USS Bataan (CVL-29). Jedyny z klasy w Korei
Nazwany na pamiątkę półwyspu, na którym w 1942 roku skapitulowało 78 tysięcy obrońców Filipin. Walczył od Hollandii do ostatnich nalotów na Japonię, a jego piloci zgłosili cztery torpedy w Yamato. Potem jako jedyny z dziewięciu lekkich lotniskowców wrócił na wojnę: przez trzy tury w Korei nosił Corsairy piechoty morskiej i zmieniał się na Morzu Żółtym z brytyjskimi lotniskowcami.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Bataan, zbudowany z kadłuba krążownika Buffalo, dostał imię półwyspu, na którym na początku 1942 roku skapitulowało 78 tysięcy żołnierzy amerykańskich i filipińskich. Na uroczystości wejścia do służby był wiceprezydent Filipin Sergio Osmeña.
- 02W II wojnie światowej walczył od Hollandii do ostatnich nalotów na Japonię i dostał sześć gwiazd bojowych. Jego piloci zgłosili cztery trafienia torpedami w pancernik Yamato.
- 03Jako jedyny z dziewięciu okrętów klasy Independence walczył w Korei. Przez trzy tury jego pokład był lotniskiem dla Corsairów piechoty morskiej, a współpracował głównie z brytyjskimi lotniskowcami na Morzu Żółtym.
- 0421 kwietnia 1951 roku dwa Corsairy z Bataana stoczyły walkę z czterema Jakami i zestrzeliły wszystkie cztery.
Bataan na rzece Delaware koło stoczni marynarki w Filadelfii 2 marca 1944 roku, w dniu wyjścia na Pacyfik. Kamuflaż Measure 32/8A rozbija sylwetkę okrętu na plamy.
Dziewięć lekkich lotniskowców przeszło przez II wojnę światową, ale tylko jeden wrócił na następną. Bataan, nazwany na pamiątkę jednej z najcięższych klęsk amerykańskiej armii, przez trzy tury w Korei był pływającym lotniskiem dla Corsairów piechoty morskiej i zmieniał się na posterunku z brytyjskimi lotniskowcami.
Z krążownika Buffalo
Okręt zamówiono 16 grudnia 1940 roku jako krążownik lekki Buffalo (CL-99). 2 czerwca 1942 roku przeklasyfikowano go na lotniskowiec CV-29 i od razu nazwano Bataan. Nazwa była świeża: niecałe dwa miesiące wcześniej, 9 kwietnia, skapitulowali obrońcy półwyspu Bataan na Luzonie. Stępkę położono 31 sierpnia 1942 roku, a wodowanie odbyło się 1 sierpnia 1943 roku. Matką chrzestną była Corinne Murray, żona kontradmirała George’a D. Murraya, który do czerwca 1942 roku dowodził Enterprise, także w czasie rajdu Doolittle’a i pod Midway.
17 listopada 1943 roku Bataan wszedł do służby w Filadelfii pod dowództwem kapitana Valentine’a H. Schaeffera. Na przyjęciu po uroczystości był wiceprezydent Wspólnoty Filipińskiej Sergio Osmeña, który rok później, po śmierci Manuela Quezona, został prezydentem.
Kapitan Valentine Schaeffer kroi tort po uroczystości wejścia Bataana do służby, Filadelfia, 17 listopada 1943 roku. Obok wiceprezydent Filipin Sergio Osmeña i jego córka Rosie.
Na pokładzie zawieszono tarczę ze słowami sekretarza marynarki Franka Knoxa o nazwie okrętu.
„Żaden okręt nie nosi bardziej chlubnego imienia. USS Bataan upamiętnia kampanię, która stała się symbolem hartu i wytrwałości wolnych ludzi wobec przytłaczającej przewagi.”
Hellcat startuje z Bataana 1 stycznia 1944 roku, w czasie pierwszych ćwiczeń w Zatoce Chesapeake.
