TPLF w sojuszu siedmiu ugrupowań
TPLF ogłasza wejście do Sojuszu Sił Ludów Etiopii na rzecz Przetrwania. W koalicji są m.in. amharskie milicje Fano i Armia Wyzwolenia Oromo. Cel: obalenie rządu Abiya Ahmeda i władza przejściowa.
Po raz pierwszy TPLF wiąże się z ugrupowaniami, z którymi walczyło w latach 2020-2022, w tym z Fano.
Starcia na granicy Tigraju i Afaru
Walki w okolicach Abali i Erebti, miejscowości oddalonych o około 100 kilometrów. Ostrzał wzdłuż granic regionów.
Walki przenoszą się od razu poza Tigraj, na tereny, przez które prowadzą szlaki z północy kraju na wybrzeże.
Mekelle, Aksum i Shire
Siły tigrajskie przejmują trzy federalne porty lotnicze i zatrzymują pilnujących ich funkcjonariuszy policji federalnej. Ethiopian Airlines zawieszają loty do regionu.
Państwo traci jedyne szybkie połączenie z Tigrajem, a TPLF zabezpiecza się przed przerzutem wojsk drogą powietrzną.
Oświadczenie władz Tigraju
Rząd regionu pisze o atakach federalnych samolotów, dronów i piechoty oraz o „ludobójczej inwazji” i ogłasza, że jego armia dostała rozkaz obrony.
Język oświadczenia odwołuje się wprost do wojny z lat 2020-2022, którą Tigrajczycy nazywają ludobójstwem.
Rząd: ofensywa na pełną skalę
Getachew Reda, doradca premiera, zarzuca kierownictwu TPLF nieodpowiedzialność i pisze o ofensywie przeciw pozycjom rządowym. Unia Afrykańska wzywa do natychmiastowej deeskalacji.
Getachew do marca 2025 roku kierował tymczasową administracją Tigraju. Obalony przez frakcję TPLF, przeszedł na stronę rządu.
Lotniska, które miały wrócić do państwa
Wojna w Tigraju zaczęła się w listopadzie 2020 roku od ataku sił TPLF na bazy armii federalnej w regionie. Przez dwa lata walczyły w niej wojska etiopskie, erytrejskie, amharskie milicje i siły tigrajskie, a region był odcięty od świata, bez prądu, łączności i banków. Unia Afrykańska szacuje liczbę ofiar na około 600 tysięcy, łącznie z ofiarami głodu i braku opieki medycznej.
Porozumienie podpisane 2 listopada 2022 roku w Pretorii zakończyło walki. Siły tigrajskie miały się rozbroić, zaczynając od broni lekkiej, a wojsko federalne przejąć wszystkie obiekty federalne w regionie, w tym lotniska i główne drogi. W marcu 2023 roku parlament skreślił TPLF z listy organizacji terrorystycznych. Rozbrojenie nigdy nie zostało jednak dokończone, a siły tigrajskie zachowały kontrolę nad większością regionu.
Od zamachu w Mekelle do sojuszu przeciw Abiyowi
Pokój rozpadał się stopniowo. W marcu 2025 roku frakcja TPLF skupiona wokół jej przewodniczącego Debretsiona Gebremichaela przejęła biura w Mekelle i odsunęła od władzy tymczasową administrację regionu. Jej szef Getachew Reda uciekł do Addis Abeby i został doradcą premiera. Według części relacji, na które powoływał się wtedy „The Guardian”, w przejęciu władzy pomagał wywiad erytrejski.
Pod koniec stycznia 2026 roku doszło do pierwszych od Pretorii starć sił tigrajskich z armią federalną, w spornym dystrykcie Tselemti na zachodzie regionu. Siły tigrajskie zajęły wtedy na krótko miasta Alamata i Korem na południu, a Ethiopian Airlines po raz pierwszy od Pretorii zawiesiły loty do Tigraju. Po kilku dniach dowódca sił tigrajskich Tadesse Werede wycofał oddziały, mówiąc o gotowości do rozmów. Tym razem nikt o rozmowach nie mówi.
