AfD bierze 38 procent nad Bałtykiem, partia kanclerza wypada z Landtagu

W niedzielę głosowały dwa kraje związkowe i w obu skończyło się inaczej, niż zakładała jakakolwiek strategia partii rządzących w Berlinie. W Meklemburgii Alternatywa dla Niemiec wzięła wynik, jakiego nie miała nigdy wcześniej w żadnych wyborach landowych, a chadecja kanclerza wypadła z parlamentu. W stolicy pierwszą siłą została Lewica, po raz pierwszy od 1990 roku. Rozkładamy oba wyniki i pokazujemy, dlaczego ten pierwszy jest tematem także dla nas.

Meklemburgia: 38,2 procent i pusta ława chadecji

Alternatywa dla Niemiec poszła w Meklemburgii-Pomorzu Przednim z 16,7 procent na 38,2, czyli ponad podwoiła wynik sprzed pięciu lat. Do samodzielnej większości zabrakło jej niecałych dwóch punktów. Kandydatem partii na premiera był Leif-Erik Holm, poseł do Bundestagu i były dziennikarz radiowy, który w 2016 roku przegrał w tym landzie okręg z Angelą Merkel. SPD Manueli Schwesig straciła 4,1 punktu i skończyła na 35,5 procent, co w tych okolicznościach jej sztab uznał za sukces, bo przez większość kampanii sondaże dawały partii władzy wyraźnie mniej.

Prawdziwa wiadomość wieczoru nie dotyczy jednak zwycięzcy. CDU, partia urzędującego kanclerza, dostała 4,9 procent, o 8,4 punktu mniej niż w 2021 roku, i została pod progiem. To pierwszy taki przypadek w historii chadecji: nigdy wcześniej nie zdarzyło się, żeby nie weszła do parlamentu kraju związkowego. Dwanaście mandatów przepadło co do jednego, a lista kandydatów pod wodzą przewodniczącego partii w landzie Daniela Petersa nie dała ani jednego posła. Tuż pod progiem, z 4,8 procent, wylądował też Sojusz Sahry Wagenknecht, startujący w tym landzie po raz pierwszy.

Holm wieczorem przyznał, że do samodzielnej większości zabrakło, ale dodał, że jego partia prowadzi i „naturalnie, w miarę możliwości, chce też rządzić”. Nie ma z kim. SPD, Lewica i Zieloni odrzucają współpracę z AfD, CDU odrzuciła ją przed wyborami razem ze współpracą z Lewicą, a teraz i tak nie ma mandatów. Zostaje układ, w którym Schwesig rządzi dalej: z Lewicą i Zielonymi ma 39 z 71 mandatów, czyli trzy ponad próg większości. Dotychczasowa koalicja SPD z Lewicą, mająca 34 mandaty, sama już nie wystarcza.

Berlin: Lewica pierwszy raz pierwsza

W stolicy wynik jest lustrzanym odbiciem tamtego. Lewica pod wodzą Elif Eralp dostała 25,7 procent, o 13,4 punktu więcej niż w 2023 roku, i 47 z 158 mandatów. To pierwszy raz od zjednoczenia Niemiec, gdy najsilniejszą partią w Berlinie nie jest ani CDU, ani SPD. CDU spadła o 9,5 punktu do 18,8 procent, socjaldemokraci o 6,3 punktu do 12,1 i wylądowali na piątym miejscu, za Zielonymi i za AfD. Ich kandydat Steffen Krach nazwał to wprost „katastrofalnym wynikiem dla berlińskiej SPD”.

Chadecja weszła w tę kampanię po zmianie kandydata. Rządzący burmistrz Kai Wegner zrezygnował z prowadzenia listy 10 lipca, dwa miesiące przed głosowaniem, pod naciskiem własnej partii po krytyce sposobu, w jaki zarządzał kryzysem po styczniowym podpaleniu infrastruktury energetycznej w mieście. Zastąpił go senator finansów Stefan Evers, który wynik skomentował „z mieszanymi uczuciami”, nazywając go „całkiem porządnym” mimo straty jednej trzeciej poparcia. AfD Kristin Brinker urosła o 7,2 punktu do 16,3 procent i ma 29 mandatów.