Pierwsza strata przyszła jeszcze przed pierwszą walką. 13 stycznia 1944 roku, w drodze na Trynidad w czasie rejsu próbnego, Hellcat uderzył w drugi komin okrętu i stanął w płomieniach. Zginęło trzech marynarzy. 2 marca Bataan wyszedł z Filadelfii na Pacyfik.
Hollandia, Truk, Morze Filipińskie
9 kwietnia 1944 roku Bataan dołączył w Majuro do TF 58 i wszedł do grupy TG 58.1 razem z Hornetem, Belleau Wood i Cowpensem. 21 kwietnia jego myśliwce atakowały lotniska i barki pod Hollandią na Nowej Gwinei, a 29 kwietnia Avengery zrzuciły na Truk 13 ton bomb. Załogę zestrzelonego Avengera podjął z wody okręt podwodny Tang, który pełnił przy nalocie dyżur ratowniczy.
Avengery i Hellcaty 50 Grupy Lotniczej na pokładzie Bataana w 1944 roku.
W czerwcu, przy desancie na Mariany, samoloty Bataana atakowały Rotę i Guam, a 15 czerwca ciężko uszkodziły statek Tatsutagawa Maru u Wysp Bonin. 19 czerwca, w pierwszym dniu bitwy na Morzu Filipińskim, jego myśliwce przez sześć godzin rozbijały kolejne japońskie fale i zgłosiły dziesięć zestrzeleń. Wieczorem 20 czerwca dziesięć Hellcatów z Bataana eskortowało wielkie uderzenie na odchodzącą japońską flotę. W ciemności na pokładzie Bataana lądowały samoloty z Yorktowna, a jego własne myśliwce siadały na innych lotniskowcach.
Oficerowie naprowadzający na Bataanie w czasie wojny. Ich chorągiewki decydowały, czy pilot może lądować, zwłaszcza tak jak 20 czerwca, po zmroku.
24 czerwca siedemnaście Hellcatów Bataana leciało na Iwo Jimę i w połowie drogi wpadło na japońskie uderzenie. Grupa lotnicza straciła tego dnia trzy samoloty i zgłosiła 25 zestrzeleń. W lipcu okręt atakował Guam przed desantem, ale 12 lipca ostatecznie odmówiła posłuszeństwa przednia winda, psująca się od maja, i Bataan popłynął do Hunters Point w San Francisco. Dostał tam drugą katapultę, radar, oświetlenie pokładu i drugą barierę.
Bataan koło stoczni Hunters Point 6 października 1944 roku, po naprawie. Widać prawą burtę kamuflażu Measure 32/8A.
Yamato i kamikaze
Po czterech miesiącach szkolenia nocnych myśliwców na Hawajach Bataan wrócił do TF 58 w marcu 1945 roku, razem z Franklinem, Hancockiem i San Jacinto. 18 marca jego samoloty atakowały lotniska na Kiusiu i bazy w Kure i Kobe. W następnych dniach japońskie samoloty atakowały zespół. Franklin został ciężko trafiony, a artylerzyści Bataana zestrzelili dwa bombowce nurkujące i samolot torpedowy. Odłamki zabiły jednego marynarza i raniły jedenastu.
Japoński bombowiec nurkujący Judy przelatuje obok Bataana 20 marca 1945 roku po nieudanym ataku. Chwilę później zestrzeliła go artyleria. Zdjęcie z Hancocka.
7 kwietnia samoloty Bataana wzięły udział w ataku na japoński zespół z pancernikiem Yamato. Piloci zgłosili cztery trafienia torpedami w Yamato oraz trafienia w krążownik i dwa niszczyciele. 18 kwietnia patrol przeciw okrętom podwodnym z Bataana pomógł zatopić okręt podwodny I-56. Najcięższy dla załogi był 14 maja: w japońskim ataku zginęło ośmiu marynarzy, a 26 zostało rannych.
Kamikaze spada do morza tuż za rufą lekkiego lotniskowca 17 kwietnia 1945 roku. Zdjęcie z pancernika South Dakota. Był to najpewniej Bataan, jedyny lekki lotniskowiec w grupie TG 58.3.
