USS Independence (CVL-22). Nocne oczy floty i cel na Bikini
Pierwszy krążownik przerobiony na lotniskowiec pierwszy przekonał się, ile wytrzyma taki kadłub: torpeda pod Tarawą wyłączyła go z walki na pół roku. Wrócił jako lotniskowiec nocny. W zatoce Leyte jego samolot wykrył, że Japończycy zawracają ku cieśninie San Bernardino, ale sztab Halseya zbył ten meldunek. Po wojnie przetrwał dwa wybuchy atomowe na Bikini, a jego wrak leży dziś 790 metrów pod powierzchnią oceanu u wybrzeży Kalifornii.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Pierwszy okręt klasy Independence, przebudowany z krążownika Amsterdam. Do służby wszedł 14 stycznia 1943 roku, a pierwszą akcję bojową, nalot na wyspę Marcus, przeprowadził razem z Essexem i Yorktownem 1 września 1943 roku.
- 0220 listopada 1943 roku pod Tarawą trafiła go torpeda japońskiego samolotu. Remont w San Francisco trwał do lata 1944 roku, a okręt wrócił z dodatkową katapultą i nowym zadaniem: operacjami nocnymi.
- 03Z nocną grupą lotniczą Independence zwiadował i osłaniał szybkie zespoły lotniskowców od Palau po Filipiny. W bitwie w zatoce Leyte jego nocne samoloty śledziły japońskie lotniskowce, a wcześniej wykryły, że siły admirała Kurity zawracają w stronę cieśniny San Bernardino. Admirał Halsey zlekceważył ten meldunek.
- 04Po wojnie Independence był celem obu prób atomowych na atolu Bikini. Nie zatonął, ale był tak skażony, że przez cztery lata służył do eksperymentów z odkażaniem. Zatopiono go w 1951 roku koło wysp Farallon, a wrak zbadano sonarem i robotami w latach 2009-2016.
Independence w zatoce San Francisco 15 lipca 1943 roku, w dniu, w którym stał się lekkim lotniskowcem CVL-22. Na pokładzie widać jeszcze bombowce nurkujące Dauntless, które przed pierwszą walką zniknęły z grup lotniczych lekkich lotniskowców.
Independence był pierwszym z dziewięciu krążowników przerobionych na lotniskowce i pierwszym, który przekonał się, ile wytrzyma taki kadłub. Po torpedzie pod Tarawą dostał nowe zadanie: latać w nocy, kiedy reszta floty odpoczywała. W zatoce Leyte jego nocne samoloty zobaczyły więcej, niż dowództwo chciało przyjąć do wiadomości. A po wojnie przetrwał dwa wybuchy atomowe.
Krążownik Amsterdam
Stępkę pod krążownik lekki Amsterdam (CL-59) położono 1 maja 1941 roku w stoczni New York Shipbuilding w Camden. W 1942 roku kadłub przeprojektowano na lotniskowiec, a 22 sierpnia 1942 roku zwodowano go jako Independence (CV-22). Matką chrzestną była Dorothy Warner, żona prezesa koncernu naftowego Pure Oil. Okręt wszedł do służby 14 stycznia 1943 roku pod dowództwem kapitana G. R. Fairlamba Jr.
Po rejsie szkoleniowym na Karaibach przeszedł przez Kanał Panamski i 3 lipca 1943 roku dotarł do San Francisco. 15 lipca, gdy stał w zatoce, marynarka zmieniła jego oznaczenie na CVL-22. Na pokładzie miał wtedy jeszcze bombowce nurkujące Dauntless z mieszanego dywizjonu VC-22. Zanim lekkie lotniskowce weszły do walki, bombowce zniknęły z ich grup lotniczych i zostały tylko myśliwce i samoloty torpedowe.
Dauntless startuje z Independence 30 kwietnia 1943 roku. Kierownik lotów obserwuje start ze stanowiska kontroli, a marynarz po lewej zapisuje, ile trwał.
Torpeda pod Tarawą
Z Pearl Harbor Independence wyszedł razem z Essexem i Yorktownem. 1 września 1943 roku ich samoloty zaatakowały wyspę Marcus i według DANFS zniszczyły ponad 70 procent tamtejszych instalacji. 5 i 6 października okręt uczestniczył w podobnym nalocie na wyspę Wake. 11 listopada, w czasie ataku lotniskowców na Rabaul, jego artylerzyści zestrzelili pierwsze sześć japońskich samolotów.
Hellcaty i dwa Avengery na pokładzie Independence w 1943 roku. Część myśliwców jest w trakcie przemalowywania oznaczeń: na gwiazdach pojawiają się białe prostokąty po bokach.