Land, w którym rura wychodzi na brzeg

Meklemburgia-Pomorze Przednie nie jest dla nas przypadkowym krajem związkowym. To tam, w Lubminie pod Greifswaldem, wychodzą na brzeg obie nitki Nord Stream, w tym Nord Stream 2, którego nigdy nie uruchomiono, a którego cztery rury wysadzono we wrześniu 2022 roku. To także land, którego rząd powołał w styczniu 2021 roku Fundację Klimatyczną Meklemburgii-Pomorza Przedniego, formalnie powołaną do ochrony klimatu, w praktyce służącą do dokończenia budowy rurociągu mimo amerykańskich sankcji. Fundacja dostała bezpośrednio od spółki Nord Stream 2 AG, należącej do Gazpromu, około 20 milionów euro.

Komisja śledcza landtagu badała tę sprawę przez kilka lat i zakończyła pracę w czerwcu 2026 roku, po 94 posiedzeniach. Raport końcowy nie obciążył rządu Schwesig, a SPD i Lewica uznały, że rosyjskiego wpływu nie wykazano. CDU i Zieloni mówili o braku przejrzystości i zbyt bliskich związkach z Moskwą. Bezsporne pozostały same fakty proceduralne: skasowane skrzynki pocztowe, nieprzekazane komisji SMS-y i wiadomości z komunikatorów, w tym samej premier, oraz spalone w kwietniu 2022 roku przez urzędniczkę skarbową oryginały dokumentów podatkowych fundacji dotyczących podatku od darowizny. Portal Nordkurier ustalił, że agencja public relations 365 Sherpas wzięła w latach 2022-2025 blisko 60 tysięcy euro między innymi za przygotowanie premier do odpowiedzi przed komisją.

Drugi powód jest wojskowy. W Rostocku, największym mieście landu, działa od października 2024 roku Commander Task Force Baltic, dowództwo NATO odpowiadające za planowanie operacji morskich i ćwiczeń na Bałtyku oraz za prowadzenie przydzielonych sojuszowi sił w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Sztab liczy do 180 stanowisk, prowadzi go niemiecka marynarka wojenna, uczestniczą w nim także inne państwa. Powstał jako odpowiedź na rosyjską agresję na Ukrainę i na serię uszkodzeń podmorskiej infrastruktury, i to jego obszar odpowiedzialności obejmuje wszystkie incydenty, o których pisaliśmy przez ostatnie dwa tygodnie.

Co AfD ma w programie o Rosji

Stanowisko partii, która wygrała te wybory, jest spisane i nie wymaga interpretacji. W programie wyborczym AfD domaga się natychmiastowego zniesienia sankcji gospodarczych wobec Rosji, w tym naprawy rurociągów Nord Stream i Nord Stream 2, oraz ściślejszej współpracy gospodarczej z Euroazjatycką Unią Gospodarczą. Wobec Ukrainy partia opowiada się za statusem państwa neutralnego, poza NATO i poza Unią Europejską. Większość partii pod kierownictwem Tino Chrupalli jest przeciwna dostawom broni dla Kijowa i przeciwna sankcjom. Osobno partia sprzeciwia się rozmieszczeniu w Niemczech amerykańskich systemów rakietowych dalekiego zasięgu.

• Natychmiastowe zniesienie sankcji gospodarczych wobec Rosji i naprawa obu nitek Nord Stream.
• Ukraina jako państwo neutralne, poza NATO i poza Unią Europejską.
• Sprzeciw wobec dostaw broni dla Ukrainy, utrzymywany przez kierownictwo partii.
• Ściślejsza współpraca gospodarcza z Euroazjatycką Unią Gospodarczą.
• Sprzeciw wobec rozmieszczenia amerykańskich systemów rakietowych dalekiego zasięgu na terytorium Niemiec.

