USS Kearsarge (CV-33). Kapsuły Mercury i barka T-36
Nazwę odebrano mu raz, gdy trzeba było upamiętnić Horneta. Gdy wreszcie wszedł do służby, wojna już się skończyła, ale Kearsarge walczył w Korei i u wybrzeży Wietnamu. Zapamiętano go z akcji ratunkowych: w 1960 roku odnalazł czterech radzieckich żołnierzy dryfujących 49 dni na barce T-36, a w latach 1962-1963 podjął z oceanu dwie ostatnie kapsuły programu Mercury.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Kearsarge, długokadłubowy Essex z nowojorskiej stoczni marynarki, wszedł do służby w marcu 1946 roku. Nosił nazwę, którą w 1942 roku zabrano budowanemu Hornetowi.
- 02W Korei jego samoloty wykonały w pięć miesięcy prawie 6 tysięcy lotów. Potem był lotniskowcem uderzeniowym, a od 1958 roku lotniskowcem zwalczania okrętów podwodnych.
- 03W marcu 1960 roku jego Trackery odnalazły na Pacyfiku radziecką barkę T-36, na której czterech żołnierzy dryfowało 49 dni i jadło skórzane pasy i buty.
- 04W latach 1962-1963 podjął z oceanu dwie ostatnie załogowe kapsuły programu Mercury: Sigmę 7 Waltera Schirry i Faith 7 Gordona Coopera.
Kearsarge podejmuje kapsułę Sigma 7 z Walterem Schirrą 3 października 1962 roku, 275 mil na północny wschód od Midway. Na pokładzie tłum marynarzy, pod burtą tratwa ratowników.
Kearsarge nie zdążył na wojnę, od której zaczęła się ta seria. Przez 24 lata służby walczył w Korei i u wybrzeży Wietnamu, ale zapamiętano go z czegoś innego: to on wyłowił z Pacyfiku dwóch ostatnich astronautów programu Mercury, a wcześniej czterech radzieckich żołnierzy, którzy od siedmiu tygodni dryfowali na zepsutej barce.
Nazwa odebrana Hornetowi
Nazwę Kearsarge dostał w 1940 roku kadłub CV-12, budowany w Newport News. Po zatopieniu Horneta pod Santa Cruz w październiku 1942 roku ten okręt przemianowano na Hornet, o czym pisaliśmy w odcinku 15. Kearsarge przeszedł na CV-33, którego stępkę położono 1 marca 1944 roku w stoczni marynarki na Brooklynie. Okręt zwodowano 5 maja 1945 roku, trzy dni przed kapitulacją Niemiec. Matką chrzestną była żona wiceadmirała Aubreya Fitcha, dowódcy lotniskowców w bitwie na Morzu Koralowym. Kearsarge wszedł do służby 2 marca 1946 roku.
Kearsarge na kotwicy 13 kwietnia 1946 roku, sześć tygodni po wejściu do służby.
Pierwsze lata spędził na Atlantyku: w 1947 roku zabrał kadetów w rejs do Wielkiej Brytanii, w 1948 roku popłynął na Morze Śródziemne w czasie wojny arabsko-izraelskiej. Wieczorem 31 maja 1948 roku, dzień przed wyjściem, na redzie Hampton Roads wysoka fala zatopiła łódź, która wiozła z przepustki około 90 marynarzy i żołnierzy piechoty morskiej. Uratowano 68, zginęło 18 marynarzy i 10 żołnierzy.
Bearcat z dywizjonu VF-3A ląduje na Kearsarge w 1948 roku, w czasie rejsu na Morze Śródziemne.
Kearsarge przed Neapolem w 1948 roku, w tle Wezuwiusz.
Odrzutowce nad Koreą
W czerwcu 1950 roku okręt wycofano ze służby w Bremerton, by przebudować go w ramach programu SCB-27A do obsługi odrzutowców. Wrócił 15 lutego 1952 roku i we wrześniu dołączył do TF 77 u wschodnich wybrzeży Korei ze 101 Grupą Lotniczą: Banshee, Pantherami, Corsairami i Skyraiderami. W ciągu pięciu miesięcy jego samoloty wykonały prawie 6 tysięcy lotów przeciw liniom zaopatrzenia i na wsparcie wojsk. 1 października 1952 roku został lotniskowcem uderzeniowym CVA-33.
Banshee z dywizjonu VF-11 „Red Rippers” wracają nad Kearsarge po locie bojowym u wybrzeży Korei, 1952 rok.
Tura kosztowała życie wielu ludzi, także na samym pokładzie. W październiku 1952 roku, gdy parkowano śmigłowiec na podnośniku, wirnik przypadkowo się włączył i śmigłowiec się przewrócił: łopaty zabiły czterech marynarzy. Innego dnia Panther przy lądowaniu przypadkowo wystrzelił pocisk, który zabił kierującego ruchem samolotów na pokładzie. Nad Koreą okręt tracił Corsairy i Skyraidery od ognia z ziemi, a jednego pilota zestrzeliły cztery MiG-i. Kearsarge wziął też udział w operacji Decoy, pozorowanym desancie pod Kojo, a jego Banshee eskortowały bombowce B-29 lotnictwa wojskowego nad Kowon, drugi i ostatni raz w tej wojnie.
