Polska odmówiła, Chorwacja wyda. Podejrzany o wysadzenie Nord Stream coraz bliżej niemieckiego sądu
Sąd w chorwackiej Puli zgodził się wydać Niemcom Wołodymyra Żurawlowa, ukraińskiego nurka podejrzanego o wysadzenie gazociągów Nord Stream. Rok temu tego samego człowieka wypuścił Sąd Okręgowy w Warszawie, uznając zamach za działanie wojenne w wojnie sprawiedliwej. W międzyczasie niemiecka prokuratura zaczęła opisywać sabotaż jako zbrodnię wojenną popełnioną w imieniu państwa ukraińskiego. Obrona się odwołuje, a Żurawlow ogłosił głodówkę.
Informacje uporządkowane według pewności
Decyzja sądu w Puli
Sąd okręgowy w Puli zgodził się 18 września na wykonanie europejskiego nakazu aresztowania. Pisemne postanowienie strony dostały 23 września.
Reakcja obrony
Adwokat Mykoła Kateryńczuk nazywa postanowienie stronniczym i politycznym i zapowiada apelację. Żurawlow od 24 września prowadzi bezterminową głodówkę.
Nowy zarzut
Pod koniec sierpnia Niemcy przesłali Chorwacji zaktualizowany nakaz aresztowania. Według obrony dopisano w nim zarzut zbrodni wojennej.
Apelacja
Nie wiadomo, kiedy chorwacki sąd wyższej instancji rozpatrzy odwołanie. Dopiero prawomocne postanowienie otwiera drogę do przekazania Żurawlowa Niemcom.
Jedenaście miesięcy temu warszawski sąd uznał, że wysadzenie gazociągów Nord Stream mogło być działaniem wojennym w wojnie sprawiedliwej, i wypuścił ukraińskiego nurka, którego chcieli Niemcy. Tego samego człowieka zatrzymano w sierpniu w Chorwacji, na planie hollywoodzkiego filmu o tym samym zamachu. Sąd w Puli postanowił go wydać. Dwa sądy Unii Europejskiej oceniły ten sam nakaz aresztowania w przeciwny sposób, a niemiecka prokuratura w międzyczasie zmieniła opis sprawy tak, by argument z Warszawy przestał działać.
Wybuchy koło Bornholmu
Eksplozje przerywają trzy z czterech nitek gazociągów Nord Stream 1 i Nord Stream 2 na dnie Bałtyku, na wschód od duńskiej wyspy.
Najpoważniejszy atak na infrastrukturę krytyczną w Europie od początku wojny w Ukrainie.
Zatrzymanie pod Warszawą
Polska policja zatrzymuje Wołodymyra Żurawlowa na podstawie niemieckiego europejskiego nakazu aresztowania z czerwca 2024 roku.
Miesiąc wcześniej we Włoszech zatrzymano Serhija K., którego Niemcy uważają za dowódcę grupy.
Sąd odmawia wydania
Sąd Okręgowy w Warszawie odmawia ekstradycji i nakazuje natychmiastowe zwolnienie. Sędzia Dariusz Łubowski mówi o działaniu wojennym w wojnie sprawiedliwej i kwestionuje niemiecką jurysdykcję.
Premier Donald Tusk pisze, że sąd słusznie odrzucił wniosek i sprawa jest zamknięta.
Akt oskarżenia Serhija K.
Prokuratura federalna oskarża przed wyższym sądem krajowym w Hamburgu domniemanego dowódcę grupy. Wśród zarzutów jest pomocnictwo do zbrodni wojennej ataku na obiekty cywilne.
Niemcy piszą wprost, że zamach zaplanowali ukraińscy wojskowi w imieniu władz państwowych Ukrainy.
Zatrzymanie w Puli
Chorwacka policja zatrzymuje Żurawlowa na planie filmu „Snake Island” w reżyserii Douga Limana, gdzie pracował jako konsultant od nurkowania.
Nakaz aresztowania, który Polska odmówiła wykonać, nadal obowiązywał w reszcie Unii.
Rozprawa odroczona
Sąd odkłada posiedzenie, bo Niemcy przesłali zaktualizowany nakaz aresztowania. Według obrony dopisano w nim zarzut zbrodni wojennej.
Zarzuty wobec Żurawlowa zbliżają się do tych, które Niemcy postawili Serhijowi K.
Zgoda na ekstradycję
Sąd okręgowy w Puli zgadza się wydać Żurawlowa Niemcom. Pisemne postanowienie strony dostają 23 września.
