USS Bon Homme Richard (CV-31). Bonnie Dick na trzech wojnach
Nosił imię okrętu Johna Paula Jonesa i przyszedł na wojnę z Japonią w ostatniej chwili, z nocną grupą lotniczą. Potem walczył w Korei, po przebudowie dostał pokład kątowy i przez pięć tur bił się u wybrzeży Wietnamu, gdzie jego Skyhawk zestrzelił MiG-a rakietami do celów naziemnych. Dowodził nim też kapitan George Morrison, ojciec Jima Morrisona z The Doors.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01Bon Homme Richard, czternasty z 24 Essexów, powstał w stoczni marynarki w Nowym Jorku i wszedł do służby w listopadzie 1944 roku. Jego nazwa już raz zniknęła z listy: w 1942 roku nadano ją kadłubowi, który został Yorktownem.
- 02Zdążył jeszcze na ostatnie tygodnie wojny z Japonią, z nocną grupą lotniczą na pokładzie. Potem walczył w Korei i przez pięć tur w Wietnamie.
- 03W 1967 roku piloci jego Crusaderów zestrzelili kilka MiG-ów, a Skyhawk komandora podporucznika Theodore’a Swartza strącił MiG-17 niekierowanymi rakietami Zuni, jedyny raz w całej wojnie.
- 04Od listopada 1963 roku dowodził nim kapitan George S. Morrison, ojciec Jima Morrisona z The Doors. Okręt wycofano ze służby 2 lipca 1971 roku, dzień przed śmiercią Jima w Paryżu.
Bon Homme Richard około 1965 roku, po modernizacji SCB-27C i SCB-125: pokład kątowy, zabudowany dziób i nowa nadbudówka. Tak wyglądał, gdy szedł na wojnę w Wietnamie.
Załoga mówiła na niego Bonnie Dick. Przyszedł na wojnę z Japonią tak późno, że zdążył tylko na ostatnie dwa miesiące, ale potem walczył jeszcze w Korei i przez pięć tur w Wietnamie. Mało który Essex nosił samoloty trzech tak różnych epok: od Hellcatów po naddźwiękowe Crusadery.
Druga próba z nazwą
Nazwę Bon Homme Richard marynarka nadała już w grudniu 1941 roku drugiemu z Essexów, budowanemu w Newport News. We wrześniu 1942 roku, po zatopieniu Yorktowna pod Midway, ten kadłub dostał jego nazwę, a Bon Homme Richard przeszedł na CV-31. Pisaliśmy o tym w odcinku 13. Stępkę CV-31 położono 1 lutego 1943 roku w stoczni marynarki w Nowym Jorku. Był pierwszym Essexem z tej stoczni.
29 kwietnia 1944 roku okręt zwodowała żona wiceadmirała Johna S. McCaina, dziadka późniejszego senatora. 26 listopada 1944 roku wszedł do służby pod dowództwem kapitana A. O. Rule’a Jr.
Wodowanie Bon Homme Richarda w stoczni marynarki na Brooklynie 29 kwietnia 1944 roku.
Bon Homme Richard na kotwicy w porcie nowojorskim z barkami zaopatrzenia przy burcie, 9 stycznia 1945 roku. Zdjęcie z samolotu lecącego na wysokości 90 metrów.
Nocna grupa lotnicza
19 marca 1945 roku okręt wyszedł z Norfolk na Pacyfik i 5 kwietnia był w Pearl Harbor. Wiosną zaokrętował nocną grupę lotniczą CVG(N)-91, wyszkoloną do działania po zmroku, gdy japońskie samoloty próbowały wykorzystać ciemność. 6 czerwca dołączył do TF 38 u Okinawy, od 7 do 10 czerwca atakował Oki-Daitō-jimę, a od 2 lipca do 15 sierpnia uczestniczył w nalotach 3 Floty na Japonię. Dostał za to jedną gwiazdę bojową.