Polska strona granicy

Meklemburgia-Pomorze Przednie graniczy z Polską na całej długości swojego wschodniego krańca, od Zalewu Szczecińskiego po Świnoujście. Przejście Świnoujście-Ahlbeck obsługuje codzienny ruch mieszkańców wyspy Uznam, na której granica przecina zabudowaną miejscowość. Kilkanaście kilometrów od granicy i dwadzieścia pięć od Szczecina leży Löcknitz, gdzie działa dwujęzyczna szkoła niemiecko-polska i gdzie od lat mieszkają Polacy pracujący po niemieckiej stronie albo dojeżdżający do Szczecina. To najbardziej przemieszany odcinek całej granicy.

Na ten obszar nakłada się rzecz, która trwa od ponad roku: tymczasowe kontrole graniczne po obu stronach. Niemieckie obowiązują z przedłużeniami, polskie zostały utrzymane do 1 października 2026 roku. Formalnie oba państwa pozostają w strefie Schengen i swobodny przepływ osób obowiązuje, w praktyce mieszkańcy Świnoujścia jadący do Ahlbeck czy Heringsdorfu muszą mieć dokumenty i liczyć się z wyrywkowymi kontrolami. Przedsiębiorcy z Pomorza Zachodniego od początku mówią o tym jako o realnym koszcie dla regionu. Wynik z niedzieli nie zmienia przepisów, ale zmienia to, kto będzie po niemieckiej stronie stawiał w tej sprawie wnioski i pytania.

Co z tego wynika

Pierwsza rzecz jest arytmetyczna i najmniej dramatyczna: mimo rekordu AfD nie przejmie władzy w żadnym z tych landów. W Schwerinie rządzić będzie SPD z Lewicą i Zielonymi, w Berlinie najpewniej Lewica z SPD i Zielonymi, choć spór o uspołecznienie wielkich spółek mieszkaniowych może to jeszcze skomplikować. Zapora wobec AfD trzyma, a partia, która wygrała wybory w Meklemburgii, dostanie w zamian pięć lat najsilniejszej opozycji w historii tego landtagu.

Druga dotyczy rządu w Berlinie. Merz jest kanclerzem od wiosny 2025 roku i przegrał już kilka testów landowych, ale wypadnięcie z parlamentu kraju związkowego jest innym rodzajem porażki: partia traci nie procenty, tylko obecność. Kanclerz odpowiedział zapowiedzią przyspieszenia reform, jego koalicjant z SPD od razu zastrzegł, że reformy nie mogą oznaczać cięć. Spór o to, co robić po takiej niedzieli, toczy się więc wewnątrz rządu federalnego, a nie między rządem a opozycją.

Trzecia jest ta, która nas interesuje najbardziej. Przez ostatnie dwa tygodnie opisywaliśmy kolejne incydenty na północnej flance: drona zestrzelonego nad Litwą, sabotaż holenderskiej kolei, race wystrzelone w stronę duńskiego śmigłowca nad Bałtykiem, drony nad lotniskiem w Luksemburgu. Wszystkie te sprawy wymagają od państw europejskich zgody na to, że mają do czynienia z działaniem wrogiego państwa. W landzie, przez który przechodzi Nord Stream 2 i w którym NATO postawiło swoje dowództwo morskie, ponad czterdzieści procent wyborców właśnie poparło partie mówiące, że sankcje trzeba znieść, a rury naprawić. To nie zmienia jutro ani jednej decyzji sojuszu. Zmienia natomiast to, jak długo taka zgoda będzie oczywista.

Dalej w Vardis

Czytaj dalej

Dobór na podstawie tematu i działu

Europa

Szwecja liczy głosy. Jeden mandat dzieli dwa bloki

13 września 2026 · 22:40•9 min czytania

Europa

Rosyjska fregata odpaliła race w stronę duńskiego śmigłowca. Kopenhaga wzywa ambasadora

16 września 2026 · 16:30•9 min czytania

EuropaPilne

Niemcy wskazują Rosję po ataku drona w Lipsku. Konsulat w Bonn do zamknięcia

1 września 2026 · 17:25•10 min czytania•Aktualizacja 20:40