USS Cowpens (CVL-25). Mighty Moo w tajfunie Halseya
Zwodowany w rocznicę bitwy, od której wziął nazwę, z córką admirała Halseya jako matką chrzestną. Przez dwa lata płynął z szybkimi lotniskowcami od Wake do Zatoki Tokijskiej i zebrał dwanaście gwiazd bojowych. Najcięższy dzień przyniosła mu jednak nie japońska bomba, ale tajfun, w który flotę wprowadził sam Halsey.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Cowpens powstał z kadłuba krążownika Huntington i został zwodowany 17 stycznia 1943 roku, dokładnie w 162. rocznicę bitwy pod Cowpens, od której wziął nazwę. Matką chrzestną była córka admirała Williama Halseya.
- 02Od nalotu na Wake w październiku 1943 roku do kapitulacji Japonii walczył prawie we wszystkich operacjach szybkich lotniskowców na środkowym Pacyfiku i dostał dwanaście gwiazd bojowych.
- 03Najcięższe chwile przeżył nie pod bombami, ale w tajfunie Cobra 18 grudnia 1944 roku, w który flotę wprowadził właśnie Halsey. Morze zabrało mu samoloty, sprzęt i oficera lotniczego.
- 04Załoga nazywała go Mighty Moo. Miasteczko Cowpens w Karolinie Południowej od 1977 roku co roku urządza festiwal na jego cześć.
Cowpens na Atlantyku 17 lipca 1943 roku, dwa dni po zmianie oznaczenia na CVL-25. Na pokładzie jeszcze bombowce nurkujące Dauntless, które przed pierwszą walką ustąpiły miejsca Hellcatom i Avengerom ze składanymi skrzydłami.
Cowpens nie zatopił japońskiego lotniskowca i nie spłonął od kamikaze. Przez dwa lata płynął w zespołach szybkich lotniskowców od Wake do Tokio i zebrał dwanaście gwiazd bojowych. Najgroźniejszy dla niego dzień przyniosła pogoda: tajfun, w który flotę wprowadził admirał Halsey, ojciec matki chrzestnej okrętu.
Z krążownika Huntington
Cowpens miał być krążownikiem lekkim Huntington, budowanym w stoczni New York Shipbuilding w Camden. Nową nazwę dostał na pamiątkę bitwy pod Cowpens z 1781 roku, a zwodowano go 17 stycznia 1943 roku, w rocznicę tej bitwy. Matką chrzestną była Margaret Spruance, córka admirała Williama Halseya. Okręt wszedł do służby 28 maja 1943 roku pod dowództwem kapitana R. P. McConnella, a 15 lipca zmienił oznaczenie z CV-25 na CVL-25.
Wodowanie Cowpensa w Camden 17 stycznia 1943 roku, w 162. rocznicę bitwy, od której wziął nazwę.
Cowpens widziany z samolotu z wytwórni lotniczej marynarki w Filadelfii 25 czerwca 1943 roku, jeszcze jako CV-25.
Cowpens od dziobu tego samego dnia. Widać, jak pokład lotniczy wystaje poza wąski kadłub krążownika.
W lipcu okręt ćwiczył u wybrzeży Wirginii. 17 lipca 1943 roku sfotografował go z wysokości około 50 metrów sterowiec z bazy Weeksville. Na zdjęciach widać, że część samolotów nie miała jeszcze białych pasów przy gwiazdach, wprowadzonych rozkazem z 1 lipca.
Cowpens o 12:35 17 lipca 1943 roku, około 40 kilometrów od wybrzeża Wirginii. Zdjęcie ze sterowca.
Od Wake do Truku
29 sierpnia 1943 roku Cowpens wyszedł z Filadelfii i 19 września był w Pearl Harbor. Pierwszą akcją był nalot na Wake 5 i 6 października. 18 października podczas patrolu u Hawajów zderzył się z niszczycielem Abbot. Sam został lekko uszkodzony, a niszczyciel spędził w stoczni prawie trzy miesiące.
W listopadzie samoloty Cowpensa atakowały atole Mili i Makin w czasie desantu na Wyspy Gilberta, a 4 grudnia Kwajalein i Wotje. W styczniu 1944 roku, już w zespole TF 58, okręt wspierał zajęcie Wysp Marshalla, a w lutym uczestniczył w nalotach na Truk i Mariany. Wiosną osłaniał naloty na Palau, Yap, Ulithi i Woleai, desant pod Hollandią na Nowej Gwinei i kolejny atak na Truk.
Zespół TF 50 w drodze na Wyspy Gilberta i Marshalla 23 listopada 1943 roku. Pośrodku zakręca Lexington, Cowpens płynie po lewej. Zdjęcie z bombowca Dauntless z Lexingtona.