W lipcu i sierpniu okręt uczestniczył w nalotach na Japonię: jego samoloty pomagały uszkodzić pancernik Nagato w Yokosuce i zatopić pancernik Hyūga w Kure. Ostatnie uderzenia przerwano o 6:35 15 sierpnia. Po kapitulacji samoloty Bataana zrzucały zaopatrzenie do obozu jenieckiego Zentsūji na Sikoku. Potem przez Kanał Panamski okręt popłynął do Nowego Jorku, a w operacji Magic Carpet dwa razy przywiózł z Neapolu żołnierzy, między kursami odwożąc do Włoch 890 włoskich jeńców.
Tablica wyników na nadbudówce Bataana, około 1945 roku.
Bataan w śluzach Miraflores na Kanale Panamskim w październiku 1945 roku, w drodze do Nowego Jorku.
Korea
Po przebudowie na lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych Bataan poszedł 11 lutego 1947 roku do rezerwy, ale już 13 maja 1950 roku wrócił do służby. Sześć tygodni później wybuchła wojna w Korei. W listopadzie okręt zabrał z San Diego do Japonii ładunek i ludzi lotnictwa wojskowego, w tym odrzutowe Thunderjety, a 14 grudnia dołączył do zespołu TF 77 u wschodnich wybrzeży Korei.
Thunderjet z 27 Skrzydła Myśliwców Eskortowych ładowany na Bataana w San Diego w listopadzie 1950 roku. Ten sam samolot zestrzeliła w Korei artyleria przeciwlotnicza 13 października 1951 roku.
Trafił na najgorszy moment. Chińska ofensywa zepchnęła wojska ONZ do Hungnam, skąd ewakuowano żołnierzy i około 100 tysięcy uchodźców. Od 22 grudnia Corsairy dywizjonu piechoty morskiej VMF-212 z Bataana osłaniały ostatnią fazę ewakuacji. Od stycznia 1951 roku okręt zmieniał się z brytyjskim Theseusem na Morzu Żółtym, blokując zachodnie wybrzeże Korei. Wykonywał zwykle 40 lotów dziennie: osłonę, bezpośrednie wsparcie wojsk bombami, rakietami i napalmem, rozpoznanie zbrojne i ataki na mosty i linie kolejowe. Tylko w pierwszym patrolu VMF-212 straciła od ognia z ziemi trzy Corsairy i dwóch pilotów.
21 kwietnia 1951 roku, koło Chinnampo, dwa Corsairy dywizjonu VMF-312 zostały zaatakowane przez cztery północnokoreańskie Jaki. Kapitan Philip DeLong zestrzelił dwa i ciężko uszkodził trzeciego, porucznik Harold Daigh zestrzelił czwartego. DeLong ocenił potem, że północnokoreańscy piloci byli znacznie słabsi niż japońscy z II wojny światowej. Dzień później ruszyła chińska ofensywa na Seul i przez cztery dni samoloty Bataana wykonały 136 lotów wsparcia.
Bataan w styczniu 1952 roku z Corsairami VMF-312 „Checkerboards” na pokładzie, przed drugą turą koreańską.
Druga tura, od lutego do sierpnia 1952 roku, zaczęła się od ćwiczeń zwalczania okrętów podwodnych u Okinawy. Na wypadek wejścia do wojny Związku Radzieckiego piloci i śmigłowce Bataana polowali tam na amerykańskie okręty podwodne udające przeciwnika. Potem okręt znów zmieniał się z brytyjskimi lotniskowcami Glory i Ocean na Morzu Żółtym, atakując składy, tory i mosty. 22 maja Corsair przy lądowaniu zgubił zawieszoną rakietę, która wybuchła na pokładzie i raniła trzech marynarzy.
Corsairy VMF-312 na pokładzie Bataana wiosną 1952 roku, w czasie tury koreańskiej.
Brytyjski krążownik Belfast podchodzi do burty Bataana u wybrzeży Korei 27 maja 1952 roku.
