USS Bennington (CV-20). Wybuch, który zmienił katapulty
Zbudowany na Brooklynie, zdążył na ostatnie pół roku wojny: Tokio, Iwo Jimę, Okinawę, atak na Yamato i tajfun, który zgniótł mu pokład. Najgorszy dzień przyszedł jednak w czasie pokoju. 26 maja 1954 roku u wybrzeży Rhode Island eksplodowała jego katapulta hydrauliczna i zginęło 103 marynarzy. Katastrofa przyspieszyła przejście floty na katapulty parowe. Potem były jeszcze piraci z Uniwersytetu Sydney, Wietnam, kapsuła Apollo 4 i złom w Indiach.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Bennington zbudowała stocznia marynarki w Nowym Jorku. Do walki wszedł późno, w lutym 1945 roku, ale zdążył na naloty na Tokio, Iwo Jimę, Okinawę i atak na Yamato. W czerwcu tajfun Connie zgniótł mu przednią część pokładu, tak samo jak Hornetowi.
- 02Po modernizacji wrócił do służby w 1952 roku. W kwietniu 1953 roku wybuch w kotłowni zabił jedenastu ludzi, a 26 maja 1954 roku u wybrzeży Rhode Island eksplodowała hydrauliczno-pneumatyczna katapulta. Zginęło 103 ludzi, ponad 200 było rannych.
- 03Katastrofa przyspieszyła decyzję marynarki o porzuceniu katapult hydraulicznych na rzecz parowych. Dowodził wtedy kapitan William Raborn, późniejszy twórca programu pocisków Polaris i dyrektor CIA.
- 04Po wojnie Bennington służył na Pacyfiku jako lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych, osłaniał flotę u wybrzeży Wietnamu i podjął z oceanu bezzałogową kapsułę Apollo 4. Wycofany w 1970 roku, przez dwadzieścia lat stał w rezerwie, a w 1994 roku odholowano go na złom do Indii.
Bennington u wybrzeży Long Island 25 września 1944 roku, w czasie prób po wejściu do służby, w kamuflażu Measure 32/17A.
Najgorszy dzień w historii Bennington nie przyszedł na wojnie. Rano 26 maja 1954 roku, u wybrzeży Rhode Island, w czasie zwykłych ćwiczeń, pękł zbiornik katapulty i przez przedział na dziobie przeszła seria wybuchów. Zginęło 103 marynarzy, więcej niż w jakimkolwiek japońskim ataku na ten okręt. Katastrofa przyspieszyła zmianę, która dotyczyła całej floty: amerykańskie lotniskowce przeszły na katapulty parowe.
Essex z Brooklynu
Bennington był jednym z Essexów zbudowanych w stoczni marynarki w Nowym Jorku na Brooklynie. Stępkę położono 15 grudnia 1942 roku, okręt zwodowano w lutym 1944 roku, a matką chrzestną była żona kongresmena Melvina Maasa z Minnesoty, pilota piechoty morskiej. Do służby wszedł 6 sierpnia 1944 roku pod dowództwem kapitana Jamesa B. Sykesa.
Bennington przy stoczni marynarki na Brooklynie 13 grudnia 1944 roku, dzień przed wyjściem na wojnę, w nowej, trzykolorowej wersji kamuflażu Measure 32/17A.
Po próbach i szkoleniu okręt wyszedł z Nowego Jorku 14 grudnia 1944 roku, przeszedł Kanał Panamski i w styczniu 1945 roku był w Pearl Harbor. 8 lutego dołączył na Ulithi do zespołu 58.1, dowodzonego przez Jocko Clarka.
Pół roku na wojnie
Już dwa dni później Bennington wyszedł na pierwszą operację. 16 lutego jego samoloty atakowały Tokio i bazę w Jokosuce, potem wspierały desant na Iwo Jimę. W marcu uderzały na lotniska na Kiusiu i bazę w Kure, a od 1 kwietnia wspierały wojska na Okinawie. 7 kwietnia samoloty z Bennington uczestniczyły w ataku na zespół z Yamato. Lotnicy zgłosili co najmniej dwa trafienia torpedami w pancernik, tracąc jeden samolot.
Bennington w 1945 roku, w czasie strzelania artylerii przeciwlotniczej. Nad okrętem obłoki dymu po wybuchach pocisków.
Rano 5 czerwca zespół Clarka, na rozkaz Halseya, wpłynął w środek tajfunu Connie. Fale zgniotły przednią część pokładu lotniczego Horneta, a potem tak samo Bennington. O tej burzy pisaliśmy w odcinku o Hornecie. Bennington naprawiono w zatoce Leyte i w lipcu wrócił na ostatnie naloty na Japonię. 15 sierpnia, gdy przyszła wiadomość o kapitulacji, jego samoloty atakowały Honsiu. 2 września uczestniczyły w wielkim przelocie nad Missouri i Tokio w czasie podpisania kapitulacji.