Chorwacja robi to, czego odmówiła Polska.
Głodówka i apelacja
Adwokat Mykoła Kateryńczuk ogłasza, że jego klient rozpoczyna bezterminową głodówkę, a obrona odwoła się od postanowienia.
Sprawa trafi do drugiej instancji, zanim Żurawlow zostanie przekazany Niemcom.
Co postanowił sąd w Puli
Niemiecka prokuratura federalna uważa Wołodymyra Żurawlowa za jednego z nurków, którzy we wrześniu 2022 roku umieścili ładunki wybuchowe na gazociągach koło Bornholmu. Grupa miała przewieźć materiały wybuchowe z Rostocku jachtem żaglowym wynajętym na fałszywe dokumenty. Nakaz aresztowania wydał 3 czerwca 2024 roku sędzia śledczy niemieckiego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości. Zarzuty to wspólne spowodowanie wybuchu, sabotaż wymierzony w porządek konstytucyjny i zniszczenie budowli. Grozi za to do 15 lat więzienia.
Obrona w Puli oparła się przede wszystkim na wyroku z Warszawy. Skoro polski sąd uznał, że wydanie Żurawlowa jest niedopuszczalne, Chorwacja powinna była uznać to samo. Sąd odrzucił ten argument. Orzekł, że decyzja jednego państwa członkowskiego nie zobowiązuje drugiego do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania i że chorwacki sąd stosuje własne przepisy.
„Orzeczenie polskiego sądu nie zobowiązuje Chorwacji do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania”
Adwokat Żurawlowa Mykoła Kateryńczuk nazwał postanowienie stronniczym i politycznym. Jego klient w proteście przeciwko temu, że zignorowano polskie orzeczenie w analogicznej sprawie, ogłosił bezterminową głodówkę. Jeśli sąd drugiej instancji utrzyma decyzję, chorwackie ministerstwo spraw wewnętrznych przekaże go Niemcom.
Dlaczego Warszawa powiedziała nie
Rok temu ten sam nakaz trafił do Sądu Okręgowego w Warszawie. Sędzia Dariusz Łubowski odmówił wydania Żurawlowa z dwóch powodów. Po pierwsze uznał, że zamach na gazociągi należy rozumieć jako działanie wojskowe w wojnie sprawiedliwej, za które nie ponosi się indywidualnej odpowiedzialności karnej. Po drugie zakwestionował jurysdykcję Niemiec, bo wybuchy nastąpiły na wodach międzynarodowych. Żurawlow wyszedł na wolność od razu.
Orzeczenie od razu poparł premier. Donald Tusk napisał, że sąd słusznie odrzucił wniosek i sprawa jest zamknięta. Wcześniej mówił, że problemem Europy nie jest to, że Nord Stream 2 wysadzono, tylko to, że go zbudowano. Rząd w Berlinie nie skomentował wyroku, odsyłając do prokuratury.
Data orzeczenia
- Warszawa
- 17 października 2025
- Pula
- 18 września 2026
Sąd
- Warszawa
- Sąd Okręgowy w Warszawie
- Pula
- Sąd okręgowy w Puli
Zarzuty w nakazie
- Warszawa
- Wybuch, sabotaż, zniszczenie budowli
- Pula
- Te same plus, według obrony, zbrodnia wojenna
Argument o wojnie
- Warszawa
- Działanie wojskowe w wojnie sprawiedliwej, bez indywidualnej odpowiedzialności
- Pula
- Nie przesądza o odmowie wykonania nakazu
Jurysdykcja Niemiec
- Warszawa
- Zakwestionowana, wody międzynarodowe
- Pula
- Nie podważona
Skutek
- Warszawa
- Natychmiastowe zwolnienie
- Pula
- Zgoda na wydanie, apelacja obrony
Na podstawie relacji AP z października 2025 roku oraz RMF FM, Rzeczpospolitej i Europejskiej Prawdy z 24 września 2026 roku. Pełnego uzasadnienia sądu w Puli nie opublikowano.
Z sabotażu zbrodnia wojenna
Najważniejsza zmiana nastąpiła między wyrokami, i to po stronie niemieckiej. 30 czerwca 2026 roku prokuratura federalna oskarżyła przed wyższym sądem krajowym w Hamburgu Serhija K., domniemanego dowódcę grupy, zatrzymanego we Włoszech w sierpniu 2025 roku i wydanego Niemcom w listopadzie. W akcie oskarżenia pisze, że był oficerem armii ukraińskiej i razem z innymi wojskowymi przygotował zamach w imieniu władz państwowych Ukrainy. Zarzuca mu między innymi pomocnictwo do zbrodni wojennej polegającej na ataku na obiekty cywilne.