Corsairy dywizjonów VF-884 i VC-3 na pokładzie Kearsarge w Yokosuce w sierpniu 1952 roku, przed pierwszą turą koreańską.
W 1954 roku okręt zagrał w dwóch filmach: w „Buncie na okręcie” z Humphreyem Bogartem udawał okręt flagowy admirała Halseya, a w „Mostach na Toko-Ri” zastąpił na kilka ujęć Oriskany, do czego marynarze zamalowali jego numer 33 na 34. Na lata 1954-1955 przypadła służba w Cieśninie Tajwańskiej i ewakuacja Wysp Tachen: w lutym 1955 roku Kearsarge razem z czterema innymi lotniskowcami osłaniał wywiezienie około 14 tysięcy żołnierzy i 14,5 tysiąca cywilów Republiki Chińskiej.
Essex, Kearsarge i Yorktown na redzie Manili w styczniu 1955 roku, tuż przed ewakuacją Wysp Tachen.
Według nieoficjalnej strony o historii okrętu i nowozelandzkich zapisów morskich w tych latach Kearsarge miał kilka kolizji, między innymi z liniowcem Oriana, a część załogi przezywała go podobno „Mighty Kay-RUNCH”. W latach 1956-1957 dostał w ramach modernizacji SCB-125 pokład kątowy i zabudowany dziób, a w 1958 roku stał się lotniskowcem zwalczania okrętów podwodnych CVS-33, z Trackerami i śmigłowcami zamiast myśliwców.
Kearsarge w pierwszym rejsie jako lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych, 1959-1960. W tle niszczyciel Porterfield.
Czterech z barki T-36
W styczniu 1960 roku radziecki garnizon na wyspie Iturup na Kurylach zwodował dwie barki desantowe, by rozładować spóźniony statek z zaopatrzeniem. 17 stycznia huraganowy sztorm zerwał z cumy barkę T-36 z czterema żołnierzami: młodszym sierżantem Askhatem Ziganszynem, Tatarem, oraz szeregowcami Iwanem Fiedotowem, Filipem Popławskim i Anatolijem Kriuczkowskim. Po dziesięciu godzinach walki ze sztormem skończyło się paliwo, a wiatr wyniósł barkę na otwarty ocean. Na brzegu znaleziono szczątki z jej numerem i żołnierzy uznano za zmarłych.
Mieli jedzenie na trzy dni. Ziganszyn wydzielał racje i prowadził dziennik. Wodę pili z chłodnicy silnika i z prześcieradeł rozkładanych na deszcz, palili w piecyku skrzynkami i opiłkami gumy z odbijaczy. Gdy skończyło się jedzenie, gotowali i jedli skórzane pasy, paski od zegarków, skórzane części harmonii i butów. Minęły ich trzy statki, żaden ich nie zauważył. 7 marca, po 49 dniach, około 1200 mil od Wake nad barką przeleciały dwa Trackery z Kearsarge.
Iwan Fiedotow, sierżant Askhat Ziganszyn i Filip Popławski przy relingu Kearsarge w marcu 1960 roku, w ubraniach marynarki amerykańskiej.
Po przybyciu okrętu do Kalifornii żołnierze wrócili do domu. Przez Atlantyk popłynęli liniowcem Queen Mary, bo lekarze odradzali im lot, a z Paryża polecieli do Moskwy. Związek Radziecki oficjalnie podziękował załodze Kearsarge. W ZSRR czwórka z T-36 była przez pewien czas równie sławna jak kosmonauci i na trwałe weszła do kultury popularnej.
Sigma 7 i Faith 7
Po drugiej części modernizacji w Puget Sound Kearsarge dostał nowe zadanie: był głównym okrętem ratowniczym misji Mercury-Atlas 8. 3 października 1962 roku komandor Walter Schirra, pilot marynarki, okrążył Ziemię sześć razy w kapsule Sigma 7 i wodował 275 mil na północny wschód od Midway, około 8 kilometrów od lotniskowca. Płetwonurkowie ze śmigłowców założyli na kapsułę pływak, a okręt podniósł ją na pokład razem z astronautą, który nie wychodził ze środka.
Walter Schirra, tuż po zdjęciu hełmu, wychodzi z Sigmy 7 na pokładzie Kearsarge 3 października 1962 roku.
Pół roku później historia się powtórzyła. 15 maja 1963 roku, w drodze w rejon wodowania, załoga ułożyła na pokładzie napis „Mercury 9”. Następnego dnia Gordon Cooper, pilot lotnictwa wojskowego, po 22 okrążeniach Ziemi w najdłuższym locie programu, wodował w kapsule Faith 7 około 80 mil na południowy wschód od Midway, niespełna 7 kilometrów od Kearsarge. Był to ostatni załogowy lot Mercury.