Bon Homme Richard na środkowym Pacyfiku w maju 1945 roku, z samolotami nocnej grupy lotniczej CVG(N)-91 na pokładzie.
Zbiornikowiec Tappahannock tankuje jednocześnie Bon Homme Richarda i pancernik Missouri w lipcu 1945 roku.
Po kapitulacji okręt został u wybrzeży Japonii do 16 września. Jesienią przerobiono go w Pearl Harbor na transportowiec i do połowy stycznia 1946 roku woził żołnierzy przez Pacyfik w operacji Magic Carpet. 9 stycznia 1947 roku odstawiono go do rezerwy w Bremerton.
Korea
Wojna w Korei przywróciła go do służby 15 stycznia 1951 roku, bez modernizacji. 31 maja 1951 roku jego 102 Grupa Lotnicza, złożona z rezerwistów, wykonała pierwsze uderzenia u wybrzeży Korei. Pierwsza tura trwała do listopada.
Corsair podchodzi do lądowania na Bon Homme Richardzie u wybrzeży Korei 3 lipca 1951 roku.
W drugiej turze, z 7 Grupą Lotniczą, okręt 24 i 25 czerwca 1952 roku wziął udział w wielkim uderzeniu na elektrownie wodne nad Jalu, w tym na zaporę w Suiho, razem z Boxerem, Princetonem i Philippine Sea. W październiku jego samoloty osłaniały pozorowany desant pod Kojo, który miał zmylić przeciwnika. 1 października 1952 roku zmienił oznaczenie na CVA-31, lotniskowiec uderzeniowy. Za Koreę dostał pięć gwiazd bojowych.
Bon Homme Richard u wybrzeży Korei 11 października 1951 roku, ze 102 Grupą Lotniczą na pokładzie.
Dwie przebudowy naraz
15 maja 1953 roku okręt wycofano ze służby, by przebudować go w stoczni w San Francisco. Był jednym z trzech Essexów, które przeszły modernizacje SCB-27C i SCB-125 w jednym remoncie. Dostał kątowy, wzmocniony pokład lotniczy, zabudowany dziób odporny na sztormy, katapulty parowe, większe windy i nową nadbudówkę. 6 września 1955 roku wrócił do służby.
Bon Homme Richard na próbach morskich 15 września 1955 roku, po przebudowie w stoczni Hunters Point.
Od sierpnia 1956 roku pływał co roku na zachodni Pacyfik z 7 Flotą. W czasie rejsu 1959-1960 na polecenie prezydenta Eisenhowera odwiedził Bombaj, a w 1964 roku znów wypłynął na Ocean Indyjski.
Bon Homme Richard w Hongkongu w lutym 1959 roku. Zdjęcie z kroniki rejsu okrętu.
Kapitan Morrison
22 listopada 1963 roku dowództwo objął kapitan George Stephen Morrison, pilot Hellcatów z II wojny światowej. Jego pierwszą czynnością w nowej roli było ogłoszenie załodze śmierci prezydenta Kennedy’ego. Bon Homme Richard był wtedy okrętem flagowym 5 Dywizji Lotniskowców. W styczniu 1964 roku odwiedził ojca na okręcie jego syn Jim, dwudziestolatek, który półtora roku później założył w Los Angeles zespół The Doors.
Morrison awansował w 1967 roku na kontradmirała i dowodził zespołami lotniskowców u wybrzeży Wietnamu. Wokół jego roli w incydencie w Zatoce Tonkińskiej w sierpniu 1964 roku narosły mity. Okrętem, który wtedy wspierał niszczyciele, był Ticonderoga, o czym pisaliśmy w odcinku 17. 2 lipca 1971 roku Morrison przemawiał na uroczystości wycofania Bon Homme Richarda ze służby. Następnego dnia w Paryżu zmarł jego syn, z którym od lat nie utrzymywał kontaktu.