2 listopada 2022
- Wydarzenie
- Porozumienie w Pretorii
- Znaczenie
- Koniec wojny, rozbrojenie TPLF, powrót państwa do obiektów federalnych w Tigraju
22 marca 2023
- Wydarzenie
- TPLF skreślony z listy organizacji terrorystycznych
- Znaczenie
- Otwarcie drogi do tymczasowej administracji regionu
marzec 2025
- Wydarzenie
- Frakcja Debretsiona przejmuje władzę w Mekelle
- Znaczenie
- Koniec tymczasowej administracji Getachewa Redy
29 stycznia - 1 lutego 2026
- Wydarzenie
- Starcia w Tselemti, TPLF na krótko w Alamacie i Korem
- Znaczenie
- Pierwsze walki od Pretorii, zakończone wycofaniem sił tigrajskich
21 września 2026
- Wydarzenie
- TPLF w sojuszu siedmiu ugrupowań
- Znaczenie
- Wspólny cel z Fano i innymi grupami: obalenie rządu
23 września 2026
- Wydarzenie
- Przejęcie lotnisk, walki w Afarze
- Znaczenie
- Władze Tigraju ogłaszają „wojnę obronną”
Na podstawie doniesień Reutersa, AFP i Al Jazeery z 23 września oraz opracowań Wikipedii o porozumieniu z Pretorii i starciach ze stycznia i lutego 2026 roku.
Dawni wrogowie w jednym sojuszu
Najbardziej zaskakującym elementem obecnego kryzysu jest skład sojuszu, który TPLF ogłosiło w niedzielę. W latach 2020-2022 amharskie milicje Fano walczyły po stronie rządu przeciw Tigrajczykom i do dziś zajmują sporne ziemie na zachodzie Tigraju. Od 2023 roku same prowadzą powstanie przeciw Addis Abebie. Wspólny wróg połączył teraz ugrupowania, które jeszcze niedawno do siebie strzelały.
„To początek wojny”
KontekstAssefa mówił, że wojska federalne zaatakowały z południa i wschodu Tigraju, a siły tigrajskie dostały rozkaz obrony.
Drugą niewiadomą jest Erytrea. W poprzedniej wojnie jej wojska walczyły przeciw Tigrajczykom, dziś rząd w Addis Abebie oskarża TPLF o sojusz z Asmarą. TPLF zaprzecza. Alan Boswell z International Crisis Group ocenia jednak, że Erytrea jest dziś po stronie TPLF, co komplikuje sytuację w całym regionie. Relacje Etiopii z Erytreą pogorszyły się, odkąd premier Abiy zaczął mówić o prawie swojego kraju do dostępu do Morza Czerwonego.
Trzy lotniska to cała komunikacja lotnicza regionu
Mekelle, Aksum i Shire to trzy główne porty lotnicze Tigraju. Ich przejęcie odcina region od szybkiego połączenia z resztą kraju i uniemożliwia rządowi przerzut wojsk i zaopatrzenia drogą powietrzną. Rząd ma za to przewagę w powietrzu: od poprzedniej wojny rozwinął produkcję własnych dronów bojowych, a władze Tigraju już w środę skarżyły się na ataki z powietrza.
Tigraj w liczbach
przejęte lotniska
Mekelle, Aksum i Shire. Ethiopian Airlines zawiesiły do nich loty.
ugrupowań w nowym sojuszu
TPLF, amharskie Fano, Armia Wyzwolenia Oromo i cztery inne grupy zbrojne. Cel: obalenie rządu Abiya Ahmeda.
ofiar wojny 2020-2022
Szacunek Unii Afrykańskiej, łącznie z ofiarami głodu i braku opieki medycznej.
wciąż przesiedlonych
Tyle osób nie wróciło do domów po poprzedniej wojnie.
Co sprawdzamy dalej
Czy Asmara wejdzie do wojny otwarcie
Erytrea graniczy z Tigrajem od północy, a w poprzedniej wojnie jej wojska walczyły w regionie. Jej otwarty udział, po którejkolwiek stronie, zmieniłby skalę konfliktu.
Kierunek walk poza Tigrajem
Starcia w Afarze to sygnał, że TPLF nie zamierza ograniczać się do obrony regionu. Kluczowe będą szlaki prowadzące z północy kraju w stronę Dżibuti.
Czy sojusz działa w polu
Jeśli milicje Fano zaatakują jednocześnie w Amharze, rząd będzie musiał walczyć na kilku frontach naraz.
Dostęp humanitarny
W poprzedniej wojnie region był odcięty od pomocy przez niemal dwa lata. Zawieszenie lotów to pierwszy krok w tym samym kierunku.
Źródła
- Ethiopia’s Tigray rebels seize airports, clash with govt forces – France 24 / AFP
- Tigray forces launch offensive against Ethiopian government – Al Jazeera
- Tigray rebels seize airport and clash with federal forces as fighting in Ethiopia reignites – Euronews
- Tigray authorities: Ethiopian government has invaded us – we are fighting back – Martin Plaut
- Tigray clashes (January-February 2026) – Wikipedia
- Ethiopia–Tigray peace agreement – Wikipedia
- Tigray People’s Liberation Front – Wikipedia
- Tigray war – Wikipedia
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