Zgnieciony przez tajfun Connie pokład lotniczy Bennington, zdjęcie z 12 czerwca 1945 roku w zatoce Leyte. Taką samą szkodę tego samego dnia odniósł Hornet.
Po wojnie okręt przewoził samoloty i ludzi, a w kwietniu 1946 roku przeszedł na Atlantyk. 8 listopada 1946 roku odszedł do rezerwy w Norfolk. Za wojnę dostał trzy gwiazdy bojowe.
Bennington w Pearl Harbor w styczniu 1946 roku, z powojennymi, dobrze widocznymi oznaczeniami na pokładzie. Za rufą ciągnie się plama ropy, najpewniej z wraku pancernika Arizona.
26 maja 1954
Pod koniec października 1950 roku Bennington wszedł do stoczni w Nowym Jorku na modernizację SCB-27A: wzmocniony i poszerzony pokład, nowa nadbudówka, mocniejsze podnośniki i katapulty hydrauliczne H-8. 13 listopada 1952 roku wrócił do służby jako lotniskowiec uderzeniowy CVA-20. Już w czasie rejsu szkoleniowego, 27 kwietnia 1953 roku, wybuch w kotłowni numer 1 zabił jedenastu ludzi. Potem okręt pływał na Morze Śródziemne z 6 Flotą.
Bennington po modernizacji SCB-27A w styczniu 1953 roku, dwa miesiące po powrocie do służby.
Rano 26 maja 1954 roku, u wybrzeży Rhode Island, Bennington zaczął wysyłać samoloty na ćwiczenia. Około 6:10 z pierwszego hangaru zaczął wydobywać się biały „dym”. Dowódca, kapitan William Raborn, ogłosił dwa alarmy pożarowe i w tej samej chwili okrętem wstrząsnęła seria wybuchów. Pękł akumulator lewej katapulty hydraulicznej. Rozpylony olej hydrauliczny zapalił się od nieznanego źródła ciepła, a eksplozje przeszły przez przedziały pod pokładem lotniczym w przedniej części okrętu.
Mimo zniszczeń wewnątrz Bennington zdołał wysłać w powietrze całą grupę lotniczą i skierować ją na lotnisko Quonset Point. Sam płynął w tę samą stronę, a załoga gasiła pożary, ratowała rannych i wynosiła zabitych. Najciężej rannych przewieziono śmigłowcami do szpitala na lądzie. Zginęło 103 oficerów i marynarzy, ponad 200 było rannych, w większości ciężko poparzonych. To jedna z najcięższych katastrof US Navy w czasie pokoju po II wojnie światowej.
Od hydrauliki do pary
Sąd śledczy ustalił, że ryzyko związane z katapultami hydraulicznymi było znane, ale wcześniej nie doprowadziło do poważnych wypadków. Katapulty tego typu pracowały na granicy możliwości przy coraz cięższych odrzutowcach, a ich olej pod wysokim ciśnieniem mógł wybuchnąć. Wnioski ze śledztwa przyczyniły się do porzucenia katapult hydrauliczno-pneumatycznych na rzecz parowych, które kilka miesięcy wcześniej zainstalowano na Hancocku. Kapitan Raborn, dowódca Bennington w dniu katastrofy, kilka lat później kierował programem rakiet balistycznych Polaris dla okrętów podwodnych, a w latach sześćdziesiątych był dyrektorem CIA.
Okręt popłynął do stoczni w Nowym Jorku, gdzie przy naprawie od razu wykonano modernizację SCB-125: pokład kątowy i zamknięty dziób. 22 kwietnia 1955 roku sekretarz marynarki przyznał na jego pokładzie medale i listy pochwalne 178 członkom załogi za postawę w dniu katastrofy. W 2004 roku ofiarom postawiono pomnik w Fort Adams w Newport.
Podejście do lądowania na Bennington w 1955 roku, z pomocą nowego lustrzanego systemu naprowadzania, widziane z kabiny samolotu. Po modernizacji SCB-125 okręt miał już pokład kątowy.
Pomnik ofiar wybuchu na Bennington z 26 maja 1954 roku w parku stanowym Fort Adams w Newport na Rhode Island, postawiony w 2004 roku.
Piraci z Sydney i Arizona
We wrześniu 1955 roku Bennington opłynął przylądek Horn i przeszedł do Floty Pacyfiku z bazą w San Diego. W maju 1957 roku, gdy stał w Sydney na obchodach rocznicy bitwy na Morzu Koralowym, nad ranem niezauważenie weszło na pokład dziesięciu studentów tamtejszego uniwersytetu przebranych za piratów. Część zbierała od marynarzy datki na cele charytatywne, inni dostali się na mostek i przez okrętowe głośniki ogłosili, że Bennington został zdobyty przez piratów z Uniwersytetu Sydney. Włączyli przy tym alarmy bojowe. Piechota morska wyprowadziła ich z okrętu, ale nikt nie wniósł oskarżenia.
