USS Boxer (CV-21). Za późno na jedną wojnę, w sam raz na Koreę
Przy wodowaniu miał na dziobie napis „Here we go to Tokyo”, ale wojna z Japonią skończyła się, zanim skończył próby. Swoją wojnę znalazł w Korei: w rekordowym czasie przewiózł przez Pacyfik 145 Mustangów dla armii, wspierał desant pod Inczonem i odbył cztery rejsy bojowe. Z jego pokładu wystartował jeden z pierwszych odrzutowców marynarki i pierwsze kierowane pociski odpalone z lotniskowca w walce. Skończył jako pierwszy Essex przebudowany na okręt desantowy dla śmigłowców.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Boxer wszedł do służby w kwietniu 1945 roku i nie zdążył na wojnę z Japonią. Za to w 1948 roku z jego pokładu wystartowały jedne z pierwszych odrzutowych myśliwców marynarki w składzie dywizjonu.
- 02Wrócił do San Diego w dniu, w którym wybuchła wojna w Korei. W lipcu 1950 roku w rekordowym czasie przewiózł przez Pacyfik 145 myśliwców Mustang dla lotnictwa armii, a we wrześniu jego samoloty wspierały desant pod Inczonem.
- 03W Korei odbył cztery rejsy bojowe i dostał osiem gwiazd bojowych. W sierpniu 1952 roku pożar w hangarze zabił dziewięciu ludzi, a kilka tygodni później z jego pokładu wystartowały zdalnie sterowane Hellcaty wypełnione materiałami wybuchowymi, uważane za pierwsze kierowane pociski odpalone z lotniskowca w walce.
- 04W 1959 roku jako pierwszy Essex został okrętem desantowym dla śmigłowców LPH-4. Ewakuował Amerykanów z Dominikany, przewiózł do Wietnamu śmigłowce 1. Dywizji Kawalerii i podjął z oceanu kapsułę Apollo. W 1969 roku wycofano go ze służby.
Panther z dywizjonu VF-721 wraca na Boxera po misji nad Koreą 6 sierpnia 1951 roku. Boxer odbył cztery rejsy bojowe w czasie wojny koreańskiej.
Przy wodowaniu Boxera w grudniu 1944 roku nad dziobem wisiał transparent z napisem „Here we go to Tokyo”. Do Tokio nie dopłynął, bo wojna skończyła się, zanim skończył próby. Swoją wojnę znalazł pięć lat później, w Korei, gdzie odbył cztery rejsy bojowe. A potem przeszedł drogę, której nie przeszedł żaden inny Essex przed nim: z lotniskowca uderzeniowego stał się okrętem desantowym dla śmigłowców.
Za późno na Japonię
Stępkę położono 13 września 1943 roku w Newport News. Boxer był jednym z Essexów z wydłużonym dziobem. Zwodowano go 14 grudnia 1944 roku, a matką chrzestną była Ruth D. Overton, córka senatora z Luizjany. Do służby wszedł 16 kwietnia 1945 roku, ale zanim skończył rejs szkoleniowy, Japonia skapitulowała. Od września 1945 do sierpnia 1946 roku był okrętem flagowym zespołu 77 na Zachodnim Pacyfiku i odwiedzał Japonię, Okinawę, Filipiny i Chiny.
Wodowanie Boxera w Newport News 14 grudnia 1944 roku. Na dziobie transparent z napisem „Here we go to Tokyo”.
10 marca 1948 roku z pokładu Boxera wystartował odrzutowy myśliwiec North American FJ-1 Fury dywizjonu VF-5A. Według angielskiej Wikipedii, która nie podaje na to źródła, był to pierwszy start w pełni odrzutowego samolotu z amerykańskiego lotniskowca na morzu w ramach regularnej służby dywizjonu, po którym marynarka mogła zacząć opracowywać zasady używania odrzutowców na lotniskowcach. Przez resztę 1948 i 1949 roku okręt szkolił pilotów odrzutowców.
Odrzutowy FJ-1 Fury z dywizjonu VF-5A na pokładzie Boxera 16 marca 1948 roku, sześć dni po pierwszym starcie tego typu z lotniskowca.
Boxer i Princeton przepływają obok przewróconego kadłuba pancernika New York koło Hawajów 8 lipca 1948 roku. Stary pancernik zatopiono w próbach uzbrojenia.
Rekord przez Pacyfik
Na początku 1950 roku Boxer odbył rejs na Daleki Wschód i gościł na pokładzie prezydenta Korei Południowej Li Syng Mana. Do San Diego wrócił 25 czerwca 1950 roku, w dniu, w którym Korea Północna zaatakowała Południe. Okręt czekał na remont, ale nie było na niego czasu. Siłom ONZ w Korei brakowało samolotów, a w pobliżu były tylko dwa lotniskowce, Valley Forge i brytyjski Triumph.