Odpowiedź na argument z Warszawy
Polski sąd uznał, że skoro zamach był działaniem wojennym, sprawca nie odpowiada za niego jak zwykły przestępca. Niemcy nie spierają się już o to, czy był to akt wojenny. Przyjmują, że tak, i właśnie dlatego oceniają go według prawa wojennego, które zakazuje atakowania obiektów cywilnych. Gazociągi dostarczały gaz odbiorcom cywilnym. Jeśli ta kwalifikacja się utrzyma, argument o wojnie sprawiedliwej przestaje chronić wykonawców. To nasza interpretacja zmiany zarzutów, a nie stanowisko ogłoszone przez niemiecką prokuraturę.
Według obrony tę samą kwalifikację dopisano pod koniec sierpnia do nakazu aresztowania Żurawlowa. Z tego powodu chorwacki sąd odroczył 4 września zaplanowaną rozprawę. Ukraina od początku zaprzecza, że miała cokolwiek wspólnego z wysadzeniem gazociągów, a osoba, która wydała rozkaz, nie została publicznie wskazana.
Podejrzani, o których wiadomo
Oskarżony w Hamburgu
Domniemany dowódca grupy, według prokuratury oficer armii ukraińskiej. Zatrzymany w Rimini w sierpniu 2025 roku, wydany Niemcom w listopadzie, oskarżony 30 czerwca 2026 roku.
W areszcie w Chorwacji
Nurek, według prokuratury jeden z tych, którzy podkładali ładunki. Wypuszczony w Polsce w październiku 2025 roku, zatrzymany w Puli 19 sierpnia 2026 roku. Sąd zgodził się go wydać, obrona się odwołuje.
Nieznani z nazwiska
Według aktu oskarżenia w grupie byli też inni nurkowie, szyper i ekspert od materiałów wybuchowych. Polskie media za niemieckimi śledczymi piszą o czterech nurkach. Prokuratura nie podała, ilu uczestników zidentyfikowała.
Co sprawdzamy dalej
Druga instancja w Chorwacji
Czy sąd wyższej instancji utrzyma postanowienie i jak szybko. Obrona będzie powoływać się na wyrok z Warszawy.
Stan zdrowia zatrzymanego
Bezterminowa głodówka może wpłynąć na tempo postępowania i na to, czy Żurawlow pozostanie w areszcie.
Proces Serhija K.
Czy sąd w Hamburgu dopuści akt oskarżenia z zarzutem zbrodni wojennej. Od tego zależy, czy ta kwalifikacja utrzyma się w sprawie Żurawlowa.
Reakcja polskiego rządu
Do wieczora 24 września nie znaleźliśmy komentarza polskiego rządu do postanowienia z Puli. Rok temu premier uznał sprawę za zamkniętą.
Źródła
- Festnahme im Zusammenhang mit der mutmaßlichen Sabotage an den „Nord Stream“ Gaspipelines – Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof
- Anklage wegen der Sprengung der Nord-Stream-Gaspipelines erhoben – Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof
- Nord Stream case: Croatian court approves extradition of Ukrainian Zhuravlov to Germany – Europejska Prawda
- Polska go wypuściła, Chorwaci wydają go Niemcom – RMF FM
- Polska odmówiła, Chorwacja się zgodziła. Podejrzany o wysadzenie Nord Stream trafi do Niemiec – Rzeczpospolita
- Polish court blocks extradition and frees Ukrainian suspected in Nord Stream pipeline blasts – PBS NewsHour / Associated Press
- Nord Stream bombing suspect to Hollywood fixer: Who is Volodymyr Zhuravlev? – Al Jazeera
- A court in Croatia has postponed Zhuravlev’s extradition – UA.News
- Croatian Court Approves Extradition of Zhuravlyov to Germany Over War Crime Charges – 112.ua
- Nord Stream 2: Ukrainischer Taucher bei Dreharbeiten festgenommen – Legal Tribune Online
Redakcja Vardis
Zespół redakcyjny Vardis przygotowuje aktualności i materiały zbiorowe na podstawie zweryfikowanych źródeł, wyraźnie oddzielając fakty od komentarza.
