VARDIS.
Temat

#Dwudziestolecie międzywojenne

Aktualności, analizy i materiały przekrojowe związane z tym zagadnieniem.

Materiały
11
Działy
3
Ignacy Jan Paderewski w powozie w asyście honorowej straży powstańczej i wiwatujących tłumów mieszkańców Poznania 26 grudnia 1918 roku
Materiał wyróżniony / Powstanie Wielkopolskie

Powstanie Wielkopolskie 1918–1919. Zwycięski zryw, zdobycie Ławicy i narodziny Armii Wielkopolskiej

Jak Wielkopolanie wygrali powstanie z pruskim regulaminem w ręku i stworzyli najsilniejszą regularną armię odradzającej się Rzeczypospolitej? Odtwarzamy kulisy zrywu 1918–1919 roku: od przyjazdu Ignacego Jana Paderewskiego do hotelu Bazar i walk ulicznych w Poznaniu, przez brawurowy nocny szturm na Stację Lotniczą Ławica i przejęcie 300 niemieckich samolotów, po żelazną dyscyplinę gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, krwawe zmagania z Grenzschutzem i ultimatum marszałka Focha w Trewirze.

30 października 2026 · 45 min czytania

Pozostałe publikacje

Władysław Grabski, premier i minister skarbu Drugiej Rzeczypospolitej, twórca reformy walutowej i Banku Polskiego, na fotografii portretowej z około 1925 roku
Gospodarka i finanse

Władysław Grabski i reforma walutowa 1924. Narodziny złotego, walka z hiperinflacją i wojna celna

Pod koniec 1923 roku za jednego dolara płacono ponad sześć milionów marek polskich, a Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa drukowała banknoty o nominale 10 milionów. Wypłaty noszono w workach, a zachodni bankierzy żądali zarządu komisarycznego nad polskimi cłami i kolejami. Gabinet Władysława Grabskiego dokonał cudu gospodarczego własnymi siłami narodu: nałożył drakoński podatek majątkowy, ściął wydatki państwa i 28 kwietnia 1924 roku wprowadził do obiegu złotego opartego na złocie oraz powołał niezależny Bank Polski. Analizujemy spór historyków o cenę reformy, kuriozum biletów zdawkowych z rozciętych banknotów oraz dramatyczną wojnę celną z Niemcami, która zadecydowała o losach II RP.

•42 min czytania
Marszałek Józef Piłsudski w otoczeniu oficerów, w tym generała Gustawa Orlicz-Dreszera, na moście Poniatowskiego w Warszawie 12 maja 1926 roku
II Rzeczpospolita

Zamach majowy 1926. Trzy dni, które złamały polską demokrację

12 maja 1926 roku marszałek Józef Piłsudski stanął na moście Poniatowskiego naprzeciw prezydenta Stanisława Wojciechowskiego. Liczył na demonstrację siły i bezkrwawą dymisję gabinetu Witosa, lecz twarde „Droga zamknięta” dawnego przyjaciela wywołało trzydniową bitwę w sercu Warszawy. Zginęło 379 żołnierzy i cywilów, generał Sosnkowski strzelił sobie w pierś, a strajk kolejowy PPS przypieczętował los legalnego rządu. Analizujemy spór historyków o motywy Marszałka, rolę generalicji i narodziny autorytarnej Sanacji.

•44 min czytania
Polski czołg lekki 7TP jednowieżowy z armatą 37 mm Boforsa na czele kolumny podczas defilady w październiku 1938 roku, w tle widoczny wóz dwuwieżowy
Wojska pancerne

7TP. Polski diesel, peryskop Gundlacha i bolesna lekcja skali

W 1939 roku 7TP górował nad większością niemieckich czołgów: miał pierwszy w Europie seryjny silnik Diesla, świetną armatę Boforsa i peryskop Gundlacha, który zrewolucjonizował wojska pancerne aliantów. Zbudowano ich jednak zaledwie 132 sztuki. Analizujemy spór historyków o genialne innowacje, przemysłowe wąskie gardła i błędy doktrynalne, które zaważyły na losach polskiej broni pancernej.

•36 min czytania
Strażnik Korpusu Ochrony Pogranicza przy zasiekach i słupach granicznych w rejonie Stołpc na granicy polsko-radzieckiej
Dwudziestolecie międzywojenne

Żelazny kordon Kresów. Jak Korpus Ochrony Pogranicza zdławił sowiecką dywersję i stawił czoła inwazji 1939 roku

W 1924 roku wschodnie rubieże Rzeczypospolitej płonęły w ogniu zbrojnych rajdów sowieckiego wywiadu wojskowego i OGPU. Rząd Władysława Grabskiego i gen. Władysław Sikorski powołali formację bez precedensu w Europie: żołnierzy o żelaznej dyscyplinie, którzy uszczelnili 1400 kilometrów granicy, prowadzili głęboki wywiad, budowali kresowe szkoły i jako jedyni podjęli zorganizowaną walkę z Armią Czerwoną 17 września 1939 roku.

•28 min czytania
Polski karabin przeciwpancerny wz. 35 Ur na rozstawionym dwójnogu
Dwudziestolecie międzywojenne

Zagadka „Urugwaju”. Jak polski karabin wz. 35 łamał prawa balistyki i pancerze Wehrmachtu

Prędkość wylotowa 1275 m/s, miękki pocisk ołowiany wybijający w pancerzu 20-milimetrowy korek zamiast drogiego wolframu i skrzynie opatrzone klauzulą najwyższej tajemnicy. Odtwarzamy historię karabinu przeciwpancernego wz. 35 Józefa Maroszka: od fenomenu balistycznego Felsztyna i dramatu zapieczętowanych skrzyń we wrześniu 1939 roku, po niemiecki szturm na fort Eben Emael i włoskie boje pod El Alamein oraz nad Donem.

•26 min czytania

Powiązane tematy

#Wojsko Polskie#Gospodarka#Kampania 1939#Polska#Historia Polski#II Rzeczpospolita#7TP#Agresja ZSRR 17 września