Godło Bon Homme Richarda z kroniki rejsu 1965-1966. U góry słowa przypisywane Johnowi Paulowi Jonesowi: „Jeszcze nie zacząłem walczyć”.
Wietnam
Od 1965 roku Bon Homme Richard odbył pięć tur bojowych u wybrzeży Wietnamu. Jego samoloty atakowały drogi, mosty i linie kolejowe Wietnamu Północnego i wiele razy walczyły z MiG-ami. Wojna kosztowała też własnych: 6 grudnia 1966 roku po nocnym starcie z okrętu rozbił się dowódca dywizjonu szturmowego VA-76, komandor A. D. McFall.
Najlepszym rokiem była tura od stycznia do sierpnia 1967 roku, z 21 Skrzydłem Lotniczym. 1 maja, w ataku na lotnisko Kép, komandor podporucznik Theodore Swartz z VA-76 zestrzelił MiG-17 z Skyhawka niekierowanymi rakietami Zuni, przeznaczonymi do atakowania celów naziemnych. Był to jedyny MiG zestrzelony przez Skyhawka w całej wojnie, a Swartz dostał Srebrną Gwiazdę. Tego samego dnia MiG-17 zestrzelił komandor podporucznik M. Wright z dywizjonu myśliwskiego VF-211. 19 maja zestrzelenia zaliczyli komandor Paul Speer i porucznik Joseph Shea, a 21 lipca komandor podporucznik Tim Hubbard. Okręt dostał za tę turę Prezydenckie Wyróżnienie Jednostki.
Crusader z dywizjonu VF-211 „Checkmates” kołuje do katapulty na Bon Homme Richardzie u wybrzeży Wietnamu Północnego w 1967 roku. Z tyłu ląduje Skyhawk dywizjonu VA-212.
1 maja 1967
- Pilot
- kmdr ppor. Theodore Swartz
- Dywizjon i samolot
- VA-76, A-4 Skyhawk
- Przeciwnik
- MiG-17, rakietami Zuni
1 maja 1967
- Pilot
- kmdr ppor. M. Wright
- Dywizjon i samolot
- VF-211, F-8 Crusader
- Przeciwnik
- MiG-17
19 maja 1967
- Pilot
- kmdr Paul Speer
- Dywizjon i samolot
- VF-211, F-8 Crusader
- Przeciwnik
- MiG-17
19 maja 1967
- Pilot
- por. Joseph Shea
- Dywizjon i samolot
- VF-211, F-8 Crusader
- Przeciwnik
- MiG-17
21 lipca 1967
- Pilot
- kmdr ppor. Tim Hubbard
- Dywizjon i samolot
- VF-211, F-8 Crusader
- Przeciwnik
- MiG-17
1 sierpnia 1968
- Pilot
- por. McCoy
- Dywizjon i samolot
- VF-51, F-8H Crusader
- Przeciwnik
- MiG-21
Lista może nie być pełna.
Szybki okręt zaopatrzeniowy Sacramento uzupełnia zapasy Bon Homme Richarda na Morzu Południowochińskim w czerwcu 1967 roku.
1 sierpnia 1968 roku Crusadery dywizjonu VF-51 z Bon Homme Richarda starły się z trzema MiG-ami-21. Wietnamski pilot Nguyễn Hồng Nhị zestrzelił jednego Crusadera, ale chwilę później sam został trafiony Sidewinderem porucznika McCoya i katapultował się. W latach 1968-1970 na okręcie było 5 Skrzydło Lotnicze.
Cztery Crusadery F-8H z VF-51 „Screaming Eagles” nad Bon Homme Richardem w 1968 roku.
Skyhawk dywizjonu VA-94 „Shrikes” nad Bon Homme Richardem w Zatoce Tonkińskiej 20 sierpnia 1969 roku.
