USS San Jacinto (CVL-30). Lotniskowiec porucznika Busha
Ostatni z dziewięciu lekkich lotniskowców klasy Independence walczył od Morza Filipińskiego do Zatoki Tokijskiej. Do historii przeszedł przez jednego pilota: 2 września 1944 roku nad Chichi-jimą zestrzelono Avengera dwudziestoletniego porucznika George’a Busha. Jego dwaj ludzie zginęli, on sam cztery godziny czekał na tratwie na okręt podwodny, a ośmiu innych lotników z tej wyspy nie przeżyło niewoli.
Z tej publikacji dowiesz się:
- 01San Jacinto powstał z kadłuba krążownika Newark, przez kilka miesięcy nazywał się Reprisal i jako ostatni z dziewięciu okrętów klasy Independence wszedł do służby, 15 listopada 1943 roku.
- 02Walczył od Morza Filipińskiego do ostatnich nalotów na Japonię i dostał Prezydenckie Wyróżnienie Jednostki. 7 kwietnia 1945 roku jego samoloty storpedowały niszczyciele z zespołu Yamato.
- 03W jego dywizjonie torpedowym VT-51 latał George H. W. Bush, późniejszy 41. prezydent USA. 2 września 1944 roku zestrzelono go nad Chichi-jimą. Obaj członkowie jego załogi zginęli, jego samego po czterech godzinach na tratwie wyłowił okręt podwodny Finback.
- 04Ośmiu innych amerykańskich lotników zestrzelonych nad Chichi-jimą w tamtych tygodniach wzięto do niewoli i zamordowano. Bush jako jedyny z dziewięciu uniknął niewoli.
San Jacinto u wschodniego wybrzeża USA 23 stycznia 1944 roku, w czasie szkolenia. Zdjęcie ze sterowca dywizjonu ZP-14. Na pokładzie samolot szkolny SNJ, za rufą niszczyciel eskorty.
Ostatni z dziewięciu lekkich lotniskowców klasy Independence przeszedł przez wojnę bez jednego wielkiego dnia i bez poważnego trafienia. Do historii trafił przez jednego ze swoich pilotów. 2 września 1944 roku nad Chichi-jimą zestrzelono Avengera, którego pilotował dwudziestoletni porucznik George Bush.
Newark, Reprisal, San Jacinto
Kadłub zamówiono jako krążownik lekki Newark (CL-100). 2 czerwca 1942 roku przeznaczono go na lotniskowiec CV-30 i nazwano Reprisal, a 30 stycznia 1943 roku, już jako CVL-30, dostał nazwę San Jacinto. Nazwa Reprisal przeszła później na jeden z Essexów, którego nigdy nie ukończono. Okręt zwodowano 26 września 1943 roku. Matką chrzestną była Mary Gibbs Jones, żona sekretarza handlu Jessego H. Jonesa z Teksasu. San Jacinto wszedł do służby 15 listopada 1943 roku pod dowództwem kapitana Harolda M. Martina, jako ostatni z klasy.
San Jacinto koło stoczni marynarki w Filadelfii 17 stycznia 1944 roku, w kamuflażu Measure 33/7A.
Po rejsie próbnym na Karaibach okręt przez Kanał Panamski i San Diego popłynął na Pacyfik, zabierając po drodze ludzi i sprzęt dla strefy wojny. W Majuro wszedł do zespołu szybkich lotniskowców Mitschera i zaokrętował 51 Grupę Lotniczą: myśliwce VF-51 i samoloty torpedowe VT-51.
Marynarze i żołnierze piechoty morskiej w hangarze San Jacinto 18 kwietnia 1944 roku. Okręt przewoził wtedy ludzi i sprzęt na Pacyfik.
Od Wake do Leyte
Pierwsze operacje przyszły w maju 1944 roku: patrole przy nalocie na Marcus i ataki na Wake. Nie było strat w walce, ale jeden Avenger nie wrócił z patrolu przeciw okrętom podwodnym. 5 czerwca San Jacinto wyszedł z Majuro na Mariany. 19 czerwca, w „wielkim polowaniu na indyki”, jego myśliwce odniosły najbardziej jednostronne zwycięstwo w swojej wojnie. Wieczorem 20 czerwca, w zamieszaniu nocnego powrotu, do lądowania na San Jacinto podszedł podobno japoński samolot. Oficer naprowadzający odesłał go na drugi krąg, bo nie miał wypuszczonego haka.