Od 18 do 20 listopada Independence atakował Tarawę przed desantem na Wyspach Gilberta. 20 listopada, w czasie japońskiego kontrataku, zaatakowała go grupa samolotów lecących nisko nad wodą. Sześć zestrzelono, ale zdążyły zrzucić co najmniej pięć torped. Jedna trafiła w prawą burtę przy rufie. Ciężko uszkodzony okręt dopłynął 23 listopada na atol Funafuti, gdzie go prowizorycznie naprawiono, a 2 stycznia 1944 roku był w San Francisco.
Lotniskowiec nocny
Remont trwał pół roku. Okręt dostał w tym czasie drugą katapultę, a po powrocie do Pearl Harbor 3 lipca 1944 roku zaczął szkolić się do operacji nocnych. W sierpniu zaokrętowano na nim 41 Nocną Grupę Lotniczą, specjalnie przeszkolonych pilotów myśliwców nocnych i samolotów torpedowych. DANFS nazywa tę pracę pionierską. Samoloty startowały po zmroku, szukały przeciwnika radarem i osłaniały zespół, gdy dzienne grupy lotnicze nie mogły latać.
Centrum informacji bojowej na Independence w czasie II wojny światowej. Tu łączono dane z radarów i meldunki pilotów, co w operacjach nocnych było kluczowe.
Pod koniec sierpnia Independence wyszedł z Eniwetoku z zespołem, który wspierał operację na wyspach Palau. Zapewniał szybkiemu zespołowi lotniskowców TF 38 nocny zwiad i nocną osłonę myśliwską. We wrześniu, gdy Japończycy nie kontratakowali, przeszedł na zwykłe operacje dzienne i atakował Luzon. W październiku znów latał na zmianę w dzień i w nocy nad Okinawą, Formozą i Filipinami.
Meldunek, którego nie przyjęto
24 października 1944 roku samoloty grupy operacyjnej TG 38.2 kontradmirała Geralda Bogana wykryły na Morzu Sibuyan siły admirała Takeo Kurity, pięć pancerników z krążownikami, i zaatakowały je. Grupa była najsłabsza w zespole: miała jeden duży lotniskowiec, Intrepid, i dwa lekkie, Independence i Cabot. Samoloty z Intrepida i Cabota trafiły pancerniki, a razem z innymi grupami zatopiły Musashi. Independence z nocną grupą lotniczą nie brał udziału w tych atakach.
Helldiver z dywizjonu VB-18 Intrepida nad grupą TG 38.2 w czasie bitwy na Morzu Sibuyan 24 października 1944 roku. Independence płynął w tej samej grupie.
Wieczorem admirał William Halsey postanowił ruszyć całym zespołem TF 38 na północ, przeciwko japońskim lotniskowcom admirała Jisaburō Ozawy. W nocy samolot rozpoznawczy z Independence zameldował, że siły Kurity zawróciły w stronę cieśniny San Bernardino, a w cieśninie zapalono światła nawigacyjne. Bogan przekazał to na okręt flagowy Halseya, ale oficer sztabu zbył go krótkim „tak, mamy tę informację”. Cieśnina została bez osłony, a rano Kurita zaatakował lotniskowce eskortowe pod Samarem.
„Działo się coś na wielką skalę.”
Nocne samoloty Independence odnalazły też siły Ozawy i śledziły je do świtu 25 października. Rano lotniskowce Halseya wysłały uderzenie, w którym przy przylądku Engaño zatonęły wszystkie cztery japońskie lotniskowce. Po bitwie Independence dalej dostarczał samoloty rozpoznawcze i myśliwce nocne, osłaniając zespół w atakach na Filipiny. W styczniu 1945 roku wspierał desant w zatoce Lingayen i rajd Halseya na Morze Południowochińskie. Na tym skończył się jego okres nocnych operacji i 30 stycznia popłynął na remont do Pearl Harbor.
Hornet (CV-12, z lewej) i Independence widziane z pokładu Waspa w styczniu 1945 roku, gdy zespół TF 38 wracał do Ulithi po rajdzie na Morze Południowochińskie.
Okinawa i koniec wojny
Z Ulithi okręt wyszedł 14 marca 1945 roku. 30 i 31 marca atakował Okinawę przed desantem, a po lądowaniu 1 kwietnia do 10 czerwca zapewniał osłonę myśliwską i samoloty do uderzeń. W lipcu i sierpniu uczestniczył w ostatnich nalotach lotniskowców na Japonię. Po kapitulacji jego samoloty szukały obozów jenieckich i osłaniały lądowanie wojsk okupacyjnych. 22 września wypłynął z Tokio, a od listopada w ramach operacji Magic Carpet przewoził żołnierzy do domu.
Nadbudówka Independence pod koniec wojny. Na ścianie namalowano listę sukcesów okrętu, na szczycie radar SP.
