Trzy furgonetki w nocy pod bazą bombowców. Pięciu zatrzymanych przy RAF Fairford

Kobieta wracała nocą do domu wiejską drogą pod Whelford. Na poboczu stały trzy białe furgonetki. Najpierw pomyślała, że ktoś je porzucił, dopóki reflektory nie wyłowiły z ciemności mężczyzn w kominiarkach, którzy rzucili się do ucieczki w stronę drzew i pól. Zadzwoniła pod 999. Kilkadziesiąt minut później pięciu mężczyzn było zatrzymanych, a nad furgonetkami, trzy kilometry od bazy amerykańskich bombowców, pracował robot saperski. Brytyjska policja mówi dziś o podejrzeniu przygotowywania zamachu terrorystycznego i na razie niewiele więcej.

Reflektory i kominiarki

O przebiegu nocy najwięcej wiadomo od samej kobiety, która podniosła alarm. Lokalny serwis london999 opisuje, że po telefonie na 999 ostrzegła jeszcze sąsiadów na wiejskiej grupie w WhatsAppie. Tabloidy zrobiły z niej bohaterską rolniczkę wracającą z przyjęcia. Ona sama mówi ostrożniej: wygląda na to, że swoim telefonem pokrzyżowała komuś plany. Australijskie ABC cytuje jej słowa, że mężczyźni najwyraźniej dopiero co przyjechali.

Policja jest znacznie oszczędniejsza w słowach. W jedynym szczegółowym komunikacie, opublikowanym w niedzielę po południu, Counter Terrorism Policing potwierdziła zgłoszenie o 0:45, zatrzymanie pięciu mężczyzn, kordon i ewakuację. Nie podała, co saperzy znaleźli w furgonetkach, ani czy zatrzymani mieli przy sobie broń. Mieszkańców poproszono, by nie spekulowali i przekazywali policji nagrania z kamer samochodowych i domowych z tej nocy.

Premier Andy Burnham napisał, że bezpieczeństwo obywateli jest pierwszym priorytetem rządu, i zaapelował, by nie spekulować, dopóki służby nie ustalą faktów. Minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood podziękowała służbom i odmówiła dalszych komentarzy. Siły Powietrzne USA przekazały, że nikt z amerykańskiego personelu nie był zamieszany w zdarzenie i że ze względów bezpieczeństwa nie będą omawiać środków ochrony bazy. The War Zone pisze, nieoficjalnie, o podniesieniu stanu ochrony do najwyższego poziomu Delta. Nad okolicą do 5 października obowiązuje zakaz lotów.

Dlaczego Fairford

RAF Fairford formalnie należy do brytyjskiego lotnictwa, ale od czasów zimnej wojny korzystają z niego Amerykanie. Stacjonują tam 420. eskadra bazy lotniczej i dowództwo 501. skrzydła wsparcia bojowego, a pas o długości ponad trzech kilometrów przyjmuje najcięższe maszyny. To jedyne lotnisko w Europie, z którego regularnie operują amerykańskie bombowce strategiczne B-52, B-1 i B-2. W zwykłych latach bombowce przylatują tu na kilkutygodniowe rotacje, a Brytyjczykom baza kojarzy się głównie z pokazami lotniczymi RIAT.

Ten rok nie jest zwykły. Wojna z Iranem zaczęła się 28 lutego od amerykańsko-izraelskich uderzeń. Dzień wcześniej ówczesny premier Keir Starmer odmówił Amerykanom użycia Fairford i bazy Diego Garcia, a 1 marca zgodził się na ich wykorzystanie w „konkretnym i ograniczonym celu obronnym”. W marcu stało tu 21 bombowców, 15 B-1B i 6 B-52H, najwięcej od zimnej wojny. Mniej więcej tuzin B-1B jest w Fairford od około siedmiu miesięcy. Według Amerykanów to z nich wykonywane są ograniczone uderzenia na irańskie wyrzutnie rakiet atakujących statki w Cieśninie Ormuz.

Iran otwarcie wskazywał Fairford jako cel. 22 lipca amerykańskie B-1 uderzyły według dowództwa CENTCOM w morskie zdolności Gwardii Rewolucyjnej, składy rakiet i dronów, stacje obserwacji wybrzeża i obronę przeciwlotniczą. Następnego dnia Gwardia w komunikacie nr 46, rozpowszechnionym przez agencję Tasnim, ogłosiła, że Amerykanie przeszli na B-1 startujące z Fairford.

Trop irański i czego nie wiadomo

Pierwsza o irańskim tropie napisała ITV: policja sprawdza, czy przedstawiciele reżimu w Teheranie nie zapłacili komuś za przeprowadzenie zamachu. W poniedziałek „The Telegraph” napisał, że motyw irański uważany jest za najbardziej prawdopodobny, ale jego rozmówcy twierdzą coś innego niż ITV: jeśli za spiskiem stoi Teheran, to raczej posłużył się Irańczykami niż wynajętymi przestępcami. „The Times” zwraca uwagę, że władze zaskoczył stopień przygotowania całej akcji. Amerykańska ABC podkreśla, że żadne powiązanie z Iranem nie zostało przez władze potwierdzone.

Irańskie operacje na Wyspach nie byłyby niczym nowym. Szef MI5 Ken McCallum mówił w październiku 2025 roku, że w ciągu jednego roku służba wykryła ponad dwadzieścia potencjalnie śmiercionośnych spisków wspieranych przez Iran. Brytyjskie władze przypisują irańskim pośrednikom podpalenia i próby sabotażu, także wymierzone w społeczność żydowską. Miejscowy radny Tristan Wilkinson powiedział ABC, że około sześciu tygodni temu było „konkretne zagrożenie ze strony Irańczyków”. Nikt z władz tych słów nie skomentował.