Komandor podporucznik Albert Cahn daje znak do startu Avengerowi z dywizjonu VT-51 na San Jacinto 16 maja 1944 roku, w czasie ćwiczeń.
San Jacinto (na pierwszym planie) z Lexingtonem i niszczycielem w rejonie Marianów 13 czerwca 1944 roku. Oba lotniskowce należały do grupy TG 58.3.
Potem przyszły ataki na Rotę i Guam. Jednego z myśliwców San Jacinto zestrzelono nad Guamem, a pilot spędził 17 dni na tratwie, próbując zwrócić na siebie uwagę, i 16 nocy, ukrywając się na wyspie. W lipcu okręt atakował Palau, w sierpniu Wyspy Bonin, a we wrześniu osłaniał desant na Palau.
Avenger z VT-51 startuje z San Jacinto do ataku na Guam 28 czerwca 1944 roku. Z prawej operator katapulty.
Porucznik Bush
George Herbert Walker Bush urodził się 12 czerwca 1924 roku w Milton w stanie Massachusetts, w zamożnej rodzinie bankiera i przyszłego senatora Prescotta Busha. Gdy usłyszał o ataku na Pearl Harbor, był uczniem ekskluzywnej szkoły Phillips Academy w Andover. Postanowił, że zostanie lotnikiem marynarki. Pół roku później, po maturze, w dniu swoich 18. urodzin zaciągnął się do rezerwy marynarki.
Po dziesięciomiesięcznym szkoleniu 9 czerwca 1943 roku, kilka dni przed 19. urodzinami, dostał stopień chorążego i skrzydełka pilota. Przez dekady nazywano go najmłodszym lotnikiem marynarki. Dziś marynarka pisze ostrożniej, że był jednym z najmłodszych. We wrześniu 1943 roku trafił do dywizjonu torpedowego VT-51 jako oficer fotograficzny. Koledzy przezywali wysokiego, chudego pilota „Skin”, czyli „Skóra”.
George Bush w kabinie Avengera na San Jacinto, około 1944 roku.
Pierwszą misję bojową Bush wykonał w maju 1944 roku nad Wake. 19 czerwca, w dniu „polowania na indyki”, jego Avenger musiał wodować w drodze powrotnej. Załogę wyłowił niszczyciel Clarence K. Bronson, samolot poszedł na dno. 25 lipca Bush i drugi pilot zaliczyli zatopienie małego frachtowca, a 1 sierpnia awansował na porucznika.
2 września 1944
2 września cztery Avengery z VT-51 poleciały zbombardować japońskie instalacje na Chichi-jimie w archipelagu Bonin. W załodze Busha byli radiooperator John Delaney i porucznik William White, który tego dnia zastąpił stałego strzelca pokładowego. Nad wyspą czekał gęsty ogień przeciwlotniczy.
Na początku nurkowania pocisk przeciwlotniczy trafił samolot i silnik stanął w płomieniach. Bush dokończył atak i zrzucił bomby na cel. Potem odleciał kilka mil w morze, kazał załodze skakać i sam wyskoczył. Wyskoczył też jeden z jego ludzi, ale według biografii marynarki jego spadochron się nie otworzył. Nigdy nie ustalono, czy był to Delaney, czy White. Ciał obu nie odnaleziono.
Bush dostał się do gumowej tratwy i przez cztery godziny czekał na pomoc, a nad nim krążyły osłaniające go myśliwce. O 11:56 wyłowił go okręt podwodny Finback, który przy nalocie pełnił dyżur ratowniczy. W dzienniku pokładowym okrętu zapisano jego numer ewidencyjny.
Okręt podwodny Finback wyciąga George’a Busha z wody 2 września 1944 roku. Zdjęcie z pokładu okrętu.
Strona 494 dziennika Finbacka z 2 września 1944 roku. W wachcie 9-12: „1156 uratowano z gumowej tratwy porucznika George’a H. W. Busha, numer ewidencyjny 173464, rezerwa marynarki”. Po południu okręt podholował peryskopem łódkę następnego lotnika.
Wojenny wykaz strat samolotów TBM za wrzesień 1944 roku. Pierwsze dwa wiersze: 2 września, dwa Avengery VT-51 z San Jacinto nad Chichi-jimą, pierwszy z nazwiskiem porucznika G. H. W. Busha.