14 lipca Boxer wyszedł z Alamedy z 145 myśliwcami P-51 Mustang i sześcioma samolotami łącznikowymi dla lotnictwa armii, 19 samolotami marynarki, ponad tysiącem ludzi z obsługi naziemnej i dwoma tysiącami ton zaopatrzenia. Część sprzętu zabrano z jednostek Gwardii Narodowej, bo brakowało go wszędzie. Do Jokosuki dotarł po 8 dniach i 7 godzinach, a drogę powrotną pokonał w 7 dni, 10 godzin i 36 minut, dwa razy bijąc rekord przejścia przez Pacyfik.
Boxer ładuje myśliwce F-51 Mustang lotnictwa armii w bazie Alameda w lipcu 1950 roku, przed rekordowym rejsem do Japonii.
24 sierpnia Boxer wyszedł z San Diego już jako okręt bojowy, z Corsairami 2 Grupy Lotniczej, jako czwarty lotniskowiec wysłany do Korei. 15 września jego samoloty wspierały desant pod Inczonem, operację Chromite, i blokowały północnokoreańskie posiłki. W czasie operacji pękła przekładnia jednego z silników, skutek odkładanego remontu. Mechanicy utrzymali okręt w akcji, ale mógł płynąć najwyżej 26 węzłów. Wspierał jeszcze odbicie Seulu i marsz na północ, a 11 listopada popłynął do kraju. Kilka tygodni później Chiny weszły do wojny, a dowódcy w Korei na próżno prosili o jego powrót.
Boxer wpływa do Pearl Harbor w listopadzie 1950 roku, po pierwszym rejsie bojowym u wybrzeży Korei.
Cztery rejsy
Na drugi rejs, od marca do października 1951 roku, Boxer zabrał 101 Grupę Lotniczą złożoną z dywizjonów rezerwy z Dallas, Glenview, Memphis i Olathe. Jej piloci, rezerwiści powołani do czynnej służby, byli pierwszymi lotnikami rezerwy marynarki, którzy atakowali cele w Korei. Front stał już wtedy mniej więcej na 38 równoleżniku, a samoloty Boxera uderzały na chińskie wojska wzdłuż linii walk. Okręt operował z rejonu nazywanego „Point Oboe”, około 200 kilometrów od wybrzeża pod Wonsanem.
Corsairy z dywizjonu rezerwy VF-884 przelatują obok Boxera u wybrzeży Korei 4 września 1951 roku. Jeden z nich, z numerem 416, przetrwał wojnę i wciąż lata.
Odrzutowe Panthery z dywizjonu VF-721 z wypuszczonymi hamulcami, podwoziem i hakami podchodzą do lądowania na Boxerze po misji nad Koreą Północną, 23 czerwca 1951 roku.
W trzecim rejsie, w 1952 roku, samoloty Boxera atakowały przede wszystkim cele strategiczne w Korei Północnej. 23 i 24 czerwca razem z samolotami z Princetona, Bon Homme Richarda i Philippine Sea uderzyły na elektrownie wodne w Suiho. 5 sierpnia o 5:30 na pokładzie hangarowym zapalił się zbiornik paliwa samolotu. Pożar trwał cztery do pięciu godzin. Zginęło ośmiu ludzi, jeden zaginął, a 63 marynarzy, którzy ratowali się skokiem za burtę, wyłowiono. Zniszczonych lub uszkodzonych zostało osiemnaście samolotów, głównie Pantherów.
Pożar w hangarze Boxera 5 sierpnia 1952 roku. Zbrojmistrzowie zdejmują amunicję z uszkodzonego Panthera, a strażacy opanowują ogień.
Po naprawie w Jokosuce Boxer wrócił pod Koreę i od 28 sierpnia do 2 września przetestował w walce nową broń. Z katapulty startowały bezzałogowe Hellcaty wypełnione bombami o masie około 450 kilogramów, prowadzone drogą radiową przez samoloty Skyraider. Z sześciu dwa trafiły w cel, a jeden spadł blisko. Uważa się je za pierwsze kierowane pociski odpalone z lotniskowca w walce. Czwarty i ostatni rejs bojowy Boxer odbył od kwietnia 1953 roku, do rozejmu w Panmundżomie w lipcu. Za Koreę dostał osiem gwiazd bojowych.
Bezzałogowe Hellcaty F6F-5K na katapulcie Boxera w sierpniu 1952 roku. Prowadzone drogą radiową z samolotów Skyraider, służyły jako latające bomby.