Od czerwca do lipca 1944 roku Cowpens walczył o Mariany: jego samoloty wspierały wojska na Saipanie, atakowały Iwo Jimę, Pagan, Rotę i Guam, a w bitwie na Morzu Filipińskim dołożyły się do zestrzeleń „polowania na indyki”. DANFS nie podaje, ile ich było. Po krótkim remoncie w Pearl Harbor okręt wrócił do zespołu 17 sierpnia, atakował Palau i osłaniał desant na Morotai.
Osłona dla okaleczonych krążowników
W październiku 1944 roku samoloty Cowpensa atakowały Okinawę i Formozę. W czasie walk z japońskim lotnictwem torpedy trafiły dwa amerykańskie krążowniki, Canberrę i Houston. Oba zostały unieruchomione i trzeba je było wyprowadzić na holu z zasięgu japońskich lotnisk. Cowpens został przy nich jako osłona z powietrza i do swojej grupy wrócił dopiero 20 października, gdy krążowniki były bezpieczne.
Był w drodze na Ulithi, gdy japońska flota ruszyła na desant pod Leyte. Zawrócono go, a w końcowej fazie bitwy w zatoce Leyte, 25 i 26 października, jego myśliwce według DANFS osłaniały okręty ścigające resztki japońskiej floty. W grudniu okręt raz po raz atakował Luzon.
Tajfun Cobra
W połowie grudnia 1944 roku 3 Flota Halseya tankowała na wschód od Luzonu. Prognozy o nadchodzącym tajfunie były błędne i mimo coraz gorszej pogody okręty zostały na miejscu, a potem popłynęły wprost w centrum burzy. 18 grudnia wiatr i fale zatopiły trzy niszczyciele i zabiły 790 marynarzy. Tajfun przeszedł do historii jako tajfun Halseya.
Lekkie lotniskowce, zbudowane na wąskich kadłubach krążowników, kołysały się najmocniej. Na Cowpensie przechyły zrywały samoloty z mocowań. O 10:51 jeden z nich, który wyrwał się w hangarze, wywołał pożar, na szczęście szybko ugaszony. Morze wyrwało drzwi hangaru i zabrało radar, stanowisko działka 20 mm, łódź, jeepy, ciągniki, dźwig pokładowy i siedem albo osiem samolotów. Za burtą zginął oficer lotniczy okrętu, komandor porucznik Robert Price.
Według DANFS to sprawność załogi uchroniła okręt przed poważniejszymi uszkodzeniami. 21 grudnia Cowpens dotarł do Ulithi na naprawę. Siostrzany Monterey miał mniej szczęścia: pożar w hangarze zabił trzech ludzi. Opowiemy o nim w następnym odcinku.
Ostatni rok wojny
Od 30 grudnia 1944 do 26 stycznia 1945 roku Cowpens osłaniał desant w zatoce Lingayen, a jego samoloty dotarły z zespołem Halseya na Morze Południowochińskie: atakowały Formozę, Luzon, wybrzeże Indochin i rejon Hongkongu i Kantonu. 10 lutego okręt wyszedł z Ulithi na operację iwojimską. Atakował rejon Tokio, wspierał pierwsze dni desantu na Iwo Jimę, a 1 marca Okinawę.
Grupa TG 58.3 wychodzi z Ulithi 10 lutego 1945 roku. Z pokładu Bunker Hilla widać Cowpensa (z lewej) i Essexa.
Wiosną okręt przeszedł remont w stoczni Mare Island w San Francisco. Dostał nowy radar i nowe malowanie. Po szkoleniu w Pearl Harbor wyszedł 13 czerwca na zachód, po drodze 20 czerwca uderzył na Wake, gdzie zaczynał wojnę, i dołączył do floty w zatoce San Pedro na Leyte.
Cowpens koło stoczni Mare Island 12 maja 1945 roku, po remoncie. Na maszcie nowy radar SP, kadłub w kamuflażu Measure 22.
Ten sam dzień, widok od dziobu.
Od lipca do 15 sierpnia samoloty 22 Grupy Lotniczej z Cowpensa atakowały Tokio, bazę w Kure i miasta Honsiu i Hokkaido. Po nalocie na Kure 28 lipca jeden z nich sfotografował przewrócony krążownik Ōyodo, który w 1944 roku był okrętem flagowym Połączonej Floty.
Cowpens w 1945 roku z samolotami 22 Grupy Lotniczej na pokładzie.
Krążownik Ōyodo przewrócony na burtę w Kure po nalocie 28 lipca 1945 roku. Zdjęcie wykonał samolot z Cowpensa o 16:30, co zapisano na dole odbitki.