Przez następny miesiąc Bush pływał na Finbacku i razem z załogą pomagał ratować innych lotników. Na San Jacinto wrócił w listopadzie 1944 roku i latał nad Filipinami. Gdy okręt zawinął na Guam, dywizjon, który stracił połowę pilotów, odesłano do kraju. Bush miał wtedy za sobą 58 misji bojowych. Dostał Zaszczytny Krzyż Lotniczy i trzy Medale Lotnicze. Po powrocie szkolił nowych pilotów samolotów torpedowych i trenował z nowym dywizjonem VT-153 przed inwazją na Japonię, do której nie doszło. We wrześniu 1945 roku zakończył czynną służbę i poszedł na studia do Yale.
„Dlaczego zostałem oszczędzony i co Bóg dla mnie przygotował?”
Ci, których nie uratowano
Nad Chichi-jimą zestrzelono w tamtych tygodniach dziewięciu amerykańskich lotników. Ośmiu wzięto do niewoli: Lloyda Woellhofa, Grady’ego Yorka, Jamesa Dye’a, Glenna Fraziera, Marvella Mershona, Floyda Halla, Warrena Vaughna i Warrena Hindenlanga. Pobito ich i torturowano, a potem na rozkaz generała porucznika Yoshio Tachibany ścięto. Japońscy oficerowie zjedli części ciał czterech z nich.
Procesy
W sierpniu 1946 roku przed sądem stanął generał Tachibana z jedenastoma podwładnymi. Prawo wojenne nie znało kanibalizmu jako przestępstwa, więc oskarżono ich o morderstwo i uniemożliwienie godnego pochówku. W procesie z 1947 roku oskarżonych było 30 żołnierzy. Czterech oficerów, w tym Tachibanę, skazano na śmierć i powieszono. Sprawę opisał James Bradley w książce „Flyboys”.
Hamakaze i ostatnie miesiące
W październiku 1944 roku San Jacinto atakował Okinawę i osłaniał zespół w czasie nalotów na Formozę i Luzon. 17 października Hellcat twardo wylądował i przypadkowo wystrzelił serię w nadbudówkę: zginęło dwóch ludzi, 24 zostało rannych, w tym dowódca okrętu. W bitwie w zatoce Leyte samoloty San Jacinto atakowały zespół centralny na Morzu Sibuyan i japońskie lotniskowce u przylądka Engaño. Na Guamie 51 Grupę Lotniczą zastąpiła 45.
Uzbrajanie Avengera z VT-51 w torpedę Mark 13 na San Jacinto 25 października 1944 roku, przed atakiem na japońskie lotniskowce u przylądka Engaño.
Okręt przeszedł tajfun w grudniu 1944 roku z lekkimi uszkodzeniami, w styczniu atakował z Halseyem Formozę, Indochiny i Hongkong, a w lutym Tokio. 19 marca 1945 roku, u Kiusiu, widział płonącego Franklina i o włos uniknął kamikaze. 5 kwietnia artylerzyści odstrzelili skrzydło jednemu samobójcy, a drugi runął do wody piętnaście metrów od burty. 7 kwietnia Avengery San Jacinto storpedowały niszczyciele Hamakaze i Asashimo z zespołu, który płynął z Yamato ku Okinawie.
Hellcaty dywizjonu VF-45 na San Jacinto w marcu 1945 roku. Geometryczne znaki na ogonach i skrzydłach identyfikowały grupę lotniczą okrętu.
W lipcu samoloty San Jacinto atakowały Hokkaido, Honsiu i bazę w Kure, gdzie stały ostatnie japońskie lotniskowce. Po zawieszeniu broni zrzucały żywność i leki do obozów jenieckich. 2 września 1945 roku okręt był w Zatoce Tokijskiej w czasie ceremonii kapitulacji, dokładnie rok po zestrzeleniu Busha. 14 września przybił do Alamedy w Kalifornii.
Japońskie lotniskowce pod bombami w Kure 24 lipca 1945 roku. Z lewej Amagi, w środku zamaskowany Katsuragi. Zdjęcie samolotu z San Jacinto.
1 marca 1947 roku San Jacinto odstawiono do rezerwy w San Diego. Gdy Hiszpania szukała lotniskowca, rozważała także San Jacinto, ale wybrała Cabota. W 1970 roku okręt skreślono z listy floty, a w grudniu 1971 roku sprzedano na złom.