Dwa wybuchy na Bikini
Flota nie potrzebowała już lekkich lotniskowców, więc Independence przeznaczono na cel w próbach atomowych Crossroads. Pod koniec maja 1946 roku przypłynął na atol Bikini. 1 lipca w teście Able stał niecałe pół mili od punktu zerowego. Bomba wybuchła w powietrzu przy jego lewej rufie. Kominy i nadbudówka zostały zgniecione, a rufa rozdarta, ale okręt nie zatonął. 25 lipca przetrwał także podwodny wybuch Baker.
Independence wpływa do laguny atolu Bikini pod koniec maja 1946 roku, by zająć miejsce wśród okrętów-celów.
Lewa strona rufy Independence 23 lipca 1946 roku, trzy tygodnie po teście Able. Stąd przyszła fala uderzeniowa.
Po drugim wybuchu okręt był silnie skażony. 28 sierpnia 1946 roku wycofano go ze służby na atolu Kwajalein, a wrak odholowano przez Pearl Harbor do stoczni Hunters Point w San Francisco. Przez cztery lata próbowano tam różnych metod odkażania, bez zadowalających wyników. 29 stycznia 1951 roku wrak wyprowadzono w morze i zatopiono koło wysp Farallon, detonując dwie głowice torpedowe umieszczone w kadłubie.
Oficerowie na pokładzie pancernika Iowa patrzą na wrak Independence w zatoce San Francisco w lipcu 1947 roku.
Wrak koło wysp Farallon
Przez lata krążyły zarzuty, że razem z okrętem zatopiono beczki z odpadami promieniotwórczymi i że skażają one rezerwat przyrody i łowiska wokół wysp Farallon. W 2009 roku statek badawczy NOAA Okeanos Explorer potwierdził sonarem położenie wraku na głębokości 790 metrów. W marcu 2015 roku autonomiczny pojazd podwodny wykonał jego trójwymiarowe obrazy sonarowe. Okręt stoi prosto, z lekkim przechyłem na prawą burtę, a większość pokładu lotniczego przetrwała.
Mapa NOAA z miejscem badań sonarowych wraku Independence w 2015 roku, na zachód od Half Moon Bay. We wstawce obraz dna z wrakiem.
Badacze nie wykryli śladów skażenia, choć w hangarze widać beczki, niektóre przerdzewiałe. Rzecznik NOAA nazwał wrak zadziwiająco nienaruszonym. W 2016 roku ekspedycja archeologa Jamesa Delgado ze statku Nautilus po raz pierwszy obejrzała okręt z bliska kamerami robotów podwodnych i transmitowała obraz na żywo. Na pokładzie znaleziono między innymi Hellcata, szczątki bombowca Helldiver i działka przeciwlotnicze.
Oś czasu
12 wydarzeńStępka
Jako krążownik Amsterdam.
Wodowanie
Już jako lotniskowiec.
W służbie
Pierwszy z klasy.
Marcus
Pierwsza akcja z Essexem i Yorktownem.
Tarawa
Trafiony torpedą lotniczą.
Powrót
Z drugą katapultą, szkolenie do lotów nocnych.
Zatoka Leyte
Nocny zwiad nad San Bernardino i siłami Ozawy.
Okinawa
Osłona desantu.
Crossroads
Przetrwał wybuchy Able i Baker.
Koniec służby
Na atolu Kwajalein.
Zatopienie
Koło wysp Farallon.
Badania wraku
Sonar i roboty podwodne.
Nazwa
CVL-22 był czwartym okrętem US Navy o nazwie Independence, czyli niepodległość. Pierwszym był slup z czasów wojny o niepodległość. Po lekkim lotniskowcu nazwę nosiły lotniskowiec CV-62 klasy Forrestal i okręt bojowy strefy przybrzeżnej LCS-2.
Co warto zapamiętać
- Independence był okrętem prototypowym swojej klasy i jako pierwszy pokazał jej słabość: jedna torpeda wyłączyła go z walki na ponad pół roku.
- Po remoncie stał się specjalistą od nocnych operacji. W bitwie w zatoce Leyte jego nocne samoloty dostarczyły meldunku, który mógł zmienić przebieg bitwy.
- Osiem gwiazd bojowych zdobył od pierwszego nalotu na Marcus w 1943 roku do ostatnich ataków na Japonię w 1945 roku.
- Jego wrak leży na głębokości 790 metrów u wybrzeży Kalifornii. Badania z 2015 roku nie wykazały śladów skażenia promieniotwórczego.
Źródła
- USS Independence (CVL-22) – Wikipedia
- Independence IV (CVL-22) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- Independence IV (CVL-22) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships
- Battle of Leyte Gulf – Wikipedia
- Operation Crossroads – Wikipedia
- USS Independence (CVL-22), wrak – NOAA Office of National Marine Sanctuaries
- USS Independence (CVL-22), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