Trzecia tura, od listopada 1952 do maja 1953 roku, znów łączyła ćwiczenia przeciw okrętom podwodnym z walką. Corsairy dywizjonu VMA-312 atakowały skupiska chińskich wojsk koło Chinnampo i na półwyspie Ongjin, bo według partyzantów przygotowywały one szturm na wyspy u wybrzeża. Wiosną samoloty niszczyły mosty, których przeciwnik nie mógł naprawiać w czasie roztopów. 22 maja 1953 roku, w drodze do San Diego, załoga ułożyła na pokładzie napis „HOME”.
Bataan w drodze do domu po ostatniej turze koreańskiej, 22 maja 1953 roku. Na rufie samoloty zwalczania okrętów podwodnych Guardian.
Rozejm podpisano 27 lipca 1953 roku, gdy Bataan był w naprawie w San Diego. Jeszcze raz zawiózł samoloty do Japonii, 9 kwietnia 1954 roku wycofano go ze służby w San Francisco, a w 1959 roku, jako transportowiec samolotów AVT-4, skreślono z listy floty. W czerwcu 1961 roku sprzedano go na złom.
Oś czasu
12 wydarzeńBataan
Kadłub krążownika Buffalo przeznaczony na lotniskowiec.
W służbie
Filadelfia, w obecności Sergia Osmeñi.
Hollandia
Pierwsza akcja.
Morze Filipińskie
Dziesięć zestrzeleń pierwszego dnia.
Yamato
Cztery zgłoszone trafienia torpedami.
Atak na zespół
Ośmiu zabitych.
Powrót
Reaktywacja w Filadelfii.
Hungnam
Osłona ewakuacji.
Jaki
Cztery zestrzelone przez dwa Corsairy.
Druga tura
Z Glory i Oceanem na Morzu Żółtym.
HOME
Koniec trzeciej tury.
Wycofanie
San Francisco.
Nazwa
Po japońskim desancie na Luzonie w grudniu 1941 roku wojska amerykańskie i filipińskie generała MacArthura wycofały się na półwysep Bataan, zamykający od zachodu Zatokę Manilską. Broniły się od 24 grudnia 1941 do 9 kwietnia 1942 roku, bez nadziei na odsiecz, z malejącymi racjami żywności i szerzącą się malarią. Ostatecznie skapitulowało około 78 tysięcy żołnierzy. Była to jedna z największych kapitulacji w historii armii amerykańskiej. Jeńców pognano potem do obozów w głębi wyspy w marszu, który przeszedł do historii jako marsz śmierci na Bataanie.
CVL-29 był pierwszym okrętem tej nazwy. Po nim nosi ją okręt desantowy Bataan (LHD-5), w służbie od 1997 roku. Na jego dziesięcioleciu w 2007 roku przemawiał Clarence Decker, który w 1943 roku był w pierwszej załodze lekkiego lotniskowca.
Clarence Decker, bosman z pierwszej załogi Bataana (CVL-29), przemawia na obchodach dziesięciolecia okrętu desantowego Bataan (LHD-5) 28 września 2007 roku. Przed nim pomnik obrońców Bataanu i Corregidoru.
Co warto zapamiętać
- Bataan pokazuje, że lekki lotniskowiec miał sens także po wojnie: w Korei nie potrzeba było wielkiej grupy lotniczej, tylko stałej obecności samolotów wsparcia nad wybrzeżem.
- Współpraca z Theseusem, Glory i Oceanem była rzadkim przykładem stałej zmiany amerykańskich i brytyjskich lotniskowców na jednym odcinku frontu.
- W całej służbie Bataan zebrał trzynaście gwiazd bojowych: sześć za II wojnę światową i siedem za Koreę.
- Nazwa wróciła w 1997 roku na okręt desantowy Bataan (LHD-5). Na jego dziesięcioleciu przemawiał marynarz z pierwszej załogi CVL-29.
Źródła
- USS Bataan (CVL-29) – Wikipedia
- Bataan I (CVL-29) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- Bataan I (CVL-29) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships
- USS Bataan (CVL-29) – NavSource Online: Aircraft Carrier Photo Archive
- George D. Murray – Wikipedia
- Battle of Bataan – Wikipedia
- USS Bataan (CVL-29), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