Flota rezerwowa w bazie San Diego w latach sześćdziesiątych. Wśród okrętów lotniskowiec Philippine Sea i San Jacinto, a także lotniskowce eskortowe i krążowniki.
Oś czasu
10 wydarzeńSan Jacinto
Kadłub krążownika Newark, wcześniej Reprisal.
W służbie
Ostatni z klasy Independence.
Wake
Pierwsza misja bojowa Busha.
Morze Filipińskie
Bush wodował, wyłowił go niszczyciel.
Chichi-jima
Bush zestrzelony, uratowany przez Finbacka.
Engaño
Atak na japońskie lotniskowce.
Zespół Yamato
Torpedy w niszczyciele Hamakaze i Asashimo.
Tokio
W zatoce w dniu kapitulacji.
Rezerwa
San Diego.
Złom
National Metal and Steel, Terminal Island.
Nazwa
21 kwietnia 1836 roku nad rzeką San Jacinto armia Sama Houstona w kilkanaście minut rozbiła wojska meksykańskiego prezydenta Antonia Lópeza de Santa Anny. Santa Anna trafił do niewoli i musiał uznać niepodległość Teksasu. Stąd teksański akcent przy chrzcie: matką chrzestną była żona Teksańczyka Jessego Jonesa.
Pierwszym San Jacinto była fregata śrubowa z 1850 roku. W listopadzie 1861 roku jej kapitan Charles Wilkes zatrzymał brytyjski statek pocztowy Trent i zabrał z niego dwóch wysłanników Konfederacji, co omal nie wciągnęło Wielkiej Brytanii do wojny secesyjnej. Po lotniskowcu nazwę nosił krążownik rakietowy San Jacinto (CG-56). A George H. W. Bush, podobnie jak Gerald Ford z Montereya, ma dziś własny lotniskowiec, CVN-77. W 2010 roku oglądał na jego pokładzie wystawę o San Jacinto.
George H. W. Bush przy wystawie o San Jacinto na lotniskowcu nazwanym jego imieniem, 15 lipca 2010 roku.
Co warto zapamiętać
- San Jacinto był typowym lekkim lotniskowcem zespołów szybkich: jego Hellcaty osłaniały zespół, a Avengery dokładały się do uderzeń większych okrętów.
- Historia Busha pokazuje, jak wyglądała codzienność pilota samolotu torpedowego: przymusowe wodowanie w czerwcu, zestrzelenie we wrześniu i dywizjon, który do końca tury stracił połowę pilotów.
- Ratunek zawdzięczał systemowi, który marynarka zbudowała w 1944 roku: okrętom podwodnym dyżurującym przy nalotach i myśliwcom krążącym nad rozbitkiem.
- Nazwisko Busha nosi dziś lotniskowiec CVN-77, a na jego pokładzie jest sala pamięci San Jacinto.
Źródła
- USS San Jacinto (CVL-30) – Wikipedia
- San Jacinto II (CVL-30) – Dictionary of American Naval Fighting Ships, kopia HyperWar Foundation
- George Herbert Walker Bush – Naval History and Heritage Command, kopia w Internet Archive
- George H. W. Bush – Wikipedia
- Chichijima incident – Wikipedia
- USS Finback (SS-230) – Wikipedia
- Deck Log of USS Finback (SS-230), September 2, 1944 – National Archives and Records Administration
- World War II Casualty List by Aircraft Type, TBM-1C, September 2, 1944 – National Archives and Records Administration
- USS San Jacinto (CVL-30), kolekcja fotografii – Wikimedia Commons
- Navy and Marine Corps Awards Manual, NAVPERS 15,790 (Rev. 1953): recommendations for changes – Naval History and Heritage Command
Lotniskowce US Navy. Okręt po okręcie
Sebastian Baryś
Na co dzień nie zajmuję się zawodowo historią, jednak pomysł stworzenia tego serwisu dojrzewał we mnie przez kilka miesięcy. Jestem pasjonatem historii, a szczególnie okresu II wojny światowej. Dorastałem na „Sensacjach XX wieku” Bogusława Wołoszańskiego, poznając je zarówno w telewizji, jak i w formie książek oraz audycji. Pisanie publikacji pozwala mi łączyć zamiłowanie do odkrywania przeszłości z potrzebą opowiadania o niej w sposób rzetelny, przystępny i angażujący.