Dwadzieścia lat w Bremerton
Po turze w 1970 roku okręt skierowano do wycofania. 2 lipca 1971 roku odszedł do floty rezerwowej w Bremerton, gdzie stał przez dwie dekady obok Horneta, Oriskany i Benningtona. 20 września 1989 roku skreślono go z listy floty, a 4 lutego 1992 roku sprzedano na złom. Pocięto go w stoczni Southwest Marine w San Pedro w Kalifornii.
Wycofane Essexy w Bremerton w czerwcu 1989 roku. Od lewej Hornet, Oriskany, Bon Homme Richard i Bennington, przed nimi okręt remontowy Ajax.
Oś czasu
11 wydarzeńStępka
Pierwszy Essex z New York Navy Yard.
W służbie
Kapitan A. O. Rule Jr.
Japonia
Z nocną grupą lotniczą CVG(N)-91.
Korea
Powrót do służby bez modernizacji.
Suiho
Uderzenie na elektrownie wodne.
Przebudowa
SCB-27C i SCB-125 naraz.
Morrison
Nowy dowódca ogłasza śmierć Kennedy’ego.
MiG i Zuni
Jedyne zestrzelenie MiG-a przez Skyhawka.
MiG-21
Zestrzelenie przez Crusadera z VF-51.
Wycofanie
Rezerwa w Bremerton.
Złom
San Pedro w Kalifornii.
Nazwa
John Paul Jones nazwał swój okręt na cześć Benjamina Franklina, amerykańskiego komisarza w Paryżu. Almanach Franklina „Poor Richard’s Almanack” wychodził we Francji pod tytułem „Maksymy poczciwego Ryszarda”, czyli „Bonhomme Richard”. 23 września 1779 roku u przylądka Flamborough Head w Anglii okręt Jonesa stoczył krwawą bitwę z brytyjską fregatą Serapis i zmusił ją do poddania się, choć sam był tak zniszczony, że dwa dni później zatonął. Wtedy, według relacji spisanej po latach, Jones miał odpowiedzieć na wezwanie do kapitulacji: „Jeszcze nie zacząłem walczyć”.
Według NHHC pisownia w trzech słowach to błąd, który pojawił się zapewne już w latach 60. XIX wieku przy nigdy niezbudowanej fregacie parowej, a utrwalił w pośpiechu nadawania nazw w czasie II wojny światowej. Mimo różnicy w pisowni CV-31 uchodzi za drugi okręt tej nazwy. Po nim nosił ją okręt desantowy Bonhomme Richard (LHD-6), już w poprawnej francuskiej pisowni.
Co warto zapamiętać
- Bon Homme Richard pokazuje drogę, jaką przeszły Essexy: od lotniskowca II wojny światowej przez Koreę do przebudowanego okrętu uderzeniowego, który nosił odrzutowce jeszcze w 1970 roku.
- Połączenie modernizacji SCB-27C i SCB-125 w jednym remoncie dało mu pokład kątowy i katapulty parowe, bez których nie mógłby operować z Crusaderami i Skyhawkami.
- Zestrzelenie MiG-a przez Skyhawka rakietami do celów naziemnych było wyjątkiem, ale mówi wiele o walkach nad lotniskami Wietnamu Północnego w 1967 roku: samoloty uderzeniowe spotykały myśliwce przeciwnika na pułapie ataku.
- Nazwę okrętu Johna Paula Jonesa nosił później okręt desantowy Bonhomme Richard (LHD-6), którego w 2020 roku zniszczył pożar w San Diego.
Źródła
- USS Bon Homme Richard (CV-31) – Wikipedia
- Bon Homme Richard II (CV-31) – Naval History and Heritage Command, Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia w Internet Archive
- Bon Homme Richard II (CV-31) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- George Stephen Morrison – Wikipedia
- VFA-211 – Wikipedia
- VA-76 (U.S. Navy) – Wikipedia
- Nguyễn Hồng Nhị – Wikipedia
- USS Bon Homme Richard (CV-31), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