Załoga Kearsarge układa na pokładzie napis „Mercury 9” 15 maja 1963 roku, w drodze w rejon wodowania Coopera.
Gordon Cooper wychodzi z Faith 7 na pokładzie Kearsarge 16 maja 1963 roku. Podobnie jak Schirra został w kapsule, aż podniesiono ją na pokład.
Wietnam i Frank E. Evans
W sierpniu 1964 roku, po incydencie w Zatoce Tonkińskiej, Kearsarge osłaniał 7 Flotę przed okrętami podwodnymi, gdy samoloty innych lotniskowców atakowały składy w Wietnamie Północnym. W kolejnych latach pływał na Yankee Station, stanowisko lotniskowców w Zatoce Tonkińskiej, a jego Trackery, Tracery i Sea Kingi śledziły statki płynące do Wietnamu. Za tę wojnę dostał pięć gwiazd bojowych. Pod koniec lat 60. zagrał jeszcze w filmie „Tora! Tora! Tora!” lotniskowiec Enterprise wchodzący do Pearl Harbor.
Kearsarge u Hawajów 5 lipca 1966 roku, w drodze na Yankee Station.
W 1969 roku okręt uczestniczył w ćwiczeniach SEATO Sea Spirit na Morzu Południowochińskim, razem z australijskim lotniskowcem Melbourne. Na jego pokładzie wylądował australijski Skyhawk. O 3:15 w nocy 3 czerwca Melbourne w czasie manewrów przeciął na pół amerykański niszczyciel Frank E. Evans. Zginęło 74 marynarzy. Kearsarge przyjął ocalałych: lekarze opatrywali poparzonych, śmigłowce przewoziły rannych, a zaopatrzenie wydało rozbitkom ubrania i żołd. Wieczorem na pokładzie odbyło się nabożeństwo żałobne.
Australijski Skyhawk z dywizjonu 805, który przyleciał z lotniskowca Melbourne, na pokładzie Kearsarge w 1969 roku.
Brytyjska fregata Danae tankuje z Kearsarge w czasie rejsu w 1969 roku. Danae była w tej samej grupie ćwiczeń Sea Spirit.
13 lutego 1970 roku, w ramach redukcji floty po Wietnamie, Kearsarge wycofano ze służby w Long Beach. Po trzech latach w rezerwie skreślono go z listy floty, a 1 marca 1974 roku sprzedano na złom.
Oś czasu
12 wydarzeńStępka
New York Navy Yard.
W służbie
Kapitan Francis McKenna.
Hampton Roads
Zatonięcie łodzi, 28 zabitych.
SCB-27A
Przebudowa pod odrzutowce.
Korea
Prawie 6 tysięcy lotów.
Tachen
Osłona ewakuacji.
CVS-33
Lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych.
T-36
Uratowanie czterech radzieckich żołnierzy.
Sigma 7
Walter Schirra.
Faith 7
Gordon Cooper, ostatni lot Mercury.
Frank E. Evans
Przyjęcie ocalałych z niszczyciela.
Wycofanie
Long Beach.
Nazwa
Kearsarge to szczyt w Górach Białych w New Hampshire. Jego nazwę nosił slup parowy, który 19 czerwca 1864 roku pod Cherbourgiem zatopił najsłynniejszy rajder Konfederacji, CSS Alabama. Drugim Kearsarge był pancernik z 1900 roku, jedyny amerykański pancernik, którego nie nazwano imieniem stanu. Po przebudowie służył jako okręt-dźwig i pod koniec wojny stał jeszcze w stoczni Hunters Point.
CV-33 był trzecim okrętem tej nazwy. Po nim nosi ją okręt desantowy Kearsarge (LHD-3), w służbie od 1993 roku.
Co warto zapamiętać
- Kearsarge pokazuje trzy wcielenia powojennego Essexa: lotniskowiec z Bearcatami, uderzeniowy z odrzutowcami po modernizacji i wreszcie okręt do polowania na okręty podwodne ze śmigłowcami i Trackerami.
- Jako okręt ratowniczy programu kosmicznego dwa razy był na kilka dni w centrum uwagi światowej prasy, a jego załoga wypisywała na pokładzie nazwy misji dla kamer.
- Uratowanie żołnierzy z T-36 było w szczycie zimnej wojny gestem, za który Związek Radziecki oficjalnie podziękował. W ZSRR czwórka rozbitków stała się bohaterami na miarę kosmonautów.
- Ostatni rok służby przyniósł jeszcze jedną akcję ratunkową: przyjęcie ocalałych z niszczyciela Frank E. Evans, przeciętego przez australijski lotniskowiec.
Źródła
- Kearsarge III (CV-33) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships (2020), kopia w Internet Archive
- USS Kearsarge (CV-33) – Wikipedia
- Self-propelled barge T-36 – Wikipedia
- Mercury-Atlas 8 – Wikipedia
- Mercury-Atlas 9 – Wikipedia
- USS Kearsarge (CV-33), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
- History of the CV-33 Kearsarge – strona weteranów USS Kearsarge
- Oriana – New Zealand Maritime Record (archiwum)
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