Bennington przepływa obok wraku pancernika Arizona w Pearl Harbor w Dniu Pamięci, 31 maja 1958 roku. Załoga ułożyła na pokładzie napis na cześć poległych marynarzy Arizony.
W 1958 roku okręt był u Tajwanu w czasie kryzysu wokół wysp Quemoy i Matsu, a 30 czerwca 1959 roku stał się lotniskowcem zwalczania okrętów podwodnych CVS-20. W latach 1960 i 1961 pływał u wybrzeży Laosu, a w Boże Narodzenie 1964 roku jego śmigłowce ratowały ludzi w czasie wielkiej powodzi w północnej Kalifornii.
Bennington jako lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych wysyła samoloty patrolowe Tracker z 59 Grupy Lotniczej na początku lat sześćdziesiątych.
Wietnam i Apollo 4
W latach sześćdziesiątych Bennington cztery razy pływał z 7 Flotą, a w czasie ostatnich dwóch rejsów stał na Yankee Station w Zatoce Tonkińskiej. Osłaniał lotniskowce uderzeniowe przed okrętami podwodnymi, śledził wszystkie statki w pobliżu zespołu i szukał zestrzelonych lotników. W maju 1966 roku na jego pokładzie testowano eksperymentalny samolot pionowego startu XC-142. 9 listopada 1967 roku podjął z oceanu, 1700 kilometrów na północny zachód od Honolulu, bezzałogową kapsułę Apollo 4 po pierwszym locie rakiety Saturn V.
Bennington podchodzi do kapsuły Apollo 4 na Pacyfiku 9 listopada 1967 roku. Był to pierwszy lot rakiety Saturn V, która dwa lata później zawiozła ludzi na Księżyc.
15 stycznia 1970 roku Bennington wycofano ze służby w Bremerton. Stał tam w rezerwie prawie dwadzieścia lat, aż w 1989 roku skreślono go z listy floty. W styczniu 1994 roku sprzedano go na złom i przeholowano przez Pacyfik do Indii. Za Wietnam dostał pięć gwiazd bojowych.
Bennington w rezerwie w Bremerton w 1990 roku, rok po skreśleniu z listy floty i cztery lata przed odholowaniem na złom.
Oś czasu
14 wydarzeńStępka
Stocznia marynarki w Nowym Jorku.
W służbie
Kapitan James B. Sykes.
Tokio
Pierwsze naloty.
Yamato
Co najmniej dwa trafienia torpedami.
Tajfun Connie
Zgnieciony pokład na dziobie.
Rezerwa
Norfolk.
CVA-20
Po modernizacji SCB-27A.
Wybuch w kotłowni
11 zabitych.
Wybuch katapulty
103 zabitych, ponad 200 rannych.
Piraci z Sydney
Studenci na mostku.
CVS-20
Lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych.
Apollo 4
Pierwszy lot Saturna V.
Koniec służby
Rezerwa w Bremerton.
Złom
Sprzedany i odholowany do Indii.
Nazwa
W sierpniu 1777 roku pod Bennington w Vermoncie milicja Nowej Anglii rozbiła oddział wysłany przez generała Burgoyne’a po zaopatrzenie. Ta porażka osłabiła jego armię i przyczyniła się do jej kapitulacji pod Saratogą, o której pisaliśmy przy lotniskowcu Saratoga. Pierwszym okrętem US Navy o nazwie Bennington była kanonierka, na której 21 lipca 1905 roku w San Diego wybuchł kocioł, zabijając 66 ludzi. CV-20 był drugim okrętem tego imienia.
Co warto zapamiętać
- Bennington przypomina, że lotniskowiec był niebezpieczny nie tylko w czasie wojny. Wybuch katapulty w 1954 roku zabił więcej ludzi niż jakiekolwiek japońskie trafienie tego okrętu.
- Katastrofa miała skutki dla całej floty. Pokazała, że katapulty hydrauliczne, na granicy możliwości przy cięższych odrzutowcach, są zbyt ryzykowne, i przyspieszyła przejście na katapulty parowe.
- Historia Bennington jest też historią nazwy. Na pierwszym okręcie tego imienia, kanonierce, w 1905 roku wybuch kotła zabił 66 ludzi. Drugi przeżył wojnę, ale w czasie pokoju stracił w dwóch wybuchach ponad stu ludzi.
- Po wycofaniu Bennington stał w rezerwie prawie ćwierć wieku, zanim w 1994 roku odholowano go na złom na drugi koniec świata.
Źródła
- USS Bennington (CV-20) – Wikipedia
- Bennington II (CV-20) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- Bennington II (CV-20) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships
- William Raborn – Wikipedia
- USS Bennington (PG-4) – Wikipedia
- Apollo 4 – Wikipedia
- Essex-class aircraft carrier – Wikipedia
- USS Bennington (CV-20), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