Donald Trump mówił w niedzielę o wspaniałej robocie wykonanej razem z Brytyjczykami i o tym, że podejrzanych „obserwowano od dawna”. Ta wersja nie zgadza się z tym, co piszą BBC, „The Guardian”, „The Telegraph” i „The Times”: według nich zatrzymanie nie było efektem pracy wywiadu, tylko reakcją na telefon mieszkanki. Amerykańska kongresmenka Kat Cammack mówiła o związku z Iranem, ale to jej ocena, nie ustalenie śledczych.

Aktualizacja: benzyna zamiast bomb, kaucja zamiast aresztu

W poniedziałek policja podała pierwsze konkretne informacje. Zatrzymani to pięciu Brytyjczyków z Londynu w wieku od 23 do 25 lat, trzech z nich mieszka w Westminsterze, pozostali w Camden i Willesden. Saperzy dokładnie sprawdzili trzy białe furgonetki i nie znaleźli w nich żadnych improwizowanych ładunków wybuchowych, tylko pewną ilość benzyny. Po południu wszystkich pięciu zwolniono za kaucją. Przeszukania mieszkań w Londynie zakończono, kordon zdjęto, a ewakuowani mieszkańcy Whelford wrócili do domów.

Według policji brane są pod uwagę Iran, Rosja i niepaństwowe grupy zbrojne. Ambasada Iranu w Londynie napisała, że kategorycznie odrzuca i zdecydowanie potępia bezpodstawne spekulacje, i zagroziła mediom krokami prawnymi. Premier Burnham zwołał posiedzenie sztabu kryzysowego COBRA. Minister obrony Wes Streeting mówił, że Iran i jego pośrednicy chcą Wielkiej Brytanii zaszkodzić, a mieszkanka, która zawiadomiła policję, widziała tylko część obrazu. Szef dyplomacji Ed Miliband zapowiedział działania przeciw irańskim pośrednikom.

Zwolnienie za kaucją skrytykował Donald Trump, który wcześniej mówił, że podejrzani chcieli wyrządzić wielkie szkody. Sekretarz stanu Marco Rubio powiedział w Fox News, że w sprawie wyraźnie widać rękę obcego aktora. Żaden z tych polityków nie przedstawił dowodów, a policja do środy nie postawiła nikomu zarzutów.

Aktualizacja: szóste zatrzymanie i premier o Iranie

W czwartek po południu policja antyterrorystyczna zatrzymała w Westminsterze szóstą osobę, obywatela Wielkiej Brytanii i Iranu, pod zarzutem przygotowywania aktów terroru z art. 5 ustawy o terroryzmie z 2006 roku. Policja podała najpierw, że ma 27 lat, potem poprawiła to na 25. Przeszukano dwa mieszkania w Londynie, a 26-letniego Brytyjczyka przesłuchano bez zatrzymania. Policja nie podała, jaki jest związek zatrzymanego z piątką z Whelford, która pozostaje na wolności za kaucją. Zarzutów nadal nikt nie usłyszał.

To pierwszy raz, gdy irański trop wskazuje szef rządu, a nie tylko media i ministrowie. Teheran odpowiedział w czwartek: wiceminister spraw zagranicznych Madżid Tacht-Rawanczi wezwał brytyjskiego ambasadora Hugo Shortera, złożył stanowczy protest przeciw destrukcyjnemu podejściu Londynu, nazwał oskarżenia fałszywymi i absurdalnymi i zażądał oficjalnych wyjaśnień. Benjamin Netanjahu powiedział w Fox News, że Izrael przekazał Brytyjczykom informacje wywiadowcze o planowanym ataku sponsorowanym przez Iran. Brytyjska policja mówi tylko, że bada wszystkie możliwe tropy, w tym udział obcego państwa.

Aktualizacja: bombowce wracają do Ameryki

W niedzielę amerykański urzędnik obrony potwierdził CNN, AP i Al Jazeerze, że wszystkie bombowce rozmieszczone w RAF Fairford wróciły do swoich baz w Stanach Zjednoczonych. Al Jazeera i emiracki „The National” piszą o około tuzinie B-1B, Pentagon liczby nie podał. Rozmówca CNN mówił o nieokreślonym nowym zagrożeniu. Nietypowe jest to, że maszyny wróciły do kraju, a nie przeniosły się do innej bazy w regionie. Brytyjskie ministerstwo obrony odmówiło komentarza.

Szósty zatrzymany, obywatel Wielkiej Brytanii i Iranu zatrzymany 1 października w Westminsterze, ma 25 lat. W sobotę antyterroryści poinformowali, że wyszedł za kaucją, a przeszukania dwóch nieruchomości zakończono. Żadnemu z sześciu mężczyzn nie postawiono zarzutów, wszyscy pozostają objęci śledztwem. Donald Trump, pytany o zwolnienie pierwszej piątki za kaucją, powiedział, że on by tego nie zrobił.

Dalej w Vardis

Czytaj dalej

Dobór na podstawie tematu i działu

Europa

G7 otwiera rezerwy: 100 mln baryłek, najpierw diesel. Polska od soboty z cenami maksymalnymi

3 października 2026 · 09:39•8 min czytania

NATO

Spotkanie o przyszłości NATO w Polsce, ale bez Londynu, Paryża i Bałtów. Politico o Grupie Bergen

2 października 2026 · 14:50•7 min czytania

Bliski Wschód

Ostatni Amerykanie wyjechali z Iraku. Waszyngton ogłasza sukces, Teheran zwycięstwo, Kurdowie się boją

30 września 2026 · 21:15•8 min czytania•Aktualizacja 2 października, 23:58