Pierwsi w Japonii
Po kapitulacji Cowpens został u wejścia do Zatoki Tokijskiej. Jego samoloty fotografowały lotniska i ruchy statków, szukały obozów jenieckich i zrzucały do nich zaopatrzenie. Według DANFS marynarze z Cowpensa w dużej mierze uruchomili w trybie awaryjnym lotnisko Yokosuka dla aliantów. Według angielskiej Wikipedii, która nie podaje na to źródła, Cowpens jako pierwszy amerykański lotniskowiec wszedł do Zatoki Tokijskiej, jego ludzie jako pierwsi Amerykanie stanęli na japońskiej ziemi, a potem pomagali wyzwolić obóz jeniecki koło Niigaty. Innych potwierdzeń tych twierdzeń nie znaleźliśmy.
Od 8 listopada 1945 do 28 stycznia 1946 roku okręt odbył dwa rejsy operacji Magic Carpet do Pearl Harbor, na Guam i Okinawę, przywożąc weteranów do domu.
Cowpens z pokładem pełnym żołnierzy wracających do domu, przełom 1945 i 1946 roku.
Rezerwa i złom
3 grudnia 1946 roku Cowpens odstawiono do rezerwy w Mare Island, a 13 stycznia 1947 roku wycofano ze służby. Przez dwanaście lat stał w rezerwie. W maju 1959 roku przeklasyfikowano go na transportowiec samolotów AVT-1, ale była to zmiana tylko na papierze: 1 listopada tego samego roku skreślono go z listy floty, a w 1960 roku sprzedano na złom.
Oś czasu
12 wydarzeńWodowanie
W rocznicę bitwy pod Cowpens.
W służbie
Pod dowództwem kapitana McConnella.
Wake
Pierwsza akcja bojowa.
Gilberty i Marshalle
Makin, Kwajalein, Truk.
Morze Filipińskie
Udział w „polowaniu na indyki”.
Formoza
Osłona storpedowanych krążowników.
Tajfun Cobra
Samoloty i sprzęt za burtą, jeden zabity.
Morze Południowochińskie
Naloty od Formozy po Hongkong.
Kure
Zdjęcie przewróconego Ōyodo.
Yokosuka
Uruchomienie lotniska dla aliantów.
Wycofanie
Mare Island.
Skreślenie
Pół roku po zmianie na AVT-1.
Nazwa
17 stycznia 1781 roku pod Cowpens w Karolinie Południowej generał Daniel Morgan pobił oddziały brytyjskie i lojalistów podpułkownika Banastre’a Tarletona. Była to najcięższa porażka Brytyjczyków w Ameryce Północnej od Saratogi i jedno z ogniw kampanii, która skończyła się kapitulacją pod Yorktown. Morgan ustawił milicję w pierwszej linii i kazał jej oddać dwie salwy, a potem wycofać się za regularne oddziały. Brytyjczycy wzięli to za ucieczkę i wpadli na linię, która na nich czekała.
Sama nazwa miejsca to po angielsku zagrody dla bydła: okolica była znanym pastwiskiem. Stąd żartobliwy przydomek okrętu, Mighty Moo, czyli coś w rodzaju „potężnego muu”. CVL-25 był pierwszym okrętem tej nazwy, więc nie ma w serii poprzednika. Od 1977 roku miasteczko Cowpens co roku w czerwcu urządza Mighty Moo Festival dla weteranów okrętu. Mieszkańcy zabiegali w Kongresie o nadanie nazwy nowej jednostce i w 1991 roku wszedł do służby krążownik rakietowy Cowpens (CG-63), który pływał do 2024 roku.
Co warto zapamiętać
- Cowpens jest przykładem lekkiego lotniskowca, który nie miał jednego wielkiego dnia, za to był obecny prawie wszędzie, od Wake po Zatokę Tokijską.
- Tajfun Cobra pokazał słabość małych okrętów klasy Independence: na wąskim kadłubie przechyły zrywały samoloty z mocowań i wywoływały pożary.
- W pierwszych tygodniach okupacji marynarze z Cowpens uruchamiali dla aliantów lotnisko Yokosuka, a samoloty zrzucały zaopatrzenie do obozów jenieckich.
- Pamięć o okręcie przetrwała dzięki weteranom i miasteczku, od którego wziął nazwę. Mieszkańcy zabiegali w Kongresie, by nazwę dostał nowy okręt, i w 1991 roku wszedł do służby krążownik Cowpens.
Źródła
- USS Cowpens (CVL-25) – Wikipedia
- Cowpens (CVL-25) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- Cowpens I (CV-25) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships
- Typhoon Cobra – Wikipedia
- USS Houston (CL-81) – Wikipedia
- USS Abbot (DD-629) – Wikipedia
- Independence-class aircraft carrier – Wikipedia
- Battle of Cowpens – Wikipedia
- USS Cowpens (CG-63) – Wikipedia
- USS Cowpens (CVL-25), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