Lotniskowiec dla śmigłowców
W 1954 roku Boxer z Essexem stał na Morzu Południowochińskim, gdy Stany Zjednoczone rozważały użycie samolotów pokładowych do wsparcia Francuzów oblężonych pod Dien Bien Phu. Do interwencji nie doszło. W 1955 roku okręt stał się lotniskowcem zwalczania okrętów podwodnych, a w 1957 roku marynarka zaczęła na nim testować nowy pomysł: lotniskowiec z samymi śmigłowcami, przewożącymi piechotę morską. W 1958 roku był okrętem flagowym serii próbnych wybuchów jądrowych Hardtack na Pacyfiku, a potem przeszedł na Atlantyk. 30 stycznia 1959 roku zmienił oznaczenie na LPH-4, okręt desantowy dla śmigłowców.
Śmigłowce piechoty morskiej HUS-1 Seahorse startują z Boxera koło wyspy Vieques w Portoryko w 1959 roku, gdy okręt był już okrętem desantowym LPH-4.
Przez następne dziesięć lat Boxer działał głównie na Karaibach. W 1962 roku był w pogotowiu w czasie kryzysu kubańskiego, w 1964 roku uczestniczył w ćwiczeniu Steel Pike u wybrzeży Hiszpanii, największym do tego czasu ćwiczeniu desantowym, a potem niósł pomoc Haiti i Dominikanie po huraganie Cleo. W kwietniu 1965 roku jego śmigłowce ewakuowały z ogarniętej rewolucją Dominikany około tysiąca obywateli USA, na początku amerykańskiej interwencji w tym kraju.
Boxer jako okręt desantowy LPH-4 w październiku 1964 roku, w czasie ćwiczenia Steel Pike. Choć zmienił rolę, zachował wygląd wojennego Essexa, bez pokładu kątowego.
Latem 1965 roku Boxer przewiózł do Wietnamu Południowego 200 śmigłowców 1. Dywizji Kawalerii armii, pierwszej amerykańskiej dywizji aeromobilnej, a na początku 1966 roku samoloty piechoty morskiej. W walkach w Wietnamie nie uczestniczył. 26 lutego 1966 roku jego śmigłowiec podjął na południowym Atlantyku bezzałogową kapsułę Apollo z lotu AS-201. 1 grudnia 1969 roku, po prawie 25 latach, Boxera wycofano ze służby, a w 1971 roku sprzedano na złom i pocięto w dawnej stoczni marynarki na Brooklynie.
Boxer z pokładem pełnym śmigłowców 1. Dywizji Kawalerii w 1965 roku, przed rejsem do Wietnamu.
Oś czasu
13 wydarzeńStępka
Newport News.
Wodowanie
„Here we go to Tokyo”.
W służbie
Za późno na wojnę z Japonią.
FJ-1 Fury
Start odrzutowca dywizjonu z pokładu.
Rekord przez Pacyfik
145 Mustangów dla armii.
Inczon
Wsparcie desantu.
Pożar
Dziewięciu zabitych i zaginionych.
Latające bomby
Kierowane Hellcaty w walce.
Rozejm
Koniec wojny koreańskiej, osiem gwiazd bojowych.
LPH-4
Okręt desantowy dla śmigłowców.
Dominikana
Ewakuacja około tysiąca Amerykanów.
Apollo AS-201
Podjęcie bezzałogowej kapsuły.
Koniec służby
Po prawie 25 latach.
Nazwa
Boxer nosi imię okrętu przeciwnika. Brytyjski bryg HMS Boxer zdobył we wrześniu 1813 roku, w czasie wojny brytyjsko-amerykańskiej, bryg Enterprise, a marynarka przyjęła go pod tą samą nazwą. CV-21 był piątym okrętem US Navy o imieniu Boxer. Po nim przejął je okręt desantowy LHD-4 typu Wasp.
Co warto zapamiętać
- Boxer należał do Essexów, które nie zdążyły na wojnę, dla której klasę zbudowano. Jego historia pokazuje, jak zmieniała się rola tych okrętów po 1945 roku.
- Wojna koreańska przyszła, gdy flota była zdemobilizowana. Boxer, który miał iść na remont, zamiast tego wiózł przez Pacyfik samoloty dla armii, a potem walczył z uszkodzoną przekładnią.
- Na Boxerze testowano rzeczy, które dopiero miały stać się normą: odrzutowce na pokładzie, kierowane pociski i wreszcie lotniskowiec służący wyłącznie śmigłowcom piechoty morskiej.
- Choć zmienił rolę bardziej niż większość sióstr, z zewnątrz do końca wyglądał jak Essex z czasów wojny. Nie dostał nigdy pokładu kątowego.
Źródła
- USS Boxer (CV-21) – Wikipedia
- Boxer V (CV-21) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- Boxer V (CV-21) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships
- Battle of Inchon – Wikipedia
- North American FJ-1 Fury – Wikipedia
- HMS Boxer (1812) – Wikipedia
- Essex-class aircraft carrier – Wikipedia
- USS Boxer (CV-21), